عقیل دقاقله: گفتگو وقتی ممکن می‌شود که قائل به فهم‌های متفاوت باشیم

رویداد۲۴ آقای عقیل دقاقله در گفتگو با شفقنا با بیان این که در مورد گفتگو، اول باید به این بپردازیم که معنای گفتگو چیست؟، اظهار داشت: متاسفانه بسیار دیده می‌شود که گفتگو با گپ وصحبت یکسان فرض می‌شود. اما اینگونه نیست. گفتگو به این معناست که افراد دارای ادراک‌های متفاوتی از جهان، رخداد‌ها و تحولات دارند؛ و هم فهم آن‌ها از مسائل متفاوت است و هم راه حل هایشان. گفتگو به معنای آن است که این ادراک‌های متفاوت به نوعی به رای گذاشته شوند، مورد نقد قرار گیرند و به فهمی مشترک‌تر نزدیک شویم.

این پژوهشگر اجتماعی افزود: برای فهم این موضوع اجازه دهید یک مثال بزنم. فرض کنید دو نفر هر کدام کتاب فلسفه ملاصدرا را خوانده اند. هر کدام فهم خود را دارند. گفتگو به معنای به اشتراک گذاشتن این فهم‌های متفاوت، نقد همدیگر و ایجاد فضایی مشترک از فهم آن کتاب است؛ بنابراین گفتگو وقتی ممکن می‌شود که هم قائل به فهم‌های متفاوت باشیم و هم آنکه برای این فهم‌های متفاوت ارزش قائل باشیم.

آقای دقاقله گفت:، اما بحث دیگری در باره گفتگو وجود دارد که معمولا نادیده گرفته می‌شود و آن بحث رابطه قدرت و امکان گفتگو است. گفتگو هنگامی ممکن می‌شود که جریان‌های درگیر یا مشارکت کننده از قدرت به نسبت نزدیکی برخوردار باشند. همان مثال کتاب را تصور کنید: اگر معلم در جایگاه بسیار بالایی باشد و دانش آموز فاقد آن جایگاه، آنگاه بحث گفتگو ممتنع است. ناشدنی است. چرا که دانش آموز فاقد قدرتی است که بتواند رای خود را به اشتراک بگذارد یا رای معلم را به چالش بکشد. دانش آموز در بهترین حالت حق دارد بپرسد تا معلم او را راهنمایی کند.

وی اظهارداشت: همین تفاوت قدرت را در رابطه سفید پوستان و سیاه پوستان آمریکا هم می‌بینیم. سیاه پوستان و سفید پوستان از دو جهان مختلف بر آمده اند که فهم مشترکی از یکدیگر ندارند. قدرت همیشه در اختیار انسان سفید پوست است. در این شرایط آن انسان سفید نمی‌تواند فهمی از جهان ادراکی انسان سیاه داشته باشد. والبته فرد سیاه نیز فاقد قدرتی است که بتواند انسان سفید را وادار به شنیدن بکند. در این شرایط امکان گفتگو بسیار دشوار و حتی ناممکن می‌شود. به این دلیل که فرد سفید پوست این قدرت را دارد که روایت‌ها و فهم انسان سیاه را نفی کند.

دقاقله معتقد است: با این مقدمه به نسبت طولانی به نظر می‌رسد که گفتگو-حداقل تا اعتراضات و حوادث اخیر- به نوعی ناممکن است. مگر آنکه جریان‌های اجتماعی از قدرت مشابهی برخوردار باشند و برای روایت‌ها و فهم همدیگر ارزش قائل باشند.

وی خاطر نشان ساخت: در فقدان این پیش شرط ها، تلاش برای گفتگو یک امر هنجاری می‌شود. یعنی توصیه می‌کنیم که گفتگو خوب است. حالا کسی گوش کرد فبها. اما علی القاعده بدون وجود آن قدرت گوش شنوایی نیز برای آن نصیحت‌ها وجود نخواهد داشت.