اقلیما، رئیس انجمن علمی مددکاران ایران در گفتوگو با رویداد۲۴، تشریح کرد:
چرا جوانان از خانه فرار میکنند؟
اقلیما، رئیس انجمن علمی مددکاران ایران، بر این عقیده است که فشارهای جامعه و خانواده باعث شده است تا جوانان خصوصا دختران، فرار از خانه را انتخاب کنند. وجود تعصبات بیجا، شرایط بد اقتصادی، نبود تفریح، شغل و درآمد همه و همه از عواملی است که جوانان را به فرار از خانه سوق میدهد و تا زمانی که ما به عنوان خانواده، فرزندانمان را مطابق با سنی که دارند درک نکنیم، این اتفاق همچنان رخ خواهد داد.
رویداد۲۴- اقلیما، رئیس انجمن علمی مددکاران ایران، بر این عقیده است که فشارهای جامعه و خانواده باعث شده است تا جوانان خصوصا دختران، فرار از خانه را انتخاب کنند. وجود تعصبات بیجا، شرایط بد اقتصادی، نبود تفریح، شغل و درآمد همه و همه از عواملی است که جوانان را به فرار از خانه سوق میدهد و تا زمانی که ما به عنوان خانواده، فرزندانمان را مطابق با سنی که دارند درک نکنیم، این اتفاق همچنان رخ خواهد داد.
همین چندروز گذشته بود که رئیساورژانس کشور آمار بالایی از فرار جوانان از خانه در 6 ماهه اول سال را منتشر کرد. آماری نگران کننده و قابل تامل.
طبق این گزارش، دختران فراری 644 نفر و پسران 100 نفر اعلام شده است. همین موضوع نشان میدهند که دختران در شرایطی به مراتب سختتر و بدتر از پسران، به سر میبرند. تعصبات خانوادگی، فشار اقتصادی، فرق گذاشتن میان پسران و دختران در خانواده، نبود امید به آینده و ... از جمله عواملی است که باعث میشود دختران و پسران ما، رفتن از خانه را بر قرار ترجیح دهند. رفتنی به امید آینده بهتر، خلاص شدن از «گیر» دادنهای بیش از حد خانواده و به دست آوردن استقلال شخصی در همه امور.
بسیاری از کارشناسان بر این عقیده هستند که مقصر اصلی فرار جوانان از خانه، خود خانوادهها هستند، خانوادههایی که میخواهند فرزندان خود را براساس علایق و خواستههای خود بزرگ کنند، بدون آنکه در نظر بگیرند که آن جوان، در شرایط زمانی و مکانی متفاوت با پدر و مادر خود بزرگ شده است و برای تربیت آنها باید به تمامی شرایط و نیازهای روز آنها و جامعهای که در آن زندگی میکنند توجه شود. همانگونه که امام علی (ع) میفرمایند: «آداب و رسوم خود را به فرزندانتان تحميل نكنيد، زيرا آنان براى زمانى غير از زمان شما آفريده شدهاند».
مصطفی اقلیما، رئیس انجمن علمی مددکاری اجتماعی ایران، در گفتوگو با رویداد۲۴، با اشاره به آمار بالای فرار دختران و پسران در 6 ماهه اول سال، گفت: معمولا زمانی که دولتها در هر جای دنیا، آماری را در این خصوص اعلام و ارائه میکنند، به همان میزان جرم هم در زیر پنهان است و اعلام نمیشود. یعنی اگر ما اعلام کردیم ده درصد دختران ما فراری هستند، در اصل 20 درصد دختران فراری هستند. زیرا در کشورهای ما بسیاری از خانوادهها از ترس آبرو این موضوع را به مراجع مربوطه اعلام نمیکنند.
این کارشناس با اشاره به علل و عواملی که باعث میشود دختران و پسران از خانه فرار کنند، تصریح کرد: زمانی که پدر و مادر مدام در خانه نیستند، زمانی که درآمد پدر کفاف هزینههای خانه را نمیدهد، زمانی که پدر و مادر عصبی هستند، زمانی که بچهها شغل ندارند و مدام حس میکنند در خانه مزاحم و به نوعی سربار هستند، سعی دارند تا از خانه فرار کنند و خود را از این وضعیت نجات دهند.
اقلیما ادامه داد: بسیاری از دختران و پسران دلشان میخواهد که با دوستان خود به بیرون بروند و خوش بگذارنند حتی با جنس مخالف. زمانی که خانواده این اجازه را به آنها نمیدهند و اگر هم چنین چیزی را از آنها ببینند به بدترین شکل ممکن با آنها رفتار میکنند، طبیعی است که بخواهند فرار از خانه را ترجیح دهند. زمانی که دختر و پسران ما میخواهند با دوستان خود بیرون باشند اگر دیر وقت به خانه بیاییند بسیاری از خانوادهها آنها را به خانه راه نمیدهند. اگر در جامعه ما فرار از خانه زیاد است، به دلیل این است که جوانان ما میخواهند مستقل شوند.
این کارشناس در ادامه با بیان اینکه در همه جای دنیا، بچهها از سن 15 سالگی مستقل میشوند، خاطرنشان کرد: دختران و پسران در همه جای دنیا از یک سنی به بعد مستقل میشوند، هرکجا که بروند به آنها کار داده میشود و با همان درآمدی که به دست میآوردند، میتوانند خانه بگیرند و زندگی خود را ادامه دهند. اما ما میخواهیم جوانانمان را تا سن 30-35 سالگی در کنار خودمان نگاه داریم و علاوه بر اینکه شرایط استقلال برایشان فراهم نیست، خودمان هم این شرایط و بستر را برایشان فراهم نمیآوریم.
مصطفی اقلیما، در ادامه تصریح کرد: متاسفانه خانوادههای ما نمیدانند زمانی که جوان به سن 20 سالگی رسید، نباید به او «گیر» داد. همه پدرو مادرها میخواهند بچههایشان مانند خودشان باشند و به آنها بگویند چه کاری درست و چه کاری نادرست است. اما این نظر کیست؟ این نظر پدر و مادر است ولی بچه یک انسان با یک شخصیت کاملا متفاوت است. مسئولین مربوطه در حوزه جوانان کشور ما همگی سن و سالشان 60 سال است. آیا فردی با 60 سال سن میتواند نیازهای جوانان ما را درک کند؟ بله نیازها و مشکلات را درک میکند اما متناسب با سن خودش نه جوان 20 ساله! متاسفانه ما هیچگاه نمیخواهیم درک کنیم همه افراد نظرات و خواستههای خودشان را دارند و مدام سعی داریم تا با نگاه خودمان دیگران را قضاوت کنیم.
این آسیبشناس ادامه داد: نبود درآمد و شغل، عدم تفریح، وجود فشار از سمت خانواده، عدم امید و هدف، همه و همه باعث میشود تا جوان به فکر فرار از خانه باشد. اینکه میگویم با این کار آینده خود را به خطر میاندازد این نظر ما است، خود آن فردی که دست به چنین کاری میزند، مشکلی در آینده خود نمیبیند.به طور مثال من چرا دست به خلاف و چنین کاری نمیزنم؟ زیرا من یک شخصیت و جایگاه اجتماعی دارم و به خاطر آن آبرویی که دارم سعی میکنم هیچ گاه دست به خلاف نزنم. ولی آن جوان چه؟ آن جوان چه چیزی برای از دست دادن دارد که نخواهد چنین کاری را انجام دهد؟ حالا ما مدام به او بگوییم این کار زشت و نادرست است، اما این نظر ماست و از نظر آن جوان، این کار اصلا زشت و ناپسند نیست و اگر برایش زشت و ناپسند بود، هیچموقع آن را انجام نمیداد.
اقلیما با بیان اینکه متاسفانه ما سعی داریم تا عقاید و نظرات خود را به دیگران تحمیل کنیم، خاطرنشان کرد: بچه باید در جامعه حضور داشته باشد، خوب و بد را متوجه شود. آنها سنشان میطلبد که بخواهند برخی از کارها که به نظر ما ناشایست است را انجام دهند و اصلا برایشان زشت نیست. حتی ممکن است از یک مغازهای چیزی را هم یواشکی بردارند، کلی هم به این کار خود بخندند و چقدرهم خوشحال شوند از اینکه خیلی زرنگ هستند. این اقتضای سن جوانان است. ما نمیتوانیم انتظار داشته باشیم جوان 20 ساله ما، در همان سن به نظر و تجربه ما برسد. خداوند بندگانش را آفریده و به آنها عقل و اختیار داده است و در آن دنیا هم بر اساس عقل و اختیاری که دارند، بازخواست میشوند. متاسفانه جوانان در جامعه ما هیچ اختیاری از خودشان ندارند. حتی در انتخاب دوست و لباس هم اختیار ندارند چه رسد به سایر مسائل، زمانی که هیچیک از مسائل شخصی خود را نمیتوانند انتخاب کنند چطور انتظار داریم که بخواهند چنین شرایطی را تحمل کنند.
این کارشناس ادامه داد: مادری با گریه پیش من میآید و میگوید که فرزند من معتاد است چه کار کنم؟ من به آن مادر گفتم که این جوان هیچ مشکلی ندارد، موادش را میکشد و لذتش را هم میبرد. به نظر شما این بچه مشکل دارد و قرار است بدبخت شود، که نگاه و نظر درستی هم هست، اما تا زمانی که خود این فرد به این نتیجه نرسد، نمیتوان برایش کاری کرد. هر زمان که این فرد مشکلی پیدا کرد و خواست که ترک کند، من به عنوان پدر یا روانشناس به او راهکار نشان میدهم. فرزندان نصیحت کردن نمیخواهند، آنها درک شدن میخواهند. ما به عنوان خانواده و مسئولین، اگر جوانان و بچههایمان را درک کنیم، هیچ مشکلی ایجاد نمیشود. لباسی که جوان 20 ساله به تن میکند را ممکن است پدر و مادرها با آن مخالف باشند و بگویند چرا مانند ما که سنمان 50 سال است، لباس نمیپوشند؟. دختر 15 ساله دختر 27 ساله و غیره همه و همه بر اقتضای سن خودشان لباس میپوشند و فکر میکنند. جوانان باید آزمون و خطا انجام دهند تا بتوانند راه درست و اشتباه را از هم تشخیص دهند.
این کارشناس با اشاره به علت آمار بالای فرار دختران نسبت به پسران، گفت: پسران در جامعه ما هیچ مشکلی ندارند اما دختران تحت فشار هستند. پسران ما حتی اگر بخواهند با جنس مخالف رابطهای داشته باشند، خانوادههایشان مشکلی ندارند، اما اگر ببینند دختری در پارک با یک پسری صحبت میکند، حتی دوستهای آن دختر هم به او انگ یک دختر خراب را میچسبانند، خانوادهها هم به بدترین شکل ممکن با او رفتار میکنند. حتی در برخی از شهرستانها دختر را برای حفظ آبرو میکشند. مااگر میخواهیم دختران و پسرانمان از خونه بیرون نروند و به قولی فرار نکنند، باید آنها را درک کنیم، خصوصا دختران را و به آنها آزادیهای بیشتری بدهیم. ما خودمان با رفتارهای خودمان باعث فرار دخترانمان از خانه میشویم و کاری میکنیم تا با هزاران آسیبی که در جامعه وجود دارد مواجه شوند.
این کارشناس آسیب شناسی با اشاره به اینکه فرار جوانان از خانه در همه خانوادهها وجود دارد، خاطرنشان کرد: معمولا این اتفاق در همهی خانوادهها رخ میدهد. درصد کمی از خانوادهها هستند که با روابط دخترانشان با جنس مخالف مشکلی ندارند و به او ایرادی نمیگیرند. اما در سایر خانوادهها معمولا دختران را تحت فشار میگذارند. پدر و برادر خانواده به خود اجازه میدهند که هر کاری را انجام دهند اما بیشترین محدودیتها را برای دختران خانواده ایجاد میکنند. چرا دخترانمان را درک نمیکنیم؟ مگر ما میدانیم که در ذهن دختر یا پسرمان چه میگذرد؟
اقلیما با اشاره سرنوشت این دختران فراری، گفت: معمولا این دختران با پسران وارد رابطه میشوند بعضا با آنها زندگی میکنند یا میروند با دخترانی که خانه دارند، زندگی میکنند. بعد برای خود کاری پیدا میکنند و به قولی به زندگیشان ادامه میدهند. این دختران و پسران معمولا به خانه برنمیگردند زیرا خانواده دیگر پذیرای آنها نیست و رفتار بدی با آنها میشوند. ما اگر نمیخواهیم جوانانمان از خانه فرار کنند، باید شرایط خوبی را در محیط خانه برایشان فراهم کنیم، باید درکشان کنیم، نیازهایشان را مطابق با سنی که دارند و جامعه ای که در آن زندگی میکنند، درک کنیم. نیروی انتظامی در یک دورهای هر دختر و پسری را که میدید باهم صحبت میکردند سریعا با آنها برخورد میکرد و میگفت چه نسبتی با یکدیگر دارید و بعد هم به خانواده آنها اطلاع میدادند. این اصلا صحیح نیست، برچه اساسی با دختران ما که معمولا سن قانونی هم دارند اینگونه برخورد میشود؟ دولت، خانواده و سایردستگاههای نظارتی باید این برخوردها را تمام کنند و در زندگی مردم و افراد دخالت نکنند. چطور به خودشان اجازه میدهند زمانی که دختر و پسری با هم راه میروند، به آنها بگویند چه نسبتی با هم دارید؟ یک دورهای که دختران را میگرفتند آمار فرار دختران کشور بیشتر شده بود. اگر میخواهیم دختران فراری نداشته باشیم، باید هر کسی در جایگاه خود قرار بگیرد و در زندگی دیگران دخالت و فضولی نکند. معتقدم هر کسی اگر در مورد دیگران فکر بدی میکند، قطعا خود آن شخص دارای مشکل و ایراد است.
اقلیما با بیان اینکه آمار فرار دختران از خانه در شهرستانها بیشتر است، گفت: به دلیل نبود تفریح و تعصبات زیاد، معمولا در شهرستانها این اتفاق نسبت به تهران بیشتر رخ میدهد. به لاک دست و لباس دختران مدام اعتراض میکنند و به آنها انگ میچسبانند و هرزمان دختری یک کاری انجام داد میگویند این کار تو باعث میشود تا پسرها تحریک شوند، چرا این حرفها را به پسرها نمیزنند؟ خب همان کار را پسرها هم انجام میدهند و باعث تحریک دختران میشوند. چرا جوانان خصوصا دختران را تحت فشار قرار میدهیم؟ باعث و بانی تمامی این مشکلات و مسائل خود ما هستیم و تا زمانی که این برخوردها را تغییر ندهیم، این روند ادامه خواهد داشت.
