تنفیذ جمهوریت
رویداد۲۴-آیین تنفیذ و تحلیف فرآیندی است که از «مردم» آغاز شده و به «مردم» ختم میشود. مردم با رای خود در انتخابات که عصاره عقلانیت بشر برای آزادانه و بهتر زیستن است و حکم یک فریضه را برای انسانها یافته منتخب خود را برمیگزینند، ولی فقیه نیز که با رای غیر مستقیم مردم برگزیده شده رای مردم را تنفیذ میکند، سپس منتخب مردم در برابر مردم سوگند یاد میکند تا ریاستجمهوریاش رسمیت یابد.یک:١٢ مرداد روز عجیب و متفاوتی در عصر جمهوری اسلامی ایران است، روزی که «منتخب مردم» حکم ریاستجمهوری خود را از ولیفقیه و رهبری نظام دریافت میکند تا پس از آن با سوگند در برابر قرآن کریم و نمایندگان مردم در خانه ملت، ریاستجمهوری خود را رسما و قانونا آغاز کند.اینچنین آیین تنفیذ و تحلیف ریاستجمهوری در جمهوری اسلامی به پیوند زدن دین و دموکراسی میانجامد و نیمه مردادماه در تاریخ سیاست ایران، به ایامی تبدیل میشود که نشانه حاکمیت رای و نظر مردم است. اگر یکصد و یازده سال پیش فرمان مشروطیت نتوانست به سرانجامی نیکو دست یابد اما آرمان مشروطه امروز زنده و در رای و نظر مردم ایران اسلامی تبلور و ظهور یافته است.
آیین تنفیذ و تحلیف فرآیندی است که از «مردم» آغاز شده و به «مردم» ختم میشود. مردم با رای خود در انتخابات که عصاره عقلانیت بشر برای آزادانه و بهتر زیستن است و حکم یک فریضه را برای انسانها یافته منتخب خود را برمیگزینند، ولی فقیه نیز که با رای غیر مستقیم مردم برگزیده شده رای مردم را تنفیذ میکند، سپس منتخب مردم در برابر مردم سوگند یاد میکند تا ریاستجمهوریاش رسمیت یابد.
دموکراسی بهعنوان راه و روش زیست انسانی، عقلانی و اخلاقی امروز در ایران عزیز راه دراز و پرمشقتی را طی کرده است تا خواست مردم به آزادی، برابری، قانونگرایی، استقلال، دینداری آگاهانه و مومنانه، تساهل و مدارا و اخلاق رهنمون شود. هرچند در برخی مسائل همچنان این راه، پر از پیچ و خم است اما شیرینی این راه با روی آوردن به نظام دموکراتیک حلاوت دیگری دارد. هموار کردن راه درشت و ناهموار دموکراسی در ایران راه آسان و سهلی نبود. رهبر معظم انقلاب روز پنجشنبه در آیین تنفیذ دوازدهمین حکم تنفیذ رییسجمهور اسلامی ایران فرمودند: «این جلسه نماد مردمسالاری است. این دوازدهمین جلسه از این قبیل - از اول انقلاب تا امروز - است؛ یعنی ملت ایران دوازده مرتبه از آغاز انقلاب، در انتخاب مدیران تراز اول کشور نقشآفرینی کردهاند؛ این خیلی مساله مهمی است. انتخابات مردم و گزینشهای مردمی، ١٠ مجلس شورای اسلامی هم به وجود آورده است؛ پنج شورای شهر و روستا را تشکیل داده است؛ پنج مجلس خبرگان را به وجود آورده؛ اینها همه از برکت انقلاب است. نسل جدید ما فراموش نکند، ما دوره قبل از انقلاب را با همه وجودمان لمس کردیم؛ دیکتاتوری را، در حاشیه بودن مردم را، بیاعتنایی به مردم در امر حکومت را با همه وجودمان دیدهایم؛ جوانهای ما ندیدهاند. مردم، قبل از پیروزی انقلاب هیچ نقشی در مدیریت کشور و تعیین مدیران نداشتهاند؛ روسا، سلاطین، پادشاهان و اطرافیانشان، میآمدند، میرفتند، [اما] مردم فقط تماشاچی بودند؛ هیچ نقشی نداشتند. انقلاب اسلامی آمد و مردم را از حاشیه به متن آورد؛ مردم شدند صاحب اختیار. از اول انقلاب، این دوازدهمین باری است که نتیجه گزینش مردم برای مدیریت قوه مجریه مشخص میشود.»
این سخن ایشان از این زاویه مهم است که ایرانی بودن، دیندار بودن و دموکراتیک بودن (مردم صاحب رای و نظر بودن)، ویژگیهایی متلاطم و همآهنگاند و امروز این سه در کنار هم در ایران اسلامی رخ نمایی میکند. دموکراسی در ایران از همان لحظات اول شکلگیری انقلاب اسلامی برپا شد تا تبعیضهای گونهگون در میان مردم از بین برود یا کاهش یابد. شکی نیست که دستیابی به حکومت، دموکراسی را کاری دشوار و طاقتسوز و فرآیندی تدریجی و گامبهگام میداند. دموکراسی، امکانات و زمینههای لازم را برای شهروندان آماده میکند تا برابری در جامعه پدید آید و تبعیض از مردم دور شود. دموکراسی شِنِلی نیست که بتوان به سادگی آن را به دوش افکند. نیل به فرهنگ، رفتار و مناسبات دموکراتیک، کاری است به غایت دشوار و پرزحمت که فقط میتوان راه آن را با امید، تلاش و فداکاری گشود. بر این اساس، نظام جمهوری اسلامی با تلفیق دین و دموکراسی و با بهره از آیین حکومتداری اسلامی یک همنوایی و همسویی بهوجود آورد. آموزههای کتاب و سنت، نشان میدهد در جهان امروز، میتوان هم دیندار بود و هم دموکرات زیست همچنان که جمهوری اسلامی ایران در چهار دهه فعالیت خود از همان زمان که رهبر فقید انقلاب اسلامی و بنیانگذار جمهوری اسلامی، میزان را، رای مردم اعلام کردند پایبندی خود را غیر سمبلیک به دموکراسی و رای مردم نشان داد.
اینچنین است که ١٢ مرداد، روند متفاوت تاریخ سیاسی ایران و روز مردمسالاری و دموکراسی است. چه پسندیده که این روز پرابهت، نامگذاری رسمی یابد تا در کنار روز مشروطه و روز سوگند رییس «جمهور» قرار بگیرد.
دو - سخنان روز پنجشنبه روحانی سخنانی متفاوت بود، شروعی جدی و محکم، و پایانی با عهد و پیمان با خدا و مردم. روحانی از راه و منش امام رضا(ع) در سیاست گفت؛ از «تدبیر» امام برای گسترش اندیشه و آرمان حقجویان، از درس مدارا و محبت امام و سرانجام «آیین احتجاج امام برای گفتوگوی منطقی با پیروان مکاتب و مذاهب دیگر.
رییسجمهور منتخب در میانه سخنان خود سیره و منش دولت داری خود را نیز بازگو کرد، تصریح کرد که جامعه ایرانی از لحاظ سبک زندگی دارای تنوع است، او بر حق همه اقوام ایرانی که همه اقوام ایرانی پاره تن مام وطن هستند، تاکید کرد؛ از توانمندیهای بیپایان زنان و جوانان برای ساختن آیندهای که تجلی آزادی، امنیت، آرامش و پیشرفت است، سخن گفت.
او که اینک به اعتبار رای مردم و امضای آن از سوی رهبری معظم انقلاب، رییسجمهور منتخب متعهد به انجام وظایفی میشود که یقینا فراتر از توان و ظرفیت هر شخص
حقیقی است.
در انتخابات اخیر نظر و رای مردم بهوضوح مشخص کرد که بر کدام مشی و اندیشه پای میفشرند و آن را ادامه راستین آرمانهای انقلاب میدانند. همه آنهایی که به روحانی رای دادند و آنهایی که به دیگران رای دادند یا حتی پای صندوقهای رای حاضر نشدند، همه شهروندان ایرانی هستند و از حقوق برابر شهروندی برخوردارند؛ رییسجمهور منتخب، باید خود را مکلف است خواستههای قانونی همه آنان را مد نظر قرار دهد.روحانی روز پنجشنبه اصول سیاستورزی خود را شفاف کرد: جامعهای عادلانه و با مشی اعتدالی. اولویت اصلی خود را افزایش تولید و اشتغال دانست. برای اقتصاد و اجتماع وعده داد که ریشهکن شدن فقر و از بین رفتن فساد حق مردم است.مهار تورم، رشد اقتصادی و سربلند شدن ایران در محافل بینالمللی حق مردم است، دستیابی به بازار منطقه و جهان حق مردم است، رشد فضای آزاد و معنوی حق مردم است، دسترسی آسان به اطلاعات حق مردم است، برابری در برابر قانون حق مردم است، داشتن آیندهای مطمئن حق مردم است و اظهارنظر و گفتوگو، دانستن و در جریان امور کشور قرار گرفتن، حق مردم است.
شفاف و روشن گفت صدای مردم را بار دیگر شنیدهایم و باید به امید و اعتماد آنان با همه وجود توجه کنیم و در پایان با خدای خود عهدی دوباره بست و از او یاری خواست تا در تحمل سختیها و نامهربانیها صبور، در مقابله با ظلم و جور جسور، در بازشناسی کژیها و ناراستیها بینا، در فرو ریختن دیوار دروغ و حسد توانا، در کنار زدن پرده ریا و تزویر توانمند، در شنیدن صدای مردم شنوا، در پاسخ به خواست جوانان مصمم و در پافشاری بر مصالح ملت پا برجا باشد. مردم ایران به اعتدالگرایی و دوری از افراط و تفریط رای مثبت دادند.
کانون فکری و اجرایی دولت باید بر محور اعتدال و عقلانیت بنا شود. اعتدالگرایی بهمعنای توازن میان آرمان و واقعیت و ترجیح منافع ملی بر منافع حزبی و جناحی است. اعتدالگرایی باید همواره بر اجماع ملی، قانونگرایی و بردباری در تعاملات سیاسی تاکید کند. بنیان این مرام فکری و عملی، فاصله گرفتن از تخیل و توهم و تمرکز بر تفکر، برنامه، شفافیت و استفاده از تخصصهاست. دولت تدبیر و امید نهایت اهتمام خود را به کار بگیرد تا بر مبنای اهداف و روشهای عقلایی و متناسب با واقعیتهای موجود، اعتدال را شالوده عملکرد و مدیریت کشور قرار دهد، تهدیدها را کاهش داده و فرصتها را افزایش دهد. اعتدالگرایی بر اخلاق و مدارا اصرار میورزد و از طریق گفتوگو، تفاهم و تدوین برنامههای کوتاهمدت و میانمدت، شکافهای اجتماعی و اقتصادی را به حداقل ممکن میرساند.«روحانی دوم» راه سخت اما کوتاهی تا ١٤٠٠ دارد. او همچنان که از در نیایش خود، از خداوند یاری خواست باید در تحمل سختیها صبور، در برابر ظلم جسور و شنوا برای شنیدن صدای مردم باشد. باید به مطالبهها و وعدهها پایبند باشد و این نه کاری است سهل و آسان.
