بخشی از سرنوشت انتخابات را شبکه‎های اجتماعی رقم می‎زنند

رویداد۲۴- رئیس دانشکده علوم ارتباطات دانشگاه علامه‎طباطبایی گفت: «بخشی از سرنوشت انتخابات را شبکه‎های اجتماعی تعیین می‎کند.» به گفته او «افکارعمومی تحت تاثیر محتواها در شبکه‎های اجتماعی و در ارتباطات بین اذهان جامعه تصمیم خود را می‎گیرند.»

فضای مجازی این روزها به یکی از ابزارهای قوی برای تاثیرگذاری بر افکارعمومی تبدیل شده است، مردم بیشتر از آنکه روزنامه‎ها، دیگر رسانه‎ها و منابع اخبار را دنبال کنند فضای مجازی، کانال‎های تلگرام، اینستاگرام و توییتر افراد مشهور و سیاستمداران را دنبال می‎کنند تا مستقیم و بدون واسطه در جریان اخبارشان قرار گیرند. 

به نظر می‎رسد هر دو جناح سیاسی اصلاح‎طلب و اصولگرا هم به این واقعیت پی برده‏‎اند و سعی می‎کنند در انتخابات پیش رو از این بستر برای تاثیرگذاری بر فضای سیاسی و انتخاباتی استفاده کنند. 

در همین حال ابراهیم رئیسی که تا پیش از این شبکه‎های مجازی را اتوبان تردد صهیونیست و آمریکا می‎دانست ولی امروز در بزنگاه انتخابات ریاست‎جمهوری از تمامی بسترهای شبکه مجازی مانند توییتر، اینستاگرام، کانال تلگرام و... استفاده می‎کند. 

تیم محمود احمدی‎نژاد نیز به اهمیت فضای مجازی در سیاست‎های پوپولیستی‎شان پی برده و اکنون بیش از پیش از این فضا برای ارتباط مستقیم با مردم استفاده می‎کنند. 

اهمیت فضای مجازی و کانال‎های تلگرامی بر افکارعمومی به حدی جدی است که دراین چند وقت اخیر شاهد بازداشت مدیران کانال‎های تلگرامی بوده‎ایم. همچنین رمضانعلی سبحانی‌فر عضو کمیته تعیین مصادیق محتوای مجرمانه در گفت‌وگو با خبرنگار پارلمانی خبرگزاری تسنیم گفته است: توهین و افترا در کانال‌های تلگرامی رصد می‌شود. اگر افرادی بخواهند به کاندیدا و یا داوطلبان انتخابات توهین کنند، قطعاً با آنها برخورد می‌شود»

اما به واقع فضای مجازی تا چه اندازه می‎تواند بر افکارعمومی و به واسطه آن بر نتیجه انتخابات تاثیر بگذارد؟

محمدمهدی فرقانی، رئیس دانشکده علوم ارتباطات دانشگاه علامه‎طباطبایی در گفت‎وگو با رویداد۲۴ گفت: شبکه‎های اجتماعی در سال‎های اخیر تاثیری تعیین‎کننده‎ای بر رفتار انتخاباتی مردم نه فقط در ایران بلکه در جهان داشته است. در ایران با توجه به محدودیت‎هایی که در زمینه آزادی مطبوعات وجود دارد این تاثیرگذاری بیشتر بوده است. حدود 40میلیون ایرانی تلفن همراه هوشمند دارند که فقط از آن برای مکالمه استفاده نمی‎کنند بلکه به وسیله آن پیوسته در حال تولید و دریافت محتوا هستند. 

 او ادامه داد: بخشی از سرنوشت انتخابات را شبکه‎های اجتماعی رقم می‎زنند. افکارعمومی تحت تاثیر محتواها در شبکه‎های اجتماعی و در ارتباطات بین اذهان جامعه تصمیم خود را می‎گیرند.

فرقانی بیان کرد: کاهش تیراژ مطبوعات و بحران اعتماد به رسانه‏‎های سنتی باعث شده میزان تاثیرگذاری آنها کاهش پیدا کند. البته نمی‎توان گفت این رسانه‎ها کاملا بی‎اثر شده‎اند و تاثیرشان به میزانی کم است که بتوان از آن چشم‎پوشی کرد. مطبوعات هنوز می‎توانند تاثیر زیادی بر افکارعمومی بگذارد، صداوسیما هم به نسبت اعتمادی که کسب می‎کند می‎تواند تاثیرگذار باشد اما شبکه‎های اجتماعی تاثیر بسیار گسترده‎تری دارند.

 

فرقانی در پاسخ به این سوال که کسانی که منتقد فضای مجازی بودند چرا اکنون از این فضا به نفع خود استفاده می‎کنند؛ گفت:  همه ما وقتی کنار گود هستیم نگرش انتقادی داریم. ولی وقتی وارد بازی می‎شویم و واقع‎بینانه‌تر نگاه می‎کنیم؛ می‎بینیم که بخش مهمی از بازی  در دست شبکه‎های اجتماعی است بنابراین ناگزیر از استفاده از آن هستیم. 

این استاد ارتباطات اضافه کرد: همه کسانی که مسئولیتی دارند عمدتا از شبکه‎های اجتماعی استفاده می‎کنند. علی‎رغم ممنوعیتی که برای مردم عادی برای حضور در بعضی از این شبکه‎ها وجود دارد در میان حوزه‎های مدیریتی کشور این شبکه‎ها گستردگی زیادی دارد. در جریان انتخابات استفاده گسترده‎ای از شبکه‎های موبایلی خواهد شد هر موبایل به یک رسانه تبدیل شده است که تعداد مخاطبان این رسانه با رسانه‎های دیگر حتی رسانه های سنتی قابل مقایسه نیست. 

او در ادامه در پاسخ به این سوال که کاندیداها چگونه می‎توانند در انتخابات از شبکه‎های مجازی استفاده مفید کنند گفت: همه کاندیداها می‎توانند از طریق انتقال پیام خود استفاده موثری از فضای مجازی داشته باشند. اگر صدایشان شنیده نشده، به عمد هم شنیده نشده و مسکوت مانده است آنها این امکان را دارند پیام‎های واقعی، موثر و جدی خود را به‎طور مستقیم به مردم منتقل کنند و با مردم صحبت کنند. این نوع تعامل رابطه‎ای بی‎واسطه با افکارعمومی رای‎دهندگان است که می‎تواند با جریان‎های رسانه‎ای، چارچوب‎بندی‎های رسانه‎ای مبارزه کند و آنها را خنثی کند.