بی خبری پارلمان شهری از ایده تخیلی زاکانی؛ ۴ میلیون برای فرزندآوری در روزگار گرانی!
رویداد۲۴| روزنامه اطلاعات در گزارشی از طرح جدید شهرداری تهران برای حمایت از فرزندآوری انتقاد کرده و درباره میزان اثرگذاری این مشوق مالی، منابع تأمین اعتبار و پشتوانه قانونی آن پرسش‌هایی را مطرح کرده است.
این روزنامه چند روز پس از اعلام طرح حمایت معیشتی شهرداری تهران و عرضه چند قلم کالای اساسی با قیمت ثابت در میادین تره‌بار، به وعده جدید علیرضا زاکانی، شهردار تهران، برای حمایت از فرزندآوری پرداخته است؛ طرحی که بر اساس آن قرار است به متولدان سال جاری ماهانه تا ۴ میلیون تومان به ازای هر فرزند پرداخت شود.
اطلاعات در این گزارش نوشته است که با وجود نهاد‌های متعدد متولی سیاست‌های افزایش جمعیت، این پرسش مطرح است که شهرداری تهران چه نقشی در این زمینه دارد. این روزنامه همچنین با اشاره به دیدگاه کارشناسان حوزه جمعیت، تأکید کرده که مسائل مالی تنها عامل کاهش تمایل به فرزندآوری نیست.
کارشناس جمعیت: ۴ میلیون تومان در شرایط تورمی اثرگذار نیست
شهلا کاظمی‌پور، جمعیت‌شناس و عضو هیأت علمی دانشگاه تهران، در گفت‌و‌گو با روزنامه اطلاعات درباره سیاست‌های افزایش جمعیت گفته است که قانون جوانی جمعیت حدود ۵۴ ماده دارد که یک‌سوم آن به حمایت‌های مالی اختصاص یافته، اما این حمایت‌ها از سال ۱۴۰۰ تاکنون تأثیر قابل‌توجهی بر فرزندآوری نداشته است.
او درباره وعده جدید شهرداری تهران گفته است: «پرداخت ماهیانه حدود چهار میلیون تومان از سوی شهرداری نیز در ذات خود ایرادی ندارد، اما مسأله اینجاست که این نوع حمایت‌ها معمولا تبلیغاتی است و اثر واقعی ندارد.»
کاظمی‌پور در ادامه تأکید کرده است: «توجه داشته باشید که حمایت، زمانی مؤثر خواهد بود که تورم وجود نداشته باشد و مردم قدرت خرید داشته باشند. من بعید می‌دانم در شرایط فعلی با توجه به میزان تورم، خانواده‌ای برای سه تا چهار میلیون تومان در ماه تمایلی به فرزندآوری پیدا کند.»
این جمعیت‌شناس همچنین دو جنگ اخیر و مشکلات اقتصادی ناشی از آن را از عوامل بی‌اثر شدن سیاست‌های افزایش جمعیت دانسته و به مسئولان توصیه کرده است ابتدا برای حل مشکلات اقتصادی کشور اقدام کنند؛ چراکه به گفته او با حل این مسائل، مشکل جمعیت نیز تا حدی قابل حل خواهد بود.
یک ابهام بزرگ؛ پول طرح زاکانی از کجا می‌آید؟
یکی از محور‌های انتقادی گزارش اطلاعات، به منابع مالی طرح جدید شهرداری تهران مربوط است.
این روزنامه با محاسبه هزینه اجرای وعده شهرداری نوشته است که اگر مبنا همان ۶۳ هزار تولد فعلی در تهران باشد، شهرداری باید سالانه ۴۸ میلیون تومان به ازای هر نوزاد پرداخت کند که در مجموع به بیش از ۳ هزار میلیارد تومان در سال می‌رسد.
اطلاعات در ادامه به طرح معیشتی شهرداری تهران نیز اشاره کرده و نوشته است که پس از اعلام این طرح، برخی اعضای شورای شهر درباره منابع مالی آن اظهار بی‌اطلاعی کرده بودند؛ با این حال، پیش از روشن شدن این ابهامات، طرح جدید حمایت از فرزندآوری نیز اعلام شده است.
عضو شورای شهر: ما هم مانند مردم از رسانه‌ها مطلع شدیم
مهدی اقراریان، عضو شورای اسلامی شهر تهران، در گفت‌و‌گو با رسانه‌ها درباره طرح عرضه کالا با قیمت ثابت، نسبت به نحوه اجرای آن و امکان کنترل خرید‌های گسترده و فروش مجدد کالا‌ها در بازار آزاد ابراز نگرانی کرده است.
او گفته است اگر کالایی به دلیل تفاوت قیمت با بازار آزاد و نوسانات نرخ ارز، اختلاف قیمت قابل توجهی پیدا کند، ممکن است فردی آن را به تعداد زیاد خریداری و سپس در بازار آزاد عرضه کند و پرسش این است که چه مکانیزمی برای کنترل این مسئله وجود دارد.
به نوشته اطلاعات، قرار است سامانه شهرزاد با اتصال به کد ملی خانوار‌ها و اطلاعات مربوط به آنها، این مسئله را مدیریت کند، اما به گفته اقراریان مشخص نیست که چنین زیرساخت و امکانی در حال حاضر فراهم باشد.
ناصر امانی: هیچ لایحه‌ای به شورا ارائه نشده است
ناصر امانی، دیگر عضو شورای اسلامی شهر تهران، نیز گفته است اعضای شورا از جزئیات طرح معیشتی شهرداری اطلاع نداشته‌اند و «ما نیز مانند مردم از طریق رسانه‌ها در جریان قرار گرفتیم.»
امانی با اشاره به اینکه پذیرش مسئولیت در حوزه‌هایی خارج از وظایف شهرداری، در صورت کمک به مردم و کاهش بخشی از بار مسئولیت دولت، می‌تواند قابل توجه باشد، تأکید کرده است که چنین اقدامی به پشتوانه قانونی و منابع مالی نیاز دارد.
او گفته است: «اما ما در هر دو زمینه کاملا بی‌اطلاع هستیم. به هیچ عنوان نه لایحه‌ای به شورا ارائه شده و نه جلسه‌ای برگزار شده است که حداقل اعضای شورای شهر تهران در این زمینه توجیه شوند.»
این عضو شورای شهر همچنین درباره هماهنگی شهرداری با دولت پرسیده است که اگر دولت در اجرای این طرح مشارکت دارد، چرا خود دولت آن را اجرا نمی‌کند تا همه مردم بتوانند از آن استفاده کنند.
پشتوانه قانونی وجود ندارد و منابع تأمین مالی شفاف نیست
امانی در ادامه درباره وجاهت قانونی اقدامات شهرداری نیز ابهاماتی را مطرح کرده است.
او گفته است: «این مسأله یکی دیگر از موضوعات مورد پرسش است. در شهرداری اقداماتی در حال انجام است که مربوط به وظایف دولت است و شهرداری آنها را بر عهده می‌گیرد. اما دو خلاء وجود دارد؛ نخست پشتوانه قانونی که قطعا وجود ندارد و دوم منابع تأمین مالی که شفاف نیست.»
این عضو شورای شهر درباره اینکه آیا برای اجرای طرح بودجه‌ای از سوی شورا تصویب شده است نیز صراحتاً گفته است: «خیر، اصلا چنین چیزی وجود ندارد. ما بودجه را اول بهمن سال گذشته تصویب و ابلاغ کردیم و از آن زمان تا امروز هیچ لایحه‌ای در این زمینه به شورای شهر ارائه نشده است.»
وعده‌ای که برای سال آینده برنامه ندارد
روزنامه اطلاعات در ادامه گزارش خود به زمان اجرای طرح شهرداری نیز پرداخته و نوشته است که اگر هدف طرح افزایش جمعیت باشد، وعده پرداخت به متولدان سال جاری نمی‌تواند در کوتاه‌مدت موجب افزایش تولد‌ها شود.
این روزنامه نوشته است کمتر از شش ماه تا پایان سال باقی مانده و برای تولد یک نوزاد دست‌کم ۹ ماه زمان لازم است؛ در حالی که به نوشته اطلاعات، شهردار تهران برای متولدان سال ۱۴۰۶ هیچ برنامه یا وعده کمک اقتصادی اعلام نکرده است.
«طرح‌های بدون پشتوانه» زیر سؤال رفت
اطلاعات در بخش پایانی گزارش خود تأکید کرده است که کاهش جمعیت تنها به مسائل اقتصادی مربوط نیست و عواملی مانند افزایش سن ازدواج، تمایل به مجرد ماندن و تغییر سبک زندگی نیز در این مسئله نقش دارند.
این روزنامه نوشته است: «برای عبور از این بحران صرفا نمی‌توان بسته‌های اقتصادی بدون پشتوانه مطرح کرد، زیرا زیان چنین برنامه‌هایی آن هم از جیب شهروندان تهرانی که با انبوه مسائل شهری مواجهند، قابل‌توجه خواهد بود.»
این روزنامه همچنین یکی از نگرانی‌های مهم درباره چنین طرح‌هایی را تغییر مدیریت شهری و احتمال رها شدن برنامه‌ها در دوره‌های بعدی دانسته است.
اطلاعات در این باره نوشته است: «اگر منابع مالی تأمین این طرح مشخص نباشد، تضمینی برای بقای آن در دوره‌های بعدی وجود نخواهد داشت و مردم بر اساس وعده‌های موقت و بی‌پشتوانه، تصمیم نمی‌گیرند.»
در پایان گزارش نیز نگرانی دیگری درباره نحوه تأمین منابع مالی مطرح شده است؛ اینکه اعتبار چنین طرح‌هایی از محل تراکم‌فروشی در تهران تأمین شود؛ موضوعی که به نوشته روزنامه اطلاعات، «نتایج فاجعه‌آفرین آن بر همگان آشکار است.»
