رویداد۲۴ | مازیار وکیلی- جهانگیر الماسی یکی از آن ستارگان دهه شصت سینمای ایران بود که نتوانست به اندازه بسیاری از هم‌دوره‌ای‌های خود در سینما بقا و دوام داشته باشد. دهه شصت سینمای ایران، با وجود تمام فراز و فرودهایی که داشت، توانست استعدادهای فراوانی را به سینمای ایران معرفی کند.

ایران تازه درگیر یک انقلاب بزرگ با ماهیت اسلامی شده بود و رهبر جدید این انقلاب اجازه داده بود سینما به عنوان یک هنر، پس از انقلاب اسلامی به فعالیت خود ادامه دهد. اما به واسطه ماهیت این انقلاب، بسیاری از ستارگان سینمای پیش از انقلاب، به‌ویژه سوپراستارهای آن دوران، دیگر امکان ادامه فعالیت نداشتند؛ از بهروز وثوقی و محمدعلی فردین گرفته تا بازیگران زنی مانند پوری بنایی و فروزان.

به همین دلیل، فرصت مناسبی در اختیار نسل جوان و تازه‌نفس سینمای ایران قرار گرفت تا با ورود به عرصه بازیگری، جایگزین بزرگان سینمای پیش از انقلاب شوند. جهانگیر الماسی نیز یکی از همین بازیگران بود؛ ستاره‌ای که در ۲۹ سالگی و با فیلمی از سیروس الوند به نام «ریشه در خون» وارد سینمای ایران شد.

«ریشه در خون» ترکیب بازیگران جالبی داشت. فرامرز قریبیان، یکی از معدود سینماگران پیش از انقلاب که توانسته بود در سینمای پس از انقلاب نیز به فعالیت خود ادامه دهد، در کنار جهانگیر الماسی جوان و تازه‌وارد قرار گرفته بود؛ بازیگری که قرار بود مسیر تازه‌ای را در سینمای ایران آغاز کند.

اما وقتی این ۴۴ سال را مرور می‌کنیم، می‌بینیم الماسی برخلاف بسیاری از هم‌نسلان خود نتوانست به یک شمایل تثبیت‌شده در سینمای ایران تبدیل شود.

پس از موجی که باعث رونق فیلم‌های عرفانی و شبه‌عرفانی در سینمای ایران شد، مدتی فعالیت الماسی نیز رونق گرفت. برخی کارگردانان تلاش کردند از او تصویری از یک عارف بسازند؛ انسانی که از تعلقات دنیا فاصله گرفته و حال‌وهوایی متفاوت را تجربه می‌کند. اما مشکل اینجا بود که تماشاگر عام سینمای ایران علاقه چندانی به این جنس شخصیت‌ها نداشت و بیشتر به فیلم‌های اکشن گرایش داشت.

همین مسئله باعث شد مسیر بازیگرانی مانند جمشید هاشم‌پور و فرامرز قریبیان رونق بیشتری پیدا کند و جهانگیر الماسی از این رقابت عقب بماند.

او در سال‌های بعد، بیش از آنکه با نقش‌های ماندگارش شناخته شود، با برخی اظهارنظرهای جنجالی، از جمله درباره کیفیت قندهای فیلم «یک حبه قند» ساخته رضا میرکریمی، در ذهن مخاطبان ماند.

نگاهی به کارنامه کاری الماسی نشان می‌دهد که برخلاف برخی هم‌دوره‌ای‌هایش، تعداد فیلم‌های شاخص و ماندگار در کارنامه او چندان زیاد نیست و بخش قابل توجهی از آثارش نتوانسته‌اند او را به یک ستاره ماندگار تبدیل کنند.

مسیر این بازیگر به جایی رسید که در یکی از برنامه‌های اینترنتی اعلام کرد مستأجر است و تنها هفته‌ای چهار بار غذا می‌خورد؛ پایانی تلخ برای بازیگری که روزگاری از چهره‌های مطرح سینمای ایران بود.

جهانگیر الماسی کیست؟

بیشتر بخوانید:

آیا بهروز وثوقی ساواکی است؟ | یک ادعا و دو روایت

نماد رادیکالیزه شدن مبارزات سیاسی دهه چهل | بهروز وثوقی ستاره همیشه معترض سینمای ایران

جهانگیر الماسی متولد ۱۸ خرداد ۱۳۳۴ در تهران است. او مدرک کارشناسی شیمی و کارشناسی ارشد حقوق بین‌الملل دارد و زمانی که در اهواز مشغول تحصیل بود، فعالیت خود را در تئاتر آغاز کرد.

تشکیل گروه تئاتر آژیده با پرویز بشردوست در سال ۱۳۵۲، فعالیت در واحد فرهنگی تلویزیون و انتشار نشریه «نوشین» در سال‌های ۱۳۵۸ و ۱۳۵۹، از دیگر فعالیت‌های اولیه جهانگیر الماسی بودند.

همان‌طور که اشاره شد، الماسی فعالیت سینمایی خود را با فیلم «ریشه در خون» آغاز کرد و خیلی زود به یکی از بازیگران مهم دهه شصت سینمای ایران تبدیل شد.

او در کنار بازیگرانی مانند مجید مظفری، فرامرز قریبیان، جمشید هاشم‌پور، خسرو شکیبایی و آتیلا پسیانی، بخشی از نسل تازه سینمای ایران بود؛ نسلی که قرار بود جای خالی ستارگان سینمای پیش از انقلاب را پر کند.

شرایط برای الماسی در دهه شصت و نیمه نخست دهه هفتاد چندان نامناسب نبود. اما او از معدود بازیگران سینمای ایران بود که پس از دوم خرداد ۱۳۷۶ و باز شدن نسبی فضای فرهنگی، نتوانست خود را با شرایط جدید هماهنگ کند.

او یکی از معدود هنرمندانی بود که در انتخابات ریاست‌جمهوری دوم خرداد از علی‌اکبر ناطق نوری در برابر سیدمحمد خاتمی حمایت کرد. پس از آن، حضور او در سینما کاهش یافت و بخش مهمی از فعالیتش به تلویزیون منتقل شد.

بازی در سریال‌هایی مانند «پس از باران»، «جوانی» و «در چشم باد» برای مدتی به احیای کارنامه الماسی کمک کرد، اما این نقش‌ها نیز نتوانستند جایگاه سابق او را بازگردانند.

در نهایت، الماسی به بازیگری تبدیل شد که بیشتر در حاشیه قرار داشت و کمتر کسی او را با نقش‌هایش به یاد می‌آورد.

الماسی در مصاحبه‌های اخیر خود از باندبازی در سینما و آسیب‌هایی که از این موضوع دیده است، گلایه کرده است. او گفته «من پول غذا ندارم! هفته‌ای چهار مرتبه غذا می‌خورم!» و درباره دوری‌اش از سینما و تلویزیون گفته: «مافیا من را از سینما و تلویزیون کنار گذاشت، از آنها می‌ترسم.» 

این ادعا ممکن است بخشی از واقعیت فضای سینما باشد، اما به تنهایی نمی‌تواند تمام دلیل ناکامی او را توضیح دهد.

بسیاری از بازیگران هم‌نسل او، حتی خسرو شکیبایی که زندگی شخصی آسانی نداشت و با مشکلات مختلفی روبه‌رو بود، توانستند کارنامه‌ای ماندگارتر برای خود ایجاد کنند و جایگاه بهتری در سینمای ایران به دست آورند.

اما جهانگیر الماسی از این مسیر عقب ماند؛ تا جایی که امروز بسیاری از مخاطبان، نه با فیلم‌ها و نقش‌هایش، بلکه با مصاحبه‌های سال‌های اخیرش درباره فقر، تنگدستی و دشواری‌های زندگی او را به یاد می‌آورند.