انتشار ۵ میلیون تن کربن در ۱۴ روز اخیر / جنگ چگونه محیط‌زیست را قربانی فرصت‌طلبی می‌کند؟

رویداد۲۴| ابوعلی گلزاری روز چهارشنبه گفت: در حالی که توجه افکار عمومی عمدتاً بر ابعاد سیاسی و انسانی جنگ متمرکز است، بعد کمتر دیده شده‌ای از این بحران، آسیب گسترده به اقلیم و محیط زیست ایران است.

به گزارش ایرنا؛ وی اظهار کرد: بر اساس یک تحلیل پژوهشی اولیه که توسط Queen Mary University of با همکاری پژوهشگران دانشگاه‌های ا Climate and Community Institute London و University Lancaster انجام شد نشان می‌دهد که فقط در ۱۴ روز نخست حملات نظامی علیه ایران حدود ۵ تا ۵.۶ میلیون تن معادل دی اکسیدکربن وارد جو شده است، عددی که به خوبی نشان می‌دهد جنگ چگونه می‌تواند به طور مستقیم بحران اقلیمی را تشدید کند.

جنگ چگونه محیط‌زیست را قربانی فرصت‌طلبی می‌کند؟

دکترای گلزاری ادامه داد: این برآورد در چندین رسانه علمی و تحلیلی بین المللی از جمله Science Live، Org.Earth و Truthout بازتاب یافته و نشان می‌دهد که هزینه زیست محیطی جنگ، بسیار فراتر از میدان نبرد است.

وی گفت: طبق این تحلیل، میزان انتشار گاز‌های گلخانه‌ای در ۲ هفته نخست جنگ، تقریباً معادل کل انتشار سالانه کشور ایسلند یا برابر با انتشار سالانه حدود ۱.۱ میلیون خودروی بنزینی است، مقایسه‌ای که بزرگی این شوک اقلیمی را به خوبی نشان می‌دهد.

دکتر گلزاری درباره چگونگی محاسبه کربن اظهار کرد: برخلاف تصور عمومی، انتشار گاز‌های گلخانه‌ای جنگ تنها ناشی از سوخت مصرفی جنگنده‌ها نیست، پژوهشگران با استفاده از روش‌های مورد استفاده در گزارش‌ها و مطالعات مشابه درباره جنگ اوکراین و غزه، چندین منبع انتشار را به صورت همزمان محاسبه کرده‌اند.

وی ادامه داد: بر اساس این تحلیل، سهم هر بخش از انتشار کربن در ۱۴ روز نخست جنگ به طور تقریبی مشخص شد به طوری که تخریب ساختمان‌ها و زیرساخت‌ها حدود ۲.۴ میلیون تن، آتش سوزی و انفجار مخازن نفت و فرآورده‌های نفتی حدود ۱.۸۸ میلیون تن، مصرف سوخت در عملیات نظامی (هواپیماها، ناو‌ها و تجهیزات) حدود ۵۲۹ هزار تن، نابودی و جایگزینی تجهیزات نظامی حدود ۱۷۲ هزار تن و استفاده گسترده از موشک‌ها و پهپاد‌ها حدود ۵۵ هزار تن بوده است.

دکتر گلزاری افزود: البته در این میان، تخریب ساختمان ها، منازل، مدارس و مراکز درمانی بزرگترین سهم را در انتشار کربن داشته است، زیرا بازسازی این زیرساخت‌ها در آینده نیازمند مصرف گسترده سیمان، فولاد و انرژی خواهد بود که خود منبع بزرگی از انتشار گاز‌های گلخانه‌ای است.

استاد دانشگاه اظهار کرد: بر اساس گزارش ها، هزاران واحد ساختمانی در جریان حملات آسیب دیده یا تخریب شده‌اند، موضوعی که نشان می‌دهد پیامد‌های اقلیمی جنگ تنها به زمان درگیری محدود نمی‌شود، بلکه در دوره بازسازی نیز ادامه خواهد یافت.

وی درباره اهمیت پرداختن به ۵ میلیون تن دی اکسید کربن گفت: ۵ میلیون تن دی اکسید کربن فقط یک شاخص محیط زیستی نیست، بلکه نشاندهنده ورود شوکی جدید به نظام اقلیمی جهانی است، در شرایطی که جهان در تلاش برای کاهش انتشار گاز‌های گلخانه‌ای و محدود کردن افزایش دمای زمین است، جنگ‌ها عملا روند معکوسی ایجاد می‌کنند.

دکتر گلزاری اظهار کرد: برخی پژوهشگران حوزه اقلیم تأکید کرده‌اند که هزینه واقعی کربنی جنگ معمولا بسیار بیشتر از برآورد‌های اولیه است، زیرا بازسازی شهر‌ها و زیرساخت‌ها انتشار زیادی ایجاد می‌کند، علاوه بر این افزایش تولید سوخت‌های فسیلی برای جبران اختلال در بازار انرژی، انتشار را افزایش می‌دهد، از سوی دیگر افزایش بودجه‌های نظامی در جهان، مصرف سوخت و تولید تجهیزات نظامی را بالا می‌برد، به همین دلیل، بسیاری از تحلیلگران معتقدند اثر اقلیمی جنگ‌ها ممکن است برای دهه‌ها ادامه یابد.

جنگ، بحران اقلیم و امنیت زیست محیطی ایران

وی افزود: ایران پیش از این نیز با چالش‌های مهم محیط زیستی مانند کمبود آب، آلودگی هوا، فرسایش خاک و تغییر اقلیم مواجه بوده است، جنگ می‌تواند این فشار‌ها را تشدید و روند مدیریت پایدار منابع طبیعی را مختل کند، آسیب به زیرساخت‌های انرژی، انتشار آلاینده‌ها در هوا، احتمال نشت مواد شیمیایی و افزایش مصرف سوخت‌های فسیلی، همگی می‌توانند کیفیت محیط زیست را در کوتاه مدت و بلندمدت تحت تأثیر قرار دهند.

عضو شورای راهبردی سازمان حفاظت محیط زیست گفت: در چنین شرایطی، توجه به پیامد‌های زیست محیطی جنگ تنها یک دغدغه تخصصی نیست، بلکه بخشی از امنیت ملی و رفاه نسل‌های آینده محسوب می‌شود، تجربه جنگ‌های گذشته نشان داده است که بازسازی محیط زیست بسیار دشوارتر و زمان‌بر‌تر از بازسازی زیرساخت‌های فیزیکی است.

عددی که احتمالا افزایش می‌یابد

دکتر گلزاری افزود: باید توجه داشت که رقم ۵ میلیون تن دی اکسید کربن یک برآورد اولیه است و هنوز به طور کامل در فرایند داوری علمی (-peer review) منتشر نشده است، با این حال، این عدد بر اساس روش‌های پذیرفته شده بین المللی محاسبه شده و توسط چندین رسانه علمی معتبر مورد استناد قرار گرفته است.

وی گفت: با ادامه درگیری ها، احتمال افزایش این رقم بسیار زیاد است، زیرا انتشار ناشی از جنگ معمولا با طولانی شدن درگیری ها، گسترش حملات به زیرساخت‌های انرژی و آغاز فرایند بازسازی افزایش می‌یابد، جنگ‌ها معمولا با اعداد نظامی سنجیده می‌شوند، اما شاید یکی از مهمترین اعداد این جنگ، همان ۵ میلیون تن کربنی باشد که فقط در ۲ هفته وارد جو زمین شده است، عددی که یادآور این واقعیت است که در جنگ‌های مدرن، محیط زیست نیز به یکی از قربانیان اصلی تبدیل شده است.