نقشه پراکندگی جغرافیایی رتبه‌های کنکور ۱۴۰۵
رویداد۲۴| اعلام اسامی رتبه‌های برتر کنکور همیشه با فهرستی از نام‌ها و رتبه‌ها همراه است؛ اما وقتی این فهرست را از زاویه‌ای دیگر نگاه کنیم، تصویر متفاوتی از کنکور ۱۴۰۵ به دست می‌آید؛ تصویری که در آن تهران همچنان فاصله قابل توجهی با دیگر استان‌ها دارد، اما مازندران با یک اتفاق کم‌سابقه در گروه ریاضی خود را به یکی از نقاط برجسته جدول رسانده و شهرهای کوچک‌تر نیز سهم قابل توجهی از صدرنشینان دارند.
در مجموع ۴۰ رتبه برتر پنج گروه آزمایشی، ۲۱ رتبه به تهران رسیده است؛ یعنی بیش از نیمی از کل رتبه‌های بررسی‌شده. بعد از تهران، مازندران با ۶ رتبه قرار دارد و همدان و آذربایجان شرقی نیز هر کدام دو رتبه در این فهرست دارند. در مجموع، رتبه‌های برتر میان ۱۳ استان توزیع شده‌اند.
اما عدد ۶ برای مازندران شاید به اندازه اتفاقی که در گروه ریاضی افتاده، گویای ماجرا نباشد.
سه رتبه اول ریاضی؛ هر سه از مازندران
وقتی به ۱۰ رتبه نخست گروه علوم ریاضی و فنی نگاه می‌کنیم، یک اتفاق کم‌سابقه خودنمایی می‌کند: سه رتبه اول، هر سه به داوطلبان مازندرانی رسیده است.
اشکان کریمی از قائم‌شهر رتبه اول، امیرکیان رئیسی بهیان از آمل رتبه دوم و امیرحسین جعفری از بابل رتبه سوم را به دست آورده‌اند.
ماجرا در همین‌جا تمام نمی‌شود. رتبه پنجم نیز به نیلیا حیدریان از آمل و رتبه دهم به اوستا نوشیروان‌پور از قائم‌شهر رسیده است. به این ترتیب، پنج نفر از ۱۰ رتبه برتر ریاضی کشور مازندرانی هستند.
در واقع، اگر نقشه این ۱۰ رتبه را روی شهرها بگذاریم، قائم‌شهر و آمل هر کدام دو نماینده دارند و بابل نیز یک نماینده. بنابراین نیمی از ده نفر برتر ریاضی کشور از سه شهر مازندران آمده‌اند.
این در حالی است که در گروه‌های دیگر، الگوی متفاوتی دیده می‌شود؛ در تجربی چهار رتبه از ۱۰ رتبه نخست به تهران رسیده، در انسانی تهران شش رتبه از ۱۰ رتبه را در اختیار دارد و در هنر، هر پنج رتبه نخست متعلق به تهران است. در زبان‌های خارجی نیز چهار نفر از پنج نفر اول تهرانی هستند.
تهران هنوز فاصله زیادی با دیگران دارد
اگر قرار باشد یک برنده آماری از نظر تعداد رتبه‌ها معرفی شود، تهران با ۲۱ رتبه از ۴۰ رتبه، بیش از نیمی از فهرست را در اختیار دارد.
این سهم در برخی گروه‌ها بسیار پررنگ‌تر است. تمام پنج رتبه نخست گروه هنر از تهران هستند. در زبان‌های خارجی نیز چهار نفر از پنج نفر اول تهرانی‌اند و در علوم انسانی، شش نفر از ۱۰ رتبه نخست از تهران آمده‌اند.
اما همین آمار یک روی دیگر هم دارد: ۱۹ رتبه از ۴۰ رتبه برتر خارج از تهران قرار گرفته‌اند.
نام‌هایی از قائم‌شهر، آمل، بابل، همدان، تبریز، کرمانشاه، شیراز، کرمان، یزد، قزوین، بجنورد، کرج و زنجان در این فهرست دیده می‌شود؛ یعنی با وجود تمرکز شدید رتبه‌های برتر در پایتخت، مسیر رسیدن به جمع برترین‌ها کاملاً به تهران محدود نمانده است.
شهرهای کوچک‌تر هم خودشان را نشان دادند
یکی از جذاب‌ترین بخش‌های این نقشه، حضور چند شهر غیرمرکز استان در میان رتبه‌های برتر است.
قائم‌شهر به تنهایی سه رتبه از ۴۰ رتبه برتر را در اختیار دارد؛ رتبه اول و دهم ریاضی و رتبه چهارم انسانی. آمل نیز دو رتبه در گروه ریاضی دارد و بابل یک رتبه از سه رتبه نخست همین گروه را به خود اختصاص داده است.
در گروه انسانی نیز رتبه اول به پریزاد نیرومند از بجنورد رسیده است؛ شهری که مرکز استان خراسان شمالی است اما در مقایسه با کلان‌شهرهایی که معمولاً در فهرست رتبه‌های برتر دیده می‌شوند، حضور متفاوتی دارد.
این پراکندگی البته نباید به معنای ارزیابی کیفیت نظام آموزشی استان‌ها تعبیر شود. تعداد داوطلبان، جمعیت، ترکیب رشته‌ها و عوامل متعدد دیگری در این توزیع نقش دارند و صرفاً از روی ۴۰ رتبه نمی‌توان درباره عدالت یا کیفیت آموزشی یک استان قضاوت کلی کرد.
دختران در هنر، پسران در ریاضی
اگر فهرست را از نظر جنسیت بررسی کنیم، اتفاق دیگری ظاهر می‌شود.
از ۴۰ رتبه برتر بررسی‌شده، ۲۳ رتبه به پسران و ۱۷ رتبه به دختران رسیده است؛ در حالی که رئیس سازمان سنجش اعلام کرده حدود ۶۵ درصد شرکت‌کنندگان کنکور ۱۴۰۵ زن و ۳۵ درصد مرد بوده‌اند.
اما این تفاوت در همه گروه‌ها یکسان نیست.
در ریاضی و تجربی، روی هم رفته ۱۸ نفر از ۲۰ رتبه نخست پسر هستند. در مقابل، هر پنج رتبه نخست هنر به دختران رسیده و در زبان‌های خارجی نیز چهار نفر از پنج رتبه اول دختر هستند. در علوم انسانی نیز سهم دختران بیشتر است و شش رتبه از ۱۰ رتبه نخست را در اختیار دارند.
نوبت یک میلیون داوطلب است
در حالی که امروز نام ۴۰ نفر از رتبه‌های برتر اعلام شده، فردا نوبت انتشار نتیجه اولیه سایر داوطلبان است. آزمون سراسری ۱۴۰۵ با حضور یک میلیون و ۷۰ هزار و ۲۴۱ داوطلب در روزهای ۲۹ و ۳۰ مرداد و در ۴۱۵ شهرستان برگزار شد. بر اساس اعلام سازمان سنجش، نتایج اولیه در ۱۲ مهرماه منتشر می‌شود و نتایج نهایی نیز اواسط آبان‌ماه اعلام خواهد شد.
بنابراین، فهرست رتبه‌های برتر تنها اولین قطعه از پازل کنکور امسال است. با انتشار نتایج اولیه، تصویر کامل‌تری از رتبه‌ها و وضعیت داوطلبان به دست می‌آید؛ اما همین حالا نیز یک تصویر روشن شکل گرفته است:
تهران با ۲۱ رتبه از ۴۰ رتبه، پایتخت رتبه‌های برتر کنکور ۱۴۰۵ است؛ مازندران با ۶ رتبه در جایگاه دوم قرار دارد و در ریاضی اتفاقی ویژه رقم زده؛ نیمی از ۱۰ رتبه نخست این گروه از سه شهر قائم‌شهر، آمل و بابل آمده‌اند.
