مردی که تاریخ را مرمت می‌کند

رویداد24: «مسعود خسروی» مدت 18 سال است که نقاشی لاکی و 22 سال نگارگری انجام می‌دهد. او که نسخ قدیمی‌ بسیاری را مرمت کرده است، می‌گوید: قدیمی‌ترین نسخی که مرمت کرده‌ام متعلق به قرن چهارم و قدیمی‌ترین نقاشی لاکی هم مربوط به دوره صفویه بوده است. در کنار آنها قرآن خط کوفی متعلق به قرن چهارم را هم مرمت کرده‌ام. کارهای لاکی مربوط به دوره صفوی به بعد را هم از هر شکل و قالبی (قلمدان، قاب آینه، جلد و ...) که به دستم رسیده باشد مرمت کرده‌ام. بیشتر از هر کاری جلد‌ مرمت کرده‌ام، زیرا 90 درصد جلدهای قدیمی به شکل لاکی بوده است.

این هنرمند ادامه می‌دهد: کارم را نزد استادان تاکستانی و علیجان‌پور شروع کرده‌ام و بعدها با هنر لاکی آشنا شدم. ابتدا با خوش‌نویسی و نگارگری شروع به کار کردم و بعدها به نقاشی لاکی روی آورده‌ام و به صورت تجربی و عملی آن را پیاده کردم و حالا حدود 18 سال است که نقاشی لاکی را انجام می‌دهم و حدود 22 سالی می‌شود که نگارگری می‌کنم. در نمایشگاه‌های داخلی و خارجی زیادی از جمله کشورهای لهستان و ابوظبی شرکت کرده‌ام و آنها هم از این هنر استقبال خوبی کرده‌اند. حتی آثاری هم خریده‌اند اما چیزی سفارش نداده‌اند.

خسروی درباره خاستگاه نقاشی لاکی می‌گوید: این رشته در روسیه، هند و چین هم انجام می‌شده و می‌شود. در حال حاضر درباره اینکه این رشته از هندوستان، ایران یا چین شروع شده، اختلاف نظر وجود دارد. شاید هزار سال پیش هم از لاک در کارهایمان استفاده می‌کردیم اما هنر هند برجسته‌تر از هنر ماست و نمی‌توان به طور تخصصی گفت این رشته متعلق به کجاست، همانطور که نمی‌توان درباره خاستگاه مینیاتور اظهار نظر کرد.

این هنرمند اضافه می‌کند: من از سال 72 نگارگری را شروع کردم. تعداد هنرمندانی که در این رشته کار می‌کنند کم است و این هنر مثل سابق نیست. نقاشی لاکی طوری عنوان شده که فکر می‌کنند هرکاری که روی آن لاک روغنی بخورد نقاشی لاکی است اما این طور نیست و برای این هنر باید مراحلی طی شود. نقاشی لاکی به لحاظ طراحی و ساخت و ساز با نگارگری متفاوت است و این طور نیست که تنها با لاک شکل بگیرد. این رشته در همه جای ایران کار می‌شده اما در گذشته بیشتر در اصفهان، شیراز و تهران انجام می‌شده است.

این هنرمند ادامه می‌دهد: قیمت نقاشی لاکی متناسب با زحمت و کارهایی انجام شده تعیین می‌شود. یعنی قیمت هر کار هنری بنا بر اقداماتی که روی آن صورت می‌گیرد سنجیده می‌شود. بعد از آنکه نقاشی تمام می‌شود باید مراحل بسیاری طی شود تا نقاشی لاکی شکل بگیرد و این کار کمی زمان می‌برد. ساخت جعبه در نقاشی لاکی بسیار زمان بر است. ساخت یک جعبه پرکار درجه یک 6 ماه تا یک سال زمان می‌برد تا تمام شود و جعبه‌ای که هنرمند برای ساختش آنقدر زمان می‌گذارد حداقل حدود 80 میلیون تومان قیمت گذاری می‌شود. مردم بعد از دیدن قیمت کارهای نگارگری گُل و مرغی که حداقل یک ماه برای ساخت آن زمان گذاشته‌ایم و حدود سه میلیون برای آن قیمت تعیین کرده‌ایم، جا می‌خورند اما در واقع این قیمت برای درآمد یک هنرمند چیزی نیست، ما چنین مشکل‌هایی هم داریم. متاسفانه مردم برای هنر ارزش قائل نیستند و برای آن هزینه نمی‌کنند. به نحوی نقاشی لاکی مخاطب خاص خودش را دارد.

او می‌افزاید: من در کنار نقاشی لاکی کار مرمت نسخ هم انجام می‌دهم. اگر بخواهیم تنها با هنر لاکی روزگار را بگذرانیم به مشکل برمی‌خوریم، بنابراین در کنار مرمت، نگارگری و نقاشی لاکی را هم انجام می‌دهم.