میرزاده: رسانه ملی با بودجه ۱۰ وزارتخانه، بلندگوی اقلیت شده و مخاطب را فراری میدهد
رویداد۲۴| حمید میرزاده، رئیس پیشین دانشگاه آزاد، در یادداشتی در روزنامه اعتماد با اشاره به جایگاه قانونی سازمان صداوسیما، عملکرد این سازمان را در سالهای اخیر مورد نقد قرار داد و تأکید کرد که رسانه ملی باید متعلق به همه مردم ایران و منعکسکننده طیف متنوع دیدگاههای جامعه باشد.
میرزاده در ابتدای این یادداشت با اشاره به اصل ۱۱۰ قانون اساسی نوشت: «جایگاه سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران آنچنان مهم و راهبردی است که طبق اصل ۱۱۰ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، نصب، عزل و قبول استعفای رییس این سازمان از وظایف و اختیارات رهبری به شمار میرود.»
او ادامه داد: «وقتی جایگاه رهبری در قانون اساسی، جایگاهی ملی و متعلق به همه آحاد ملت است، بر همین مبنا کاملا روشن است که سازمان صدا و سیما نیز باید متعلق به همه مردم ایران، با همه سلیقهها، دیدگاهها و گرایشهای فکری آنان باشد.»
فاصله صداوسیما با مأموریت رسانه ملی
رئیس پیشین دانشگاه آزاد در ادامه با انتقاد از عملکرد صداوسیما در سالهای اخیر نوشت: «با این حال، با توجه به عملکرد سازمان صدا و سیما در سالهای اخیر، متأسفانه به نظر میرسد مدیریت این سازمان در عمل فاصله قابل توجهی با وظیفه ذاتی و ماموریت اصلی خود، یعنی ایفای نقش به عنوان یک رسانه ملی، پیدا کرده است.»
به نوشته میرزاده، گرایش این سازمان به یک جریان فکری خاص، صداوسیما را از مأموریت ملی خود دور کرده است. او در اینباره نوشت: «گرایش به یک گروه و جبهه فکری خاص، این سازمان را از وظیفه ملی خود دور ساخته و زمینهای فراهم کرده که برخی کارشناسان و صاحبنظران، از این ظرفیت عظیم و ملی، بیش از آنکه برای انعکاس طیف متنوع افکار و دیدگاههای جامعه استفاده کنند، برای تبلیغ و ترویج افکار و عقاید یک اقلیت خاص بهره ببرند.»
میرزاده همچنین نحوه برگزاری برخی برنامههای گفتوگومحور در صداوسیما را مورد انتقاد قرار داد و نوشت که در مواردی، مهمانانی که از جریان فکری غالب فاصله دارند، با فشار و حمله چند مجری یا کارشناس مواجه میشوند.
او در توصیف این وضعیت نوشت: «طرفه اینکه، گاه هنگامی که برای نمایش و تظاهر به بیطرفی، مهمانی را که از جنس تفکر و سنخ فکری خودشان نیست برای گفتوگو یا مباحثه دعوت میکنند، مجریان و سایر حاضران در جلسه، به گونهای دسته جمعی به مهمان مدعو حمله میکنند که عملا مجال شکلگیری و انعقاد کلام به او داده نمیشود.»
«مهاجمان» و گفتوگوهایی که مخاطب را سردرگم میکند
رئیس پیشین دانشگاه آزاد در بخش دیگری از یادداشت خود با لحنی انتقادی درباره نحوه اداره این برنامهها نوشت: «در حقیقت، هر مدعو ناگزیر است در آن واحد با چند نفر به مباحثه بپردازد؛ اگر نگوییم گاه با دو برابر تعداد مباحثهکنندگان ظاهری- بخوانید مهاجمان - که هر یک نیز، از طریق گوشیهای مخفی به استاد ازل متصلاند و گویی مصداق این مضموناند که: «آنچه استاد ازل گفت بگو، میگویم!»»
او معتقد است چنین شیوهای حتی دنبال کردن بحث را برای مخاطب دشوار میکند و مینویسد: «در چنین وضعیتی، بیننده نیز به دلیل همزمانی سخنان مجریان و مهمان و تلاقی و درهمآمیختگی مداوم گفتوگوها، عملا نمیتواند مسیر مذاکره و موضوع اصلی مباحثه را دنبال کند.»
میرزاده در ادامه با لحنی کنایهآمیز اضافه کرد: «انصافا صبر و آرامش بسیاری میخواهد که انسان بتواند تا پایان چنین برنامهای را تحمل کند و باید بخواند «ربنا ولا تُحمِّلْنا ما لا طاقه لنا بِهِ» تابتواند طاقت بیاورد، ببیند و بشنود.»
هشدار درباره از دست رفتن مرجعیت رسانهای
او در ادامه، شیوه مجریگری و محدود شدن حضور کارشناسان با دیدگاههای متفاوت را یکی از عوامل فاصله گرفتن صداوسیما از جایگاه مورد انتظار دانست و نوشت: «واقعا این شیوه مجریگری، این ترتیب نامأنوس در اداره گفتوگو و مباحثه و در کنار آن، محدود و تنگ کردن دایره حضور کارشناسان و صاحبنظرانی که خارج از یک چارچوب فکری خاص قرار دارند، رسانه ملی را از جایگاه بسیار مهم و ماموریت بزرگ آن، یعنی ایفای نقش به عنوان یک رسانه و دانشگاه ملی، دور ساخته است.»
میرزاده سپس به کاهش مخاطبان صداوسیما اشاره کرد و نوشت: «پیمایشهای فرهنگی نیز نشان میدهد که سهم مخاطبان صدا و سیما نسبت به سالهای گذشته به شدت کاهش یافته است. این تغییرات، نشانهای از کاهش استقبال بخشی از مردم از تلویزیون به عنوان رسانه اصلی کشور است.»
به باور او، ادامه این روند به از دست رفتن مرجعیت رسانهای صداوسیما و فراهم شدن زمینه برای رسانههای خارجی منجر شده است. میرزاده تأکید کرد: «تداوم چنین شیوهای در مدیریت و عملکرد، موجب شده است که این سازمان به تدریج بخشی از مرجعیت رسانهای خود را از دست بدهد و در مقابل، رسانههای بیگانه فرصت و جای پایی برای نفوذ بیشتر در آرا، افکار و عقاید مردم پیدا کنند.»
بودجه قابل توجه در برابر کاهش مخاطب
رئیس پیشین دانشگاه آزاد همچنین با اشاره به بودجه صداوسیما، خواستار بازنگری در راهبردهای این سازمان شد.
او نوشت: «کاهش مخاطبان، در کنار بودجه قابلتوجهی که با بودجه ۱۰ وزارتخانه برابری میکند، ضرورت یک بازنگری جدی و اساسی در استراتژیهای صدا و سیما را بیش از پیش آشکار میسازد؛ بهویژه در شیوههای جذب مخاطب، ارتقای کیفیت برنامهها، تنوعبخشی به دیدگاههای مطرح شده و بازگرداندن اعتماد و مرجعیت رسانهای این سازمان.»
تفکیک عملکرد کارکنان از سیاستگذاری صداوسیما
میرزاده در عین حال تأکید کرده است که نقد مدیریت صداوسیما نباید به معنای نادیده گرفتن تلاش کارکنان این سازمان، بهویژه خبرنگاران، تلقی شود.
او نوشت: «البته انصاف حکم میکند که حساب کارکنان صدیق، پرتلاش و زحمتکش این سازمان، بهویژه خبرنگاران آن، از حساب مدیریت و سیاستگذاریهای حاکم بر سازمان جدا شود.»
میرزاده همچنین از عملکرد خبرنگاران و کارکنان صداوسیما در شرایط جنگی تقدیر کرد و افزود: «باید از همه کارکنانی که در شرایط دشوار و در جریان جنگهای اخیر، صادقانه، مخلصانه و ایثارگرانه به تهیه، ارائه و پخش گزارشهای خبری، مستند و دقیق پرداختند، صمیمانه تشکر، قدردانی و سپاسگزاری کرد.»
او تأکید کرد: «نقد مدیریت و سیاستگذاریهای یک سازمان، هرگز نباید به معنای نادیده گرفتن تلاشها و فداکاریهای کارکنانی باشد که در سختترین شرایط، مسوولیت حرفهای و ملی خود را با صداقت و احساس وظیفه انجام دادهاند.»
رئیس پیشین دانشگاه آزاد در پایان یادداشت خود بار دیگر بر ضرورت بازگشت صداوسیما به جایگاه یک رسانه فراگیر تأکید کرد و نوشت: «صدا و سیما، به دلیل جایگاه ویژهای که در ساختار سیاسی و اجتماعی کشور دارد و به سبب امکانات گسترده و بودجه عمومی قابلتوجهی که دراختیار آن قرار گرفته است، بیش از هر رسانه دیگری باید خود را متعلق به همه ملت بداند.»
میرزاده در جمعبندی دیدگاه خود درباره رسانه ملی تأکید کرد: «رسانه ملی زمانی واقعا ملی است که همه مردم، با هر سلیقه و گرایش فکری، بتوانند صدای خود را در آن بشنوند و احساس کنند که این رسانه، نه متعلق به یک جناح، گروه یا اقلیت فکری، بلکه متعلق به همه ایران و همه ایرانیان است.»
