تاریکخانه نفت؛ علی بایندریان کیست و در میان تراستیها چه میکند؟
رویداد۲۴| افشای ماجرای واگذاری و خروج ۷۲ تا ۸۰ میلیون بشکه نفت خام ایران در یک بازه زمانی ۶۰ روزه، بار دیگر پرده از مناسبات ناپیدا و تاریکخانههای اقتصادی کشور برداشت. آنطور که رسانههایی، چون همشهریآنلاین و کیهان در روزهای اخیر گزارش دادهاند، این حجم عظیم از سرمایه بیننسلی کشور پس از توافقنامه اسلامآباد و در فاصله خرداد تا مرداد ۱۴۰۵، با تخفیفهای سنگین حدود ۸ درصدی به چهار «تراستی» یا تریدر خاص واگذار شده است؛ معاملهای اعتباری که حاشیه سودی بین ۵۷۶ تا ۶۸۰ میلیون دلار را ایجاد کرده است. در میان چهرههایی که نامشان به عنوان متولیان این محمولهها مطرح شده—شامل حسین شمخانی، روحالله رضوی و محمدهادی مؤمنین—نام «علی بایندریان» بیش از دیگران جلب توجه میکند؛ فردی که برخلاف نامهای شناختهشدهای همچون شمخانی، برای افکار عمومی ناشناخته است، اما بررسی دقیق سوابقش نشان میدهد که نباید او را چهرهای جدید در تجارت نفت و پتروشیمی ایران به شمار آورد. از بایندریان تصاویر قابل اعتمادی هم منتشر نشده است. تنها عکسی که طی روزهای گذشته و بعد از طرح دوباره نام او در رسانه ها منتشر شده، عکس زیر است. (گفتنی تصویر به کار رفته در این خبر ، نسخهای از همین عکس است که کیفیت آن به کمک هوش مصنوعی بهبود یافته است.)
علی بایندریان کیست؛ از هنگکنگ تا تحریمهای خزانهداری
علی بایندریان، متولد ۳۰ شهریور ۱۳۵۳ (۵۲ ساله)، از بازیگران کهنهکار و کلیدی در شبکه تراستیها و واسطهگریهای نفتی و پتروشیمی است. نقطه عطف کارنامه او به ۳ بهمن ۱۳۹۸ بازمیگردد؛ زمانی که نام او در فهرست تحریمهای دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا قرار گرفت. وزارت خارجه آمریکا در همان مقطع، بایندریان را رسماً به عنوان مدیرعامل شرکت «تریلیانس پتروشیمی» معرفی کرد؛ شرکتی مستقر در هنگکنگ که به عنوان یکی از کانالهای محوری برای فروش غیررسمی نفت و محصولات پتروشیمی ایران و انتقال درآمد حاصل از این معاملات در سال ۲۰۱۹ میلادی فعالیت میکرد. تریلیانس صرفاً یک دفتر در شرق آسیا نبود، بلکه بنا بر اسناد بینالمللی، شبکه گستردهای از شرکتها و دفاتر مرتبط را در ایران، امارات متحده عربی، چین و آلمان هدایت میکرد.
بررسی دادههای ثبتی داخلی نیز مؤید حضور دیرپای بایندریان در ساختارهای حقوقی متعدد است. او از سال ۱۳۹۳ در شرکت «نفت ران انرژی» بهعنوان عضو هیئت مدیره حضور داشته و از فروردین ۱۳۹۴ نیز مسئولیت «مدیر تصفیه» را در شرکت «پترو تهاتر هیراد» بر عهده گرفته است؛ مجموعهای از عناوین و شرکتها که ابعاد دیگری از تور پهنشده وی در فضای رسمی و غیررسمی انرژی کشور را روشن میسازد.
تغییر تابلوها و بازی در شبکهای از شرکتهای قارچی
بررسی الگوی رفتاری شبکه تجاری بایندریان نشان میدهد که او و همکارانش برای دور زدن ردیابیهای مالی و استمرار حضور در بازار سایه، از تکنیک «تغییر نام و خلق شرکتهای موازی» استفاده کردهاند. به عنوان نمونه، شرکت «تریلیانس کیش پتروشیمی» پس از قرار گرفتن در معرض تحریمها، نام خود را به «پتروشیمی تیبا پارسیان کیش» تغییر داد تا در اسناد رسمی به عنوان چهرهای جدید ظاهر شود. علاوه بر این، در گزارشهای نظارتی و تحلیلی، نام مجموعه وسیعی از شرکتهای کاغذی و پوششی در ارتباط با بایندریان به چشم میخورد؛ از جمله «سیوان تریدینگ اینترنشنال افزدئی» در امارات (که بعدها به «دزرت پالس تریدینگ افزدئی» تغییر نام داد)، «اسکای زون تریدینگ»، «فیوچر گیت فیولاند پتروکمیکال» و «یوچم جنرال تریدینگ افزدئی». این شریانهای موازی به او اجازه دادند تا سالها انحصار بخشی از صادرات انرژی کشور را در دست داشته باشد.
بازگشت در ۱۴۰۵؛ تداوم انحصار در حراج سرمایه ملی
آنچه بایندریان را از یک نام تازه در پرونده فروش اخیر نفت جدا میکند، سابقه بیش از یک دهه در ثبتهای شرکتی (از جمله نفت ران انرژی و پترو تهاتر هیراد) است. سابقه دستکم ۷ سال تحریمهای بینالمللی نیز نام او را به پیچیدهترین لایههای تجارت سایه پیوند داده است. اکنون در شهریور ۱۴۰۵، بازگشت مجدد نام او به عنوان یکی از ۴ تراستی بزرگ نفت ایران، نشان میدهد که ساختار تصمیمگیری در حوزه صادرات انرژی همچنان به همان چهرههای قدیمی متکی است. قرار گرفتن فردی با این کارنامه در کنار پروندهای که حاشیه سود و تخفیف آن به نزدیک ۶۸۰ میلیون دلار میرسد، ابهامات ساختاری متعددی را برمیانگیزد: بایندریان بر اساس کدام فرآیند قانونی و با ارائه چه میزان تضامین معتبر و بانکپذیر برای دریافت اعتباری میلیونها بشکه نفت انتخاب شده است؟ پاسخ دستگاههای ناظر و متولیان نفتی به این پرسش روشن خواهد ساخت که آیا ثروت ملی کشور در مسیر شفافیت قرار دارد یا بار دیگر در خلوتخانههای کاسبان تحریم حراج میشود.
