سفر ژنرال دوگل به ایران به دعوت محمدرضا شاه پهلوی

رویداد۲۴ علیرضا نجفی: تصویر ثبت شده در تاریخ ۲۴ مهر ۱۳۴۲ ژنرال ماشارل دوگل هجدهمین رئیس جمهور تاریخ فرانسه و اولین رئیس جمهور جمهوری پنجم فرانسه، در صدر هیاتی بلندپایه به ایران آمد. در این تصویر تیمساران فریدون جم و عبدالحسین حجازی در کنار ژنرال دوگل هستند.

سفر دوگل به ایران چهار روز به طول انجامید و حدود صد خبرنگار نیز او را همراهی می‌کردند. ژنرال دوگل در این چهار روز علاوه بر دیدار با مقامات ایران در برخی اماکن نیز حضور یافت. تخت جمشید، میدان نقش جهان، مجلس سنا، انستیتو پاستور و دانشکده افسری از جمله این اماکن بودند.

ادوارد سابلیه خبرنگار روزنامه لوموند که از همراهان این سفر بود، در گزارش خود از این سفر می‌نویسد: «سفر سال ۱۹۶۳ ژنرال دوگل به ایران یکی از سفر‌های فراموش‌نشدنی اوست.»

ژنرال دوگل که افسر ارتش فرانسه بود توانست فرانسه را از یک کشور جنگ‌زده به یکی از کشور‌های پیشرفته جهان تبدیل کند. دوگل از کودکی با تاریخ فرانسه آشنا شد. او در ده سالگی تاریخ جنگ صد ساله فرانسه و انگلیس و یادداشت‌های ژان فروآسار درباره قرون وسطی را خواند. سپس به خواندن آثار امانوئل کانت، یوهان ولفگانگ فون گوته و فردریش نیچه مشغول شد.

دوگل در نوجوانی بر فراز کلیسای نوتردام می‌ایستاد تا بتواند شهر را از بالا تماشا کند. علاقه او به تاریخ فرانسه و باورش به عظمت این کشور سبب شد تا به نظامی‌گری روی آورد. دوگل در جنگ اول جهانی سه بار زخمی و یک بار توسط آلمانی‌ها اسیر شد.

بیشتر بخوانید: بهرام آریانا ناسیونالیست افراطی ارتش پهلوی

دوگل پایه‌گذار سیاست خارجی مستقل فرانسه بعد از جنگ دوم جهانی و در مقابل فشار آمریکا بود. طرح اصلی دوگل ایده نیروی سوم بود. او با صراحت از سرکردگی دو ابرقدرت در جهان انتقاد می‌کرد که انعکاس وسیعی در آن روزگار داشت. با ایده نیروی سوم، جمهوری پنجم فرانسه شکل گرفت.

در آن دوران دوگل با کشور‌های جهان سوم روابط حسنه‌ای برقرار کرد. همچنین رابطه ایران و فرانسه در دوران حکومت دوگل که سیاستی مستقل از ابرقدرت‌های شرق و غرب در پیش گرفته بود، مثبت ارزیابی می‌شود که سفر او به ایران شاهدی بر آن مدعاست.

جنگ الجزایر و استقلال آن از فرانسه در دوران ریاست جمهوری دوگل رخ داد. اما جنبش می ۶۸ منجر به استعفای او از ریاست جمهوری شد. دوگل تا پایان عمر در دهکده‌ای به نوشتن خاطرات خود پرداخت. او در این دوران وضع مالی خوبی هم نداشت و ارثیه چشمگیری بر جا نگذاشت.

بازدید ژنرال دوگل از دانشکده افسری در کنار اماکن تاریخی و فرهنگی شاید به آن خاطر بود که نماد میلیتاریسم شمرده می‌شد. او به عنوان یک افسر وفادار و شیفته شکوه و قدرت کشورش به حساب می‌آمد.

در آن زمان ارتشبد فریدون جم دانشکده افسری را بر اساس مدل کشور‌های غربی به صورت نهاد آموزش نظامی مدرن و پیشرفته‌ای درآورده بود. جم که سال‌ها بعد از نیرو‌های نظامی ایران در برابر عراق حمایت کرد، پس از ارتشبد بهرام آریانا جانشین ارتشبد عبدالحسین حجازی در سمت ریاست ستاد بزرگ ارتشتاران شد.