هشدار یک نماینده مجلس درباره تبعات سامانه علاج
رویداد۲۴| در روزهایی که حفظ انسجام داخلی و کنار گذاشتن اختلافات سیاسی بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته، راهاندازی سامانهای با عنوان «علاج» بحث تازهای را درباره نحوه مواجهه با مخالفان جمهوری اسلامی در خارج از کشور ایجاد کرده است.
آنطور که درباره این سامانه مطرح شده، افراد میتوانند مشخصات و اطلاعات مخالفان جمهوری اسلامی در خارج از کشور را در اختیار این سامانه قرار دهند تا اطلاعات آنها برای بررسی و پیگیریهای بعدی به نهادهای مربوط ارجاع شود. در چنین شرایطی، اما یک پرسش اساسی شکل میگیرد؛ اینکه آیا سپردن شناسایی و معرفی افراد به خود شهروندان، میتواند در کنار کارکردهای امنیتی موردنظر، زمینه شکلگیری نوعی «خبرچینی مردم برای مردم» را نیز فراهم کند؟
موضوع زمانی حساستر میشود که بدانیم ممکن است میان افراد اختلافات شخصی، خانوادگی، کاری یا سیاسی وجود داشته باشد و همین اختلافات، انگیزهای برای معرفی یک فرد به عنوان مخالف یا فرد مسئلهدار ایجاد کند.
از سوی دیگر، مرز میان مخالفت سیاسی، فعالیت مدنی و اقداماتی که از نظر قانون جرم محسوب میشوند، مسئلهای است که در چنین سازوکاری اهمیت زیادی پیدا میکند. حالا سوال اینجاست که در شرایطی که جامعه بیش از هر چیز به افزایش اعتماد و انسجام نیاز دارد، چنین سامانهای چگونه میتواند میان شناسایی اقدامات واقعی علیه امنیت کشور و جلوگیری از گزارشهای شخصی و اختلافات میان شهروندان تفکیک قائل شود؟ پرسشی که پاسخ به آن میتواند درباره پیامدهای اجتماعی و حقوقی «علاج» تعیینکننده باشد.
در همین راستا خبرآنلاین با احمد بخشایش اردستانی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، گفتوگو کرده است؛ وی در این باره گفت: «قانونی داشتیم که البته در حال حاضر نام دقیق آن را به خاطر ندارم و موضوع جاسوسی نیز در آن مطرح بود. بر اساس این قانون، افرادی که در خارج از کشور با رادیوها و رسانههای بیگانه همکاری میکنند، مشمول برخوردهایی میشوند.»
وی افزود: «البته باید میان مصاحبه کردن، صحبت کردن علیه کشور یا حضور در تجمعات و اقداماتی که اثرگذاری بیشتری دارد، تفاوت قائل شد. معمولاً با افرادی که از خارج از کشور چنین فعالیتهایی انجام میدهند، به نوعی از سوی قوه قضاییه برخورد یا مجازات در نظر گرفته میشود.»
بخشایش اردستانی ادامه داد: «برای مثال، آقای علی کریمی از جمله افرادی با این ویژگی است که میتواند گروهی را بسیج کند و آنها را به حرکت وادارد. طبیعتاً وقتی چنین فردی علیه جمهوری اسلامی موضع میگیرد، قیام میکند یا افراد را به خرابکاری دعوت میکند، موضوع متفاوت خواهد بود.»
عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس تصریح کرد: «تا زمانی که افراد دیگران را به نافرمانی مدنی دعوت میکنند، میتوان این موضوع را تحمل کرد؛ همان چیزی که رهبر شهید و امام راحل نیز درباره آن صحبت کرده بودند. اما زمانی که افراد از نافرمانی مدنی فراتر میروند و مردم را به حضور در تظاهرات و اقدامات مشخص دعوت میکنند و حتی به آنها میگویند کجاها را اشغال کنند یا چه مکانهایی را در اختیار بگیرند، موضوع کاملاً متفاوت است.»
وی ادامه داد: «اینکه ما از سوی یک سایت یا رسانه بخواهیم زمینهای ایجاد کنیم تا افراد عقدههای شخصی خود را تخلیه کنند و مثلاً فردی با فرد دیگری که در خارج از کشور زندگی میکند، وارد درگیری شود، به نظر من کار درستی نیست.»
بخشایش اردستانی افزود: «بعد از انقلاب، تعداد زیادی از ایرانیان به خارج از کشور مهاجرت کردند و امروز در بسیاری از کشورهای جهان و شهرهای مختلف، ایرانیان حضور دارند. به نوعی میتوان گفت در بسیاری از نقاط دنیا جامعه ایرانی شکل گرفته است؛ همانطور که چینیها در کشورهای مختلف جوامع خودشان را تشکیل دادهاند.»
بیشتر بخوانید: بخشایش: طرح مقابله با نفوذ، همکاری با دانشگاههای خارجی را محدود میکند
عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس تصریح کرد: «البته چینیها با ایرانیان خارج از کشور تفاوتهایی دارند. آنها به نوعی مورد حمایت و تغذیه قرار میگیرند و بخشی از این جوامع، حامی چین هستند.»
وی ادامه داد: «متأسفانه ایرانیانی که خارج از کشور زندگی میکنند، دو دسته هستند؛ برخی واقعاً دلشان برای ایران، پیشرفت کشور و جوانان ایران میتپد، اما عدهای نیز هستند که هر روز تحت عناوین مختلف تلاش میکنند ایران را در دنیا بدنام کنند.»
نباید مردم را مقابل هم قرار دهیم و به جاسوسی علیه یکدیگر دعوت کرد
بخشایش اردستانی گفت: «به نظر من، برای مقابله با این مسائل ضرورتی ندارد مردم را مقابل یکدیگر قرار دهیم و آنها را دعوت کنیم که علیه همدیگر جاسوسی کنند. شاید در اوایل انقلاب، به دلیل اینکه نهادهای رسمی و ساختارهای لازم را نداشتیم، چنین اقداماتی قابل توجیه بود، اما امروز شرایط متفاوت است.»
بخشایش اردستانی ادامه داد: «مثلاً یادم هست که امام نیز در مقطعی از مردم خواسته بودند درباره اعضای سازمان مجاهدین خلق یا منافقین، اینکه در کجاها ساکن هستند، چگونه رفتوآمد میکنند و چگونه رفتار میکنند، اطلاعات خود را بیان کنند و مردم این موارد را گزارش دهند.»
وی افزود: «اما امروز دیگر شرایط متفاوت است، چراکه ما نهادهای مستقر و رسمی داریم. وزارت اطلاعات، واحد اطلاعات سپاه، اطلاعات نیروی انتظامی و حفاظت قوه قضاییه وجود دارند و این نهادها مسئولیتهای مشخصی در این زمینه بر عهده دارند.»
عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس تصریح کرد: «بنابراین ضرورتی ندارد که ما مردم را مقابل یکدیگر قرار دهیم و آنها را به جان هم بیندازیم. وقتی چنین اقداماتی از سوی یک نهاد رسمی و مسئول انجام نشود، نتیجه آن چیزی جز درگیر کردن مردم با یکدیگر نخواهد بود.»
وی ادامه داد: «به نظر من، چنین حرکتهایی اگر وابسته به یک نهاد رسمی نباشد، عملاً مردم را به جان مردم انداختن است و فکر نمیکنم نتیجهای جز خسارت داشته باشد و بتواند اثر مثبت قابل توجهی ایجاد کند.»
بیشتر بخوانید: عضو کمیسیون امنیت ملی: عوارض تعیین شده برای تنگه هرمز توسط ایران ۷ درصد و عمان ۳ درصد است
بخشایش اردستانی در ادامه گفت: «نکته دیگر این است که اگر ایرانیانی که در خارج از کشور حضور دارند، ببینند جمهوری اسلامی استمرار حیات دارد، امور کشور در حال پیش رفتن است، معیشت مردم برقرار است، کشور به صورت مستمر در حال ساخت و ساز و پیشرفت است و برای پول ملی ارزش قائل میشود، به تدریج از برخی حرکات خود ناامید میشوند و به سمت کشور جذب خواهند شد.»
وی افزود: «اینطور نیست که یک نفر ۴۰ یا ۵۰ سال کینهای نسبت به جمهوری اسلامی داشته باشد و تا پایان نیز همان نگاه را حفظ کند. چینیها نیز بعد از انقلاب سال ۱۹۴۹، تعداد زیادی از آنها به خارج از کشور رفتند، اما امروز بسیاری از آنها طرفدار چین و مردم کشور خودشان هستند.»
عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس تصریح کرد: «ما نیز باید تقریباً چنین فضایی را ایجاد کنیم، نه اینکه مردم را به جان مردم بیندازیم و سایتی درست کنیم که اطلاعات افراد را جمعآوری و در اختیار نهادهای مختلف یا قوه قضاییه قرار دهد.»
صرف حضور در تظاهرات خارج از کشور جرم نیست
وی ادامه داد: «برای برخورد قضایی، بالاخره فرد باید مرتکب جرم شده باشد. قوه قضاییه نیز بر اساس قانون، جرم را بررسی میکند و متناسب با آن کیفر در نظر میگیرد. اما من فکر نمیکنم صرف حضور یک فرد در خارج از کشور و شرکت در یک تظاهرات علیه جمهوری اسلامی، به خودی خود جرم باشد.»
بخشایش اردستانی گفت: «ممکن است فردی به دلیل یک موضوع یا مشکل، به صورت مسالمتآمیز در یک تظاهرات شرکت کند و نافرمانی مدنی انجام دهد. مادامی که فرد اقدام به تخریب، شکستن یا از بین بردن ساختمانها و اموال نمیکند، نباید با او برخورد شود.»
وی افزود: «بالاخره در ایران نیز به تدریج باید قانون و سازوکار مربوط به برگزاری تظاهرات شکل بگیرد. ما حدود ۴۷ سال است که اجازه ندادهایم مخالفان یا افرادی که مشکلات صنفی دارند، تظاهرات خود را از ابتدا تا انتها به شکل مشخص برگزار کنند، در حالی که در کشورهای مختلف دنیا، افرادی که با یک سیاست مخالف هستند یا مطالبات صنفی دارند، از طریق تظاهرات مطالبات خود را بیان میکنند.»
عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ادامه داد: «در فرانسه، انگلیس و آمریکا نیز این موضوع وجود دارد و ما هم از این جهت جدای از دیگر کشورها نیستیم. نباید تصور کنیم اگر فردی با یک موضوع یا سیاست مخالف است، حتماً برانداز خواهد بود.»
وی تصریح کرد: «گاهی فردی مشکلی دارد، از یک صنف ناراضی است یا نسبت به یک موضوع حقوقی و اجتماعی اعتراض دارد. این افراد باید بتوانند مطالبات و مشکلات خود را بیان کنند تا مسئولان کشور نیز از این مسائل مطلع شوند و بتوانند برای آنها چارهاندیشی کنند.»
