قهرمانپور: چین حاضر نیست برای ایران با آمریکا درگیر شود | روسیه از تداوم تنش تهران و واشنگتن سود میبرد
رویداد ۲۴| یک کارشناس مسائل بینالملل با تفکیک رویکرد چین و روسیه در قبال ایران، تأکید کرد که پکن حاضر نیست مخالفت با تحریمهای آمریکا را تا سطح رویارویی مستقیم با واشنگتن پیش ببرد. به گفته رحمن قهرمانپور، روسیه نیز در شرایطی که خود تحت فشار تحریمها قرار دارد، بیشتر از تداوم تنش میان تهران و واشنگتن منتفع میشود و نزدیکی بیش از اندازه ایران به مسکو میتواند استقلال عمل تهران را تحت تأثیر قرار دهد.
رحمن قهرمانپور در گفتوگو با روزنامه اعتماد درباره موضع چین در قبال تحریمهای آمریکا علیه ایران گفت: «پکن تا جایی با تحریمهای امریکا مخالفت میکند که این مخالفت به درگیری مستقیم و علنی با واشنگتن منجر نشود. چین در میانه تلاشها برای حفظ روابط با کشورهای جنوب جهانی و شرکای خود، نمیخواهد روابط تجاریاش با امریکا را به خطر بیندازد؛ بنابراین، درقبال ایران نیز احتمالا همین الگو را دنبال خواهد کرد.»
او با اشاره به تفاوت شرایط روسیه و چین افزود: «وضعیت روسیه با چین متفاوت است. روسیه از نظر اقتصادی تحتفشار قرار دارد و جنگ اوکراین، اقتصاد این کشور را بیش از پیش جنگی کرده است، از همین رو یکی از دلایل تمایل اخیر مسکو برای صلح در اوکراین نیز همین فشارهای اقتصادی است.»
قهرمانپور ادامه داد: «روسیه، برخلاف چین، توان محدودی برای کمک به دیگر کشورها در مقابله با تحریمها دارد، زیرا خود نیز هدف تحریم است.»
به گفته این کارشناس، مسکو در چنین شرایطی تلاش میکند با همکاری کشورهایی مانند ایران، آثار تحریمها بر خود را کاهش دهد و از ظرفیت این کشورها برای پیشبرد اهدافش در اوکراین و تقابل با غرب استفاده کند.
قهرمانپور در ادامه با مقایسه جایگاه چین و روسیه در نظام بینالملل گفت: «چین در پی تثبیت جایگاه خود به عنوان قدرتی جهانی است، به همین دلیل همزمان به حفظ ارتباط با امریکا و شرکای خود توجه دارد.»
او در مقابل، روسیه را قدرتی رو به افول توصیف کرد که تلاش میکند این روند را کند کند و در همین چارچوب به دنبال حمایت، همکاری نظامی و استفاده از ظرفیت کشورهایی مانند ایران و کرهشمالی برای مقابله با تحریمها و پیگیری اهدافش در اوکراین است.
این تحلیلگر مسائل بینالملل با تأکید بر محدودیتهای روسیه برای حمایت اقتصادی از ایران خاطرنشان کرد: «دست روسیه برای کمک اقتصادی به ایران بسته است.»
به گفته او، مسکو هرچند در حوزه تسلیحاتی همچنان قدرت بزرگی محسوب میشود، اما تحریمها دسترسی این کشور به تراشهها و تجهیزات الکترونیکی را دشوار کرده و وابستگی روسیه به چین را افزایش داده است.
تداوم تنش تهران و واشنگتن؛ فرصت روسیه
قهرمانپور در بخش دیگری از این گفتوگو، درباره همصدایی روسیه با ایران در شرایط تنش با آمریکا و اهمیت حضور رئیسجمهور روسیه در نشست چهارجانبه شانگهای گفت که مسکو از تداوم تنش میان ایران و آمریکا از چند جهت منتفع میشود.
او در تشریح این موضوع گفت: «روسیه از تداوم تنش میان ایران و امریکا از چند جهت منتفع میشود.»
این کارشناس حوزه بینالملل در ادامه به عوامل مؤثر بر این منفعت پرداخت و گفت افزایش قیمت نفت و کاهش محدودیتهای آمریکا بر فروش نفت روسیه میتواند بخشی از فشار اقتصادی بر مسکو را کاهش دهد و توان این کشور را برای ادامه جنگ در اوکراین افزایش دهد.
به گفته قهرمانپور، عامل دوم به مصرف تسلیحات آمریکایی در خاورمیانه مربوط میشود؛ موضوعی که ممکن است ارسال بخشی از این تسلیحات به اوکراین را کاهش دهد.
او در این زمینه به سامانههای پاتریوت اشاره کرد و گفت این سامانهها برای کییف اهمیت زیادی دارند، زیرا توان رهگیری موشکهای روسی و کاهش اثر حملات مسکو را فراهم میکنند.
این تحلیلگر مسائل بینالملل همچنین سومین عامل را نگاه روسیه به تحولات نظم جهانی دانست و گفت مسکو تنش و احتمال جنگ میان ایران و آمریکا را عاملی برای تضعیف سریعتر نظم بینالمللی لیبرال میداند.
نزدیکی به مسکو؛ همکاری نظامی یا کاهش استقلال تهران؟
قهرمانپور در ادامه با اشاره به پیامدهای نزدیکشدن ایران و روسیه، این رابطه را واجد فرصتها و تهدیدهایی همزمان دانست.
او گفت روسیه میتواند در برخی حوزههای نظامی به ایران کمک کند، اما «نزدیکی بیش از اندازه به مسکو ممکن است استقلال عمل تهران را تحتتاثیر قرار دهد و ایران را وارد بازیهای روسیه کند.»
به این ترتیب، از نگاه این کارشناس، افزایش همکاری تهران و مسکو لزوماً به معنای شکلگیری یک رابطه متوازن و دوطرفه نیست و شرایط متفاوت اقتصادی و ژئوپلیتیک دو کشور میتواند بر ماهیت این همکاری اثر بگذارد.
قهرمانپور در پایان با اشاره به سازمان همکاری شانگهای نیز گفت: «این وضعیت در سازمان همکاری شانگهای نیز دیده میشود. تفاوت نگاه روسیه و چین به نظم بینالمللی و نحوه مواجهه با غرب، یکی از دلایل محدودماندن نقش این سازمان بوده است.»
در مجموع، تحلیل قهرمانپور بر این نکته استوار است که تهران در مواجهه با فشارهای آمریکا نمیتواند حمایت چین و روسیه را یکسان تلقی کند؛ پکن ملاحظات گسترده اقتصادی و تجاری خود با واشنگتن را در نظر میگیرد و مسکو نیز در شرایط فشار اقتصادی و تحریم، بیش از آنکه توان ایفای نقش یک حامی اقتصادی را داشته باشد، به دنبال استفاده از ظرفیت شرکایی مانند ایران برای تأمین منافع خود است.
