جزئیات تازه از کابین فلای‌دبی؛ پرونده کمک‌خلبان عمانی وارد مرحله تازه شد
رویداد۲۴| تحقیقات درباره پرواز FZ۱۰۷۳ فلای‌دبی از دبی به تل‌آویو، چهار روز پس از آن حادثه، ابعاد تازه‌ای پیدا کرده است. دادستان کل امارات اعلام کرده که طبق بررسی‌های اولیه، کمک‌خلبان این هواپیما تلاش کرده یک «عملیات تروریستی» انجام دهد.
به گفته حمد سیف الشمسی، دادستان کل امارات، کمک‌خلبان در داخل کابین با تبر اضطراری به کاپیتان حمله کرده و تلاش کرده کنترل هواپیما را در دست بگیرد. مقام اماراتی گفته تحقیقات برای روشن شدن انگیزه، ارتباطات احتمالی و بررسی شواهد فیزیکی و دیجیتال همچنان ادامه دارد و نتیجه نهایی پس از تکمیل تحقیقات اعلام خواهد شد.
ماجرای پرواز جنجالی فلای دبی چیست؟
پرواز FZ۱۰۷۳ چهار روز قبل از دبی به مقصد فرودگاه بن‌گوریون تل‌آویو حرکت کرده بود. هواپیما پس از رسیدن به ارتفاع حدود ۳۴ هزار پا، بر فراز عربستان با سقوطی بسیار شدید مواجه شد؛ داده‌های پروازی نشان می‌دهد هواپیما در حدود ۳۰ ثانیه بیش از ۱۶ هزار پا ارتفاع از دست داد. همزمان کد اضطراری ۷۷۰۰ و سپس کد ۷۵۰۰، یعنی «مداخله غیرقانونی» یا وضعیت مشابه هواپیماربایی، از هواپیما ارسال شد.
در نهایت هواپیما به سمت فرودگاه تبوک عربستان تغییر مسیر داد و با ۱۷۴ مسافر و هشت خدمه سالم به زمین نشست. دو خلبان مجروح برای درمان به بیمارستان منتقل شدند.
مهم‌ترین بخش تازه پرونده، اما به هویت کمک‌خلبان مربوط می‌شود. خبرگزاری آسوشیتدپرس و منابع امنیتی غربی او را «حمام الحَمّامی»، تبعه ۲۹ ساله عمان معرفی کرده‌اند. اما گزارش شبکه ای‌بی‌سی آمریکا نکته‌ای بسیار مهم‌تر را مطرح می‌کند: الحَمّامی در سال ۲۰۲۴، زمانی که به عنوان کارآموز کمک‌خلبانی در شرکت عمان‌ایر فعالیت می‌کرد، به دلیل در اختیار داشتن مطالب افراطی به عنوان یک «خطر امنیتی» شناسایی شده بود.
بر اساس اطلاعاتی که منابع امنیتی و انتظامی به ای‌بی‌سی داده‌اند، او برای مدتی از پرواز کنار گذاشته شد و اجازه ادامه فعالیت در بخش اداری عمان‌ایر را پیدا کرد. اکنون مقام‌های تحقیقاتی در حال بررسی این مسئله هستند که چگونه فردی با چنین سابقه‌ای بار دیگر مجوز پرواز گرفته و سر از کابین یک هواپیمای مسافربری فلای‌دبی درآورده است.
گزارش‌های دیگر نیز می‌گویند الحَمّامی پس از ترک عمان‌ایر در سال ۲۰۲۵، مدتی در شرکت Royal Air Maroc فعالیت داشته و سپس در سال ۲۰۲۶ به فلای‌دبی پیوسته است. طبق اطلاعات منتشرشده، او حدود هشت ماه پیش از حادثه در فلای‌دبی مشغول به کار شده بود.
همین سابقه، پرونده را از یک حمله خشونت‌آمیز در کابین به یک مسئله جدی‌تر در حوزه امنیت هوانوردی تبدیل و این پرسش را پررنگ کرده که چگونه سیستم‌های گزینش و بررسی امنیتی چند شرکت هواپیمایی نتوانستند سابقه فردی را که پیش‌تر درباره او هشدار امنیتی وجود داشت، شناسایی یا متوقف کنند؟
هدف کمک‌خلبان واقعاً چه بود؟
در گزارش‌های اولیه، انگیزه کمک‌خلبان هنوز قطعی نبود. مقام‌های اسرائیلی از احتمال تلاش برای سقوط عمدی هواپیما سخن گفتند و بنیامین نتانیاهو نیز مدعی شد کمک‌خلبان تحت تأثیر افراط‌گرایی اسلام‌گرایانه قرار گرفته است. با این حال، در روز‌های نخست، تحقیقات هنوز درباره اینکه او به تنهایی عمل کرده یا ارتباطی با یک گروه یا فرد دیگر داشته، ادامه داشت.
اکنون‌ای‌بی‌سی نیوز به نقل از منابع آگاه از تحقیقات گزارش داده است که الحَمّامی پس از انتقال از عربستان به امارات، با بازرسان همکاری کرده و گفته هدفش ساقط کردن هواپیما در اسرائیل بوده است. این بخش از پرونده همچنان بر اساس اطلاعات منابع آگاه منتشر شده و نتیجه نهایی تحقیقات رسمی درباره انگیزه و ارتباطات احتمالی او نیست.
در همین حال، گزارش‌هایی درباره محتوای منتشرشده در حساب‌های آنلاین منتسب به او نیز منتشر شده است. سی‌ان‌ان و رسانه‌های دیگر از وجود تصاویر و مطالب مرتبط با جریان‌های افراطی در حساب‌های او خبر داده‌اند؛ با این حال، جزئیات این محتوای دیجیتال نیز بخشی از تحقیقات جاری است و نمی‌توان صرفاً بر مبنای آن درباره شبکه یا حامیان احتمالی او نتیجه‌گیری کرد.
ادعا‌هایی علیه ایران
یکی از حساس‌ترین ابعاد این پرونده، تلاش برخی مقام‌های اسرائیلی و آمریکایی برای ربط دادن این پرونده به ایران بود. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، بدون اینکه مدرک مستندی ارائه کند، مدعی شد که بر اساس اطلاعاتی که دریافت کرده، احتمال ارتباط ایران با این حادثه وجود دارد و در صورت اثبات چنین ارتباطی، واکنش سختی نشان خواهد داد. نتانیاهو، اما در پاسخ به پرسشی درباره دخالت ایران، گفته بود «برای گفتن آن خیلی زود است». گزارش رویترز نیز تأکید کرده بود که در آن مقطع شواهدی برای ارتباط ایران با حمله ارائه نشده بود؛ بنابراین تا امروز، آنچه درباره ایران مطرح شده در سطح گمانه‌زنی مقام‌های سیاسی باقی مانده و در تحقیقات انجام شده سندی برای اثبات ادعا‌ها علیه ایران یافت نشده است. پرونده اصلی فعلاً روی سوابق شخصی کمک‌خلبان، احتمال افراطی‌شدن او، انگیزه حمله و مهم‌تر از همه نحوه عبور او از فیلتر‌های امنیتی متمرکز است.
چرا یک تبعه عمان در کابین پرواز تل‌آویو بود؟
این بخش یکی از نقاط مبهم پرونده است. عمان و اسرائیل روابط دیپلماتیک رسمی ندارند و به همین دلیل حضور یک شهروند عمانی در کابین پرواز مستقیم از امارات به اسرائیل توجه زیادی را جلب کرده است.
گزارش‌های رسانه‌ای همچنین به پروتکل‌های امنیتی میان اسرائیل و امارات اشاره کرده‌اند که درباره حضور خدمه پرواز از کشور‌هایی که با اسرائیل رابطه دیپلماتیک ندارند، محدودیت‌هایی ایجاد می‌کند. به همین دلیل اکنون یکی از محور‌های تحقیقات این است که الحَمّامی چگونه برای چنین پروازی به عنوان کمک‌خلبان انتخاب شده است.
از سوی دیگر، فلای‌دبی پس از حادثه پرواز‌های خود به اسرائیل را موقتاً متوقف کرد و عملیات اشتراکی امارات و فلای‌دبی به مقصد تل‌آویو نیز تحت تأثیر قرار گرفت. شرکت هواپیمایی اعلام کرده بود با تحقیقات همکاری می‌کند.
ابهامات باقی مانده
در میان همه ابهامات امنیتی، نحوه جلوگیری از سقوط هواپیما نیز بخش مهمی از ماجراست. کاپیتان «اسمیت ماچچار»، خلبان هندی هواپیما، در جریان حمله مجروح شد، اما توانست در کابین را باز کند و امکان ورود دیگران را فراهم کند. مسافران و اعضای خدمه کمک‌خلبان را مهار کردند و دو خلبان ذخیره که در هواپیما حضور داشتند، امکان هدایت هواپیما به سمت تبوک را فراهم کردند.
ماچچار در گفت‌وگویی از بیمارستان با نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، جزئیات بیشتری از لحظات حادثه را بیان کرد. او همچنان تحت درمان است.
در نهایت، پرونده فلای‌دبی حالا از یک حادثه عجیب هوایی فراتر رفته است. امارات رسماً از «عملیات تروریستی» سخن می‌گوید، آمریکا و اسرائیل درباره ابعاد امنیتی و احتمال ارتباطات خارجی تحقیق می‌کنند و همزمان سابقه امنیتی کمک‌خلبان، پرسش جدی درباره سازوکار گزینش خلبانان ایجاد کرده است.
با این حال، لازم است که دو موضوع را از یکدیگر تفکیک کنیم؛ آنچه درباره اقدام مستقیم کمک‌خلبان و تلاش او برای به دست گرفتن کنترل هواپیما گفته شده، با یافته‌های اعلام‌شده امارات همخوان است؛ اما درباره شبکه احتمالی، دستور گرفتن از دیگران یا ارتباط با ایران هنوز نتیجه قطعی و مستند رسمی منتشر نشده است.
