آخرین وضعیت طاعون در ایران
رویداد۲۴| احسان مصطفوی، رئیس انستیتو پاستور ایران درباره گزارش‌های منتشرشده پیرامون این حادثه اظهار کرد: بر اساس اطلاعات موجود، این فرد دو روز پس از بستری‌شدن با علائم پنومونی شدید جان خود را از دست داده است. برخی رسانه‌ها علت بیماری را شکستن لوله آزمایش حاوی عامل طاعون در محل کار و قرار گرفتن حدود ۲۰۰ نفر در معرض تماس با فرد عنوان کرده‌اند، اما مقام‌های روسیه تاکنون ابتلا و مرگ ناشی از طاعون را به‌طور رسمی تأیید نکرده‌اند و تشخیص «ذات‌الریه با علت نامعلوم» اعلام شده است.
وی افزود: در چنین شرایطی باید منتظر اطلاعات تکمیلی از منابع و مراجع معتبر بین‌المللی بود و تا زمان انتشار نتایج معتبر آزمایشگاهی و بررسی‌های رسمی، از قطعی دانستن روایت‌های مطرح‌شده خودداری کرد.
مصطفوی با اشاره به قابل درمان بودن طاعون در اغلب موارد گفت: بیماری طاعون معمولاً به درمان آنتی‌بیوتیکی پاسخ می‌دهد و از این نظر نمی‌توان آن را با برخی بیماری‌های نوپدید و بازپدیدی که درمان مشخصی ندارند، مقایسه کرد؛ مگر اینکه با سویه‌های مقاوم به درمان آنتی‌بیوتیکی مواجه باشیم.
رئیس انستیتو پاستور ایران عامل بیماری طاعون را باکتری «Yersinia pestis» معرفی کرد و توضیح داد: این باکتری در بسیاری از کانون‌های طبیعی بیماری، در چرخه‌ای میان جوندگان و کک‌های آلوده باقی می‌ماند. انسان نیز معمولاً از طریق گزش کک آلوده و در نوع ریوی بیماری، از طریق تماس نزدیک با فرد مبتلا آلوده می‌شود. تماس و ذبح جانوران اهلی آلوده نیز در شرایط خاص می‌تواند خطرساز باشد.
وی درباره احتمال آزمایشگاه‌زاد بودن عفونت نیز گفت: چنین رخدادی از نظر علمی ممکن است، اما پدیده‌ای نادر به شمار می‌رود.
مصطفوی با بیان اینکه طاعون محدود به کشور‌های کم‌درآمد نیست، اظهار کرد: در ایالات متحده آمریکا معمولاً هر سال موارد انسانی طاعون گزارش می‌شود و ماداگاسکار و جمهوری دموکراتیک کنگو نیز از جمله کشور‌هایی هستند که بیشترین موارد بیماری در آنها گزارش شده است.
بیشتر بخوانید: آیا می‌توان پاندمی بعدی را پیش‌بینی کرد؟
وی با اشاره به شیوع گسترده طاعون در ماداگاسکار در سال ۲۰۱۷ گفت: این کشور یکی از کانون‌های بومی طاعون است و معمولاً هر سال، به‌ویژه در مناطق روستایی ارتفاعات، مواردی از نوع خیارکی بیماری گزارش می‌شود. با این حال، طغیان سال ۲۰۱۷ از جهات مختلف غیرمعمول بود؛ به‌گونه‌ای که موارد زیادی در مناطق شهری، از جمله پایتخت، شناسایی شد و سهم موارد ریوی نیز بالا بود.
به گفته رئیس انستیتو پاستور ایران، در این طغیان حدود ۲۴۰۰ مورد مشکوک، محتمل یا تأییدشده و ۲۰۹ مورد مرگ گزارش شد که با اقداماتی از جمله ردیابی و پیگیری تماس‌ها، تجویز آنتی‌بیوتیک پیشگیرانه برای برخی افراد در معرض خطر، درمان بیماران، اطلاع‌رسانی عمومی و تقویت نظام پایش، بیماری مهار شد.
مصطفوی همچنین با اشاره به گزارش موارد انسانی طاعون در برخی کشور‌های منطقه طی دو دهه اخیر اظهار کرد: در گزارش‌های مربوط به کشور‌هایی مانند افغانستان، عربستان سعودی، اردن، یمن و الجزایر، در برخی موارد شتر یا بز به‌عنوان مخزن بیماری مطرح بوده و مسیر انتقال بیماری متفاوت از چرخه شناخته‌شده جوندگان و کک‌ها گزارش شده است.
وی بر ضرورت استمرار پایش طاعون در کشور تأکید کرد و گفت: با توجه به وجود کانون‌های طبیعی بیماری در کشور، پایش مستمر بیماری، به‌ویژه در مخازن احتمالی حیوانی و ناقلان، زمینه ایجاد یک نظام مراقبت پیشگیرانه در انسان را فراهم می‌کند. همچنین در مناطق پرخطر باید آموزش گروه‌های بهداشتی و درمانی درباره علائم بیماری و راه‌های پیشگیری و درمان انجام شود.
رئیس انستیتو پاستور ایران با اشاره به ظرفیت‌های تشخیصی و تحقیقاتی کشور افزود: آزمایشگاه مرجع کشوری طاعون در انستیتو پاستور ایران قرار دارد و این مؤسسه از سال ۱۳۲۵ در زمینه پایش و تشخیص بیماری طاعون فعالیت می‌کند. پایگاه تحقیقاتی بیماری‌های نوپدید و بازپدید انستیتو پاستور ایران در روستای اکنلو، شهرستان کبودرآهنگ استان همدان نیز از مراکز مهم مطالعات میدانی طاعون است.
وی ادامه داد: تحقیقات مرتبط با طاعون در بخش‌های اپیدمیولوژی و انگل‌شناسی، مرکز تحقیقات بیماری‌های نوپدید و بازپدید و مرکز همکار سازمان جهانی بهداشت در زمینه بیماری‌های منتقله از ناقلین در انستیتو پاستور ایران نیز انجام می‌شود. مطالعات ۱۵ سال اخیر این مؤسسه نیز گردش عامل بیماری را در حیات‌وحش و سگ‌های نگهبان گله در برخی مناطق کشور نشان داده و نتایج این تحقیقات در قالب مقالات علمی منتشر شده است.
مصطفوی در پایان با تأکید بر اهمیت حفظ ظرفیت‌های علمی و تشخیصی کشور خاطرنشان کرد: پاسداری از این ظرفیت‌ها، استمرار پایش میدانی و آزمایشگاهی و انتشار شفاف نتایج، بخش مهمی از آمادگی کشور در برابر بیماری طاعون است.
وی افزود: در ارتباط با بیماری‌هایی مانند طاعون که حساسیت عمومی را برمی‌انگیزند، حفظ هوشیاری و آمادگی در کنار اطلاع‌رسانی دقیق و پرهیز از گمانه‌زنی، برای مواجهه صحیح با اخبار و گزارش‌های مرتبط با بیماری ضروری است.
