پیکر خزان زده بهار عربی

رویداد۲۴-به نظر می رسد در تونس، مهد بهار عربی، زمان حسابرسی دوباره فرا رسیده است. تونسی ها دوباره به خیابان ها آمده اند تا ببیند به راستی طی 7 سال بعد از یک انقلاب تونسی چه دستاوردهایی به دست آمده است. در تونس و سایر کشورهای عربی که به شکلی دومینو وار بعد از خیزش تونسی ها به پا خواستند و خواستار آزادی و استقلال شدند، پیروزی هایی به سختی و به بهای خون به دست آمد، اما به نظر می رسد این پیروزی ها اکنون بیش از هر زمان دیگری شکننده است. از بسیاری از جهات هنوز تغییرات بنیادی در تونس، مصر، لیبی، بحرین، یمن و سوریه رخ نداده است. هنوز همان مسائلی که پیش از خیزش های عربی وجود داشت و آتش خشم اعراب را شعله ور کرد، بر سر جای خود باقیست.

ساختارهای دولتی غیر منعطف که در نتیجه ی مبارزات خیابانی مداوم خشکیده شده بودند و در زمان انتقال قدرت کاملا از بین رفته بودند، با قدرت یافتن مجدد نیروهای امنیتی که از این ساختارها طی نسل ها محافظت کرده بودند، بار دیگر بازگشته اند.

در تونس، و در حالیکه سالگرد خروج رئیس جمهور زین العابدین بن علی نزدیک می شود، بسیاری از شرایطی که باعث سرنگونی او شد، هنوز هم پابرجاست. هنوز بسیاری از جوانان تونسی بیکارند و اقتصاد راکد این کشور همچنان به صندوق بین المللی پول وابسته است. در واقع همان شرایط اقتصادی ای که منجر به شکل گیری شورش های خیابانی شد هنوز در تونس وجود دارد. شخصیت های سیاسی ای که در زمان بن علی در راس کشور بودند یک به یک دارند باز می گردند.

روی مک کارتی، یک کارشناس امور تونس از دانشگاه آکسفورد می گوید: « تلاش های واضحی از سوی نخبگان سیاسی برای پایان بخشیدن به جنبش انقلابی سال 2011 صورت گرفته است. هر چند انتخابات آزاد در تونس برگزار شده و اصلاحات سیاسی و فعالیت حزب های متعدد را می توان در تونس مشاهده کرد اما  اصلاحات اقتصادی و اجتماعی بسیار اندکی  رخ داده و شواهد بسیاری نشان می دهد که تکنیک های قدیمی حکومت داری در حال بازگشتن به تونس است.

انتظار می رود اعتراضات ضد دولتی که طی هفته گذشته در تونس شکل گرفته،  شدت بیشتری پیدا کند و مسئولان کنونی نیز متهم شده‌اند به اینکه با معترضان رفتاری ناخوشایند دارند--همان رفتاری که باعث سقوط بن علی شد.

هنوز حاشیه سازی اقتصادی و اجتماعی یک موضوع مهم در تونس و مصر است. در مصر که وجود ساختارهای به شدت امنیتی یکی از مهمترین دلایل سرنگونی دولت حسنی مبارک بود دوباره دارد به جامعه باز می گردد. در مصر با وجود رئیس جمهور عبدل فتاح السیسی و دولت وی مجال و فرصت اندکی برای اعتراض و مخالفت وجود دارد. این درحالیست که اقتصاد این کشور هنوز در وضعیتی بحرانی به سر می برد و تورم در حال افزایش است. هنوز شهروندان مصری درآمدهای اندکی دارند و با سختی زندگی می گذرانند. فعالان حقوق بشری و روزنامه نگاران به شدت تحت نظارت و ممنوعیت هستند. ممنوعیتی که در این کشور بی سابقه است.

نانسی اوکیل، مدیر اجرایی موسسه سیاست گذاری خاورمیانه تحریر می گوید: «شرایط هم اکنون در مصر بدتر از زمانی است که حسنی مبارک رئیس جمهور بود. تنها تفاوت چینش سیاسی در کشور مصر است. در حال حاضر بازیگرانی که به لحاظ امنیتی به رئیس جمهور نزدیک نیستند نمی توانند در دولت و امور سیاسی مشارکت داشته باشند. آنها نمی توانند عضوی از کابینه یا نماینده مجلس یا یک شورای محلی باشند.» سیسی خود را تنها فرد توانمند در مبارزه با شورشیان جهادی می داند که تا کنون جان 1000 نفر را گرفته اند.

در لیبی نیز امیدهای اولیه برای دوری جستن از شرایط دیکتاتوری چهل ساله معمر قذافی کشور را دوپاره کرده است. قبایل، خاندان ها و گروه های اسلامی برای به دست آوردن قدرت با هم مبارزه می کنند و هنوز یک دولت قدرتمند مرکزی شکل نگرفته است.

در بحرین و سوریه، اعتراضات خیابانی که با خیزش تونسی ها آغاز شد، نتایج کاملا متفاوتی را به دنبال داشته است. خاندان پادشاهی بحرین که امتیازات اندکی برای معترضان قائل بود هنوز بر سر جای خود باقیست.

در سوریه، جنگ داخلی ویرانگر جای اعتراضات مدنی را در سال 2012 گرفت. بعد از 6 سال به نظر می رسد پایان بازی نزدیک است و این در حالیست که درخواست های معترضان مورد توجه قرار نگرفته است.

تونسی ها می گویند هنوز امید خود را برای تغییرات از دست نداده اند. این کشور نسبتا موفق در میان سایر کشورهای عربی است که بهار عربی را تجربه کرده اند. در تونس حرکت هایی به سوی حکومت دموکراتیک صورت گرفته است. در این کشور انتخابات آزاد برگزار شده، و تلاش برای تشکیل نهادها از سایر موفقیت هاست.

مک کارتی می گوید: «قطعا تونس از سایر کشورهای عربی موفق تر بوده است. اما آینده با مبارزه ساخته می شود.»

منبع: گاردین