تنش تازه در آبهای جنوبی؛ آتش بس نقض شد؟ | ماجرای حمله به کشتی توسکا چیست؟
رویداد۲۴| انتشار ویدیویی از سوی سنتکام درباره عملیات تفنگداران دریایی آمریکا در دریای عرب و همزمان ادعای مقامهای ایرانی درباره حمله به یک کشتی تجاری در دریای عمان، بار دیگر تنشهای تهران و واشنگتن را به اوج رسانده است؛ سطح جدید از تنش را شاهدیم که با هشدارهای متقابل، واکنش چین و حتی خروج اضطراری کشتیهای تفریحی از خلیج فارس همراه بوده است.
ادعای واشنگتن؛ عملیات دریایی پس از هشدار ۶ ساعته
در ویدیویی که از سوی فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) منتشر شده، تفنگداران دریایی این کشور در عملیاتی در دریای عرب، با از کار انداختن سامانه پیشران یک کشتی با نام «توسکا»، از طریق طناب از بالگرد روی عرشه فرود آمده و کنترل آن را در دست میگیرند.
در روایت آمریکاییها، این عملیات پس از آن انجام شده که به گفته آنها، هشدارهای چندساعته به خدمه کشتی بیپاسخ مانده است. واشنگتن هنوز جزئیات بیشتری درباره ماهیت محموله یا مالکیت کشتی ارائه نکرده، اما رسانههای نزدیک به دولت آمریکا این اقدام را در چارچوب «کنترل امنیت دریایی و مقابله با تهدیدات احتمالی» توصیف کردهاند.
روایت تهران؛ نقض آتشبس و اقدام تجاوزکارانه
مقامات ایرانی، اما روایت کاملاً متفاوتی دارند. سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیاء اعلام کرده است که آمریکا با «نقض آتشبس» به یکی از کشتیهای تجاری ایران در آبهای دریای عمان حمله کرده و حتی با شلیک مستقیم، سامانه ناوبری آن را از کار انداخته است.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه نیز در نشست خبری امروز خود این اقدام را «مصادیق بارز تجاوز» خوانده و تأکید کرده است که واشنگتن با رفتارهای متناقض و نقض توافقات، عملاً مسیر دیپلماسی را تضعیف میکند. او هشدار داده که ایران «بر اساس منافع ملی، درباره ادامه مذاکرات تصمیمگیری خواهد کرد».
هشدار جدی ایران؛ پاسخ متقابل در راه است؟
سخنگوی قرارگاه مرکزی حضرت خاتمالانبیا (ص) با ادبیاتی بهمراتب تندتر واکنش نشان داده و اقدام آمریکا را «دزدی دریایی مسلحانه» توصیف میکند. این بیانیه سپاه وعده «️جوابی دندان شکن و سنگین به نقض آتش بس به آمریکا» نیز میدهد.
واکنشهای بینالمللی و افزایش نگرانیها
در سطح بینالمللی، واکنشها به سرعت آغاز شد. وزارت خارجه چین در موضعی رسمی نسبت به توقیف کشتی «توسکا» ابراز نگرانی کرده و تأکید کرده است که وضعیت در منطقه «حساس و پیچیده» است و باید مسیر کاهش تنش در پیش گرفته شود.
در همین حال، گزارشهایی از رسانههایی مانند بلومبرگ نشان میدهد که افزایش تنشها در خلیج فارس باعث شده برخی کشتیهای تفریحی بزرگ (کروز) که در منطقه حضور داشتند، در یک بازه کوتاه و با سرعت از مسیر تنگه هرمز خارج شوند؛ موضوعی که نشانهای از نگرانی شرکتهای کشتیرانی از گسترش بحران تلقی میشود.
در کنار رسانههای رسمی، فضای رسانهای منطقه نیز بهشدت دو قطبی شده است. برخی رسانههای غربی اقدام آمریکا را در چارچوب «اجرای قانون دریایی» توصیف کردهاند، در حالی که رسانههای نزدیک به ایران آن را «اقدام تروریستی و محاصره دریایی» میدانند.
آیا بحران دریایی در حال گسترش است؟
آنچه اکنون روشن به نظر میرسد، افزایش همزمان سطح هشدارها و تحرکات نظامی در آبهای جنوبی ایران است. از یک سو آمریکا بر «اقدام امنیتی پس از هشدار» تأکید دارد و از سوی دیگر ایران آن را «نقض آشکار آتشبس و تجاوز» میخواند.
در چنین شرایطی، ورود بازیگران ثالث مانند چین و همچنین تغییر رفتار شرکتهای کشتیرانی، نشان میدهد که تنش صرفاً در سطح سیاسی باقی نمانده و به حوزه اقتصاد و امنیت دریایی نیز سرایت کرده است؛ مسیری که در صورت تداوم، میتواند معادلات تنگه هرمز را وارد مرحلهای تازه و پیشبینیناپذیر کند.
