سوخو-۳۵های روسی که هرگز به جنگ ایران نرسیدند | چرا مسکو هنوز جنگنده‌های خریداری‌شده را تحویل نداده است؟
رویداد۲۴ | محمد اکرمی‌نیا، سخنگوی ارتش، در گفت‌وگویی که شامگاه ۹ آبان منتشر شد، توضیح داد که مراحل خرید، قرارداد و آموزش خلبانان انجام شده و قرار بوده هواپیماهای سوخوی روسی پیش از جنگ وارد ایران شوند. با این حال، وعده تازه این است که پس از پایان جنگ تحویل گرفته شوند. هیچ تعداد مشخص، تاریخ قطعی تحویل یا توضیح روشنی درباره علت تأخیر اعلام نشده است. خبرگزاری‌های روسی این اظهارات را امروز بازتاب داده‌اند.
این موضوع برای ایران اهمیت زیادی دارد. نیروی هوایی کشور همچنان به جنگنده‌هایی متکی است که بخش قابل توجهی از آنها پیش از انقلاب ۱۳۵۷ خریداری شده‌اند. ایران سال‌هاست در پی نوسازی ناوگان خود بوده، اما پرونده سوخو-۳۵ نشان می‌دهد فاصله میان اعلام خرید یک سلاح پیشرفته و بهره‌برداری واقعی از آن تا چه اندازه می‌تواند زیاد باشد.
تاریخچه ماجرا؛ از انتظار تحویل در سال ۱۴۰۲ تا وعده پس از جنگ
اصل ماجرا این است که حداقل از سال ۱۴۰۲ ایران در انتظار تحویل این جنگنده‌ها بوده، اما تا امروز وارد ایران نشده است.
چرا روسیه هنوز سوخو-۳۵ها را تحویل نداده است؟
بیشتر بخوانید:
آسمان بی‌دفاع تهران و سوخو-۳۵هایی که به دهلی رسید | پیام پنهان توافق هند و روسیه برای ایران چیست؟
سوخو ۳۵ روسیه چه زمانی تحویل ایران می‌شود؟
چرا ایران به جای جنگنده سوخو، یاک تحویل گرفت؟
پاسخ دقیق این سؤال هنوز روشن نیست. دولت روسیه توضیح رسمی و مستندی درباره علت انجام نشدن تحویل ارائه نکرده و سخنگوی ارتش ایران نیز در اظهارات تازه خود مشخص نکرده است که چه مانعی باعث شده جنگنده‌ها پیش از آغاز جنگ وارد کشور نشوند.
بااین‌حال، چند عامل در گزارش‌های تخصصی و تحلیل‌های نظامی مطرح شده است. نخست جنگ اوکراین و محدودیت ظرفیت تولید روسیه است.
از فوریه ۲۰۲۲، روسیه درگیر جنگی گسترده با اوکراین بوده است. نیاز به جایگزینی هواپیماهای آسیب‌دیده، تولید جنگنده برای نیروی هوایی خود روسیه، تحریم قطعات الکترونیکی و مشکلات زنجیره تأمین، فشار بر صنایع دفاعی این کشور را افزایش داده‌اند.
سوخو-۳۵ جنگنده‌ای نیست که بتوان آن را مانند یک محموله تجاری عادی تحویل داد. تولید هواپیما، آماده‌سازی نسخه صادراتی، تأمین تسلیحات و قطعات، آموزش نیروهای فنی و آماده‌سازی زیرساخت‌های عملیاتی، همگی زمان‌بر هستند.
مؤسسه کارنگی در گزارشی در فوریه ۲۰۲۶، با اشاره به اطلاعات قراردادهای روسیه، نوشته بود که قرار است ۴۸ فروند سوخو-۳۵ طی سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۸ به ایران تحویل داده شوند. اگر این برنامه درست باشد، نشان می‌دهد بخشی از تأخیر ممکن است ناشی از برنامه زمان‌بندی چندساله تولید و تحویل باشد؛ هرچند این موضوع توضیح نمی‌دهد چرا وعده‌های زودتر مقامات ایرانی محقق نشدند.
اصلی ترین مانع ارسال سوخوها به ایران اما ملاحظات سیاسی مسکو در رابطه با اسرائیل و آمریکاست. به نظر می رسد روسیه به دلیل روابط با اسرائیل و نگرانی از پیامدهای امنیتی تقویت نیروی هوایی ایران، از تحویل جنگنده‌ها خودداری کرده است.
آیا روسیه سوخو-۳۵های ایران را به هند داده است؟
در ژوئیه ۲۰۲۵، دیفنس بلاگ گزارش کرد که روسیه بسته‌ای شامل سوخو-۳۵ و پیشنهاد همکاری در تولید سوخو-۵۷ را به هند ارائه کرده است.
نشریه «دیفنس بلاگ» در گزارشی اعلام کرد که روسیه پیشنهاد فروش جنگنده سوخو ۳۵ را به هند داده است. ظاهرا پرسنل نظامی هند در نمایشگاه Aero India ۲۰۲۵ در بنگلور (۱۳ فوریه ۲۰۲۵)، کابین جنگنده سو-۵۷ روسی را بررسی کرده‌اند و روسیه هم پیشنهاد فروش جنگنده‌ها را در قالب یک بسته به عنوان راه‌حل کوتاه‌مدت و سرمایه‌گذاری راهبردی در توان هوایی آینده هند ارائه کرده است.
گفته شده که این پیشنهاد توسط مجموعه دفاعی روسی روستک و شرکت هواپیماسازی سوخو ارائه شده و شامل تحویل فوری جنگنده‌های Su-۳۵M بوده است.
منابع خبری نوشتهند که طبق این پیشنهاد، تا ۴۰ فروند سوخو-۳۵ M طی سه سال آینده تحویل هند داده خواهد شد. از سوی دیگر طبق این قرارداد تولید مشترک سوخو-۵۷ هم در دستور کار هند و روسیه قرار می‌گیرد که شامل انتقال فناوری در حوزه اویونیک، موتور و رادار است.
آیا اگر سوخو-۳۵ها تحویل داده می‌شدند، نتیجه جنگ متفاوت بود؟
سوخو-۳۵ یک جنگنده چندمنظوره پیشرفته نسل چهارم ارتقایافته است؛ هواپیمایی با توان مانور بالا، برد عملیاتی قابل توجه و قابلیت حمل موشک‌های هوا‌به‌هوا و هوا‌به‌سطح.
کارآمدی جنگنده‌ها به مجموعه‌ای از عوامل وابسته است: رادارهای زمینی و هوابرد، سامانه فرماندهی و کنترل، شبکه پدافندی، تسلیحات مناسب، آموزش خلبانان و تعداد هواپیماهای عملیاتی.
سخنگوی ارتش هم در مصاحبه جدید خود نیز به ضرورت وجود سامانه‌های زمینی، رادارهای هوابرد و ماهواره‌ها در کنار جنگنده‌های پیشرفته اشاره کرده است.
تحویل زودتر سوخو-۳۵ها ممکن بود بخشی از توان دفاع هوایی ایران را تقویت کند، اما با توجه به حملات شدید آمریکا و اسرائیل به آشیانه هواپیماهای مسافربری ایران که خسارت هنگفتی به بخش هوانوردی کشور وارد کرد، به نظر می رسد در صورت وجود این جنگنده‌ها، شاید ایران نمی توانست از آنها نیز در برابر حملات دشمن حفاظت کند. این مقوله را باید احتمالا یکی از دلایل موکول کردن تحویل سوخوها به بعد از پایان جنگ هم بدانیم.
یه عده مزدور روس شب تا صبح در تمجید قدرت واهی پوتین داستان سرایی می کنند و حتی احتمال داره تا مقام عیسی مسیح هم بالا ببرنش.