فهرست بلند ناکامی‌های ترامپ؛ از تسلیم بی قید و شرط تا تغییر رژیم | چرا این جنگ تا امروز یک شکست برای آمریکاست؟

رویداد۲۴ | هنوز مشخص نیست که در نهایت از تازه‌ترین مذاکرات صلح درباره جنگ ایران چه نتیجه‌ای حاصل خواهد شد؛ آن هم در شرایطی که دو طرف روز پنج‌شنبه همچنان به تبادل آتش ادامه دادند. دونالد ترامپ پیش از این هم مدعی شده بود توافق قریب‌الوقوع است. ضمن آنکه توافق احتمالی فعلی نیز، حتی اگر حاصل شود، ظاهراً صرفاً یک چارچوب اولیه خواهد بود.

سی ان ان در یادداشتی می گوید آنچه مسلم است این است که ترامپ به آن چیزی که در آغاز جنگ به‌دنبال آن بود، دست پیدا نکرده است.

این رسانه در مقاله ای به قلم آرون بلیک نوشته: ترامپ که ظاهراً به‌شدت مشتاق پایان دادن به جنگی است که برخلاف پیش‌بینی‌هایش بسیار پیچیده‌تر و طولانی‌تر شده و محبوبیتش را به پایین‌ترین سطوح تاریخی رسانده، به نظر می‌رسد بسیاری از خواسته‌های حداکثری اولیه خود را کنار گذاشته است.

این لزوماً به معنای بد بودن توافق احتمالی نیست؛ اما تفاوت چشمگیر آن با اهدافی که ترامپ فقط دو ماه پیش مطرح می‌کرد، کاملاً قابل توجه است.

مذاکرات فعلی ظاهراً حول تدوین یک یادداشت تفاهم کوتاه می‌چرخد که چارچوب پایان مذاکراتی جنگ را مشخص می‌کند؛ هرچند تا روز جمعه، آمریکا هنوز منتظر پاسخ رسمی ایران به این پیشنهاد بود.

طبق این یادداشت تفاهم، یک دوره ۳۰ روزه مذاکره آغاز می‌شود که محور آن توقف برنامه هسته‌ای ایران برای مدت مشخصی خواهد بود؛ مقام‌های آمریکایی ظاهراً خواهان تعلیقی دست‌کم ۱۰ ساله هستند. همچنین ایران باید ذخایر اورانیوم غنی‌شده با درصد بالا را تحویل دهد.

در مقابل، آمریکا ممکن است امتیازاتی از جمله کاهش تحریم‌ها، آزادسازی میلیارد‌ها دلار دارایی مسدودشده ایران و همچنین پایان محدودیت‌های دو طرف در تنگه هرمز را بپذیرد.

اما از همان ابتدا، ترامپ تاکید می‌کرد هدف او صرفاً توقف موقت برنامه هسته‌ای ایران نیست، بلکه این است که ایران «هرگز» به سلاح هسته‌ای دست پیدا نکند. او بار‌ها این موضوع را تکرار کرده بود؛ اغلب با تاکید بر واژه «هرگز».

حتی اصل مذاکره نیز چیزی بود که ترامپ زمانی صراحتاً رد می‌کرد.

او تنها یک هفته پس از آغاز جنگ در شبکه‌های اجتماعی نوشت: «هیچ توافقی با ایران در کار نخواهد بود مگر تسلیم بدون قید و شرط!»

بیشتر بخوانید: سیاستمداری با شعار خروج همه نیروهای آمریکایی از منطقه یا تهدید ورود به یک جنگ جدید | چرا ترامپ انقدر متناقض است؟

یکی دیگر از اهدافی که به‌نظر می‌رسد خیلی سریع کنار گذاشته شده، مسئله تغییر رژیم در ایران است.

ترامپ در پیام ویدیویی خود در شب آغاز جنگ در اواخر فوریه خطاب به مردم ایران گفته بود: «وقتی کارمان تمام شد، حکومت‌تان را پس بگیرید.» سپس اضافه کرده بود: «آن کشور مال شما خواهد بود.»

او همچنین گفته بود: «اکنون زمان آن است که سرنوشت خود را به دست بگیرید و آینده‌ای باشکوه و مرفه را که در دسترس شماست آزاد کنید. این لحظه اقدام است. نگذارید از دست برود.»

این بخش، صرفاً یک اشاره فرعی در سخنرانی ترامپ نبود؛ بلکه بخش پایانی و کلیدی پیام او را تشکیل می‌داد.

اما اکنون چنین تغییر رژیمی حتی بخشی از مذاکرات هم نیست. ترامپ تلاش کرده کشته شدن برخی رهبران ایرانی را نوعی تغییر رژیم جلوه دهد، اما این استدلال به دلایل مختلف چندان قانع‌کننده نیست؛ به‌ویژه وقتی رهبر فعلی، فرزند رهبر پیشین است.

یکی دیگر از اولویت‌هایی که بار‌ها در فهرست اهداف دولت ترامپ مطرح می‌شد، پایان دادن به حمایت ایران از گروه‌های نیابتی در خاورمیانه، مانند حماس و حزب‌الله بود.

ترامپ دوم مارس گفته بود یکی از اهداف اصلی او این است که اطمینان حاصل شود ایران «دیگر نتواند گروه‌های نیابتی خود را مسلح، تامین مالی و هدایت کند.» دو روز بعد نیز کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، گفت هدف این است که «گروه‌های نیابتی ایران دیگر نتوانند به آمریکایی‌ها آسیب برسانند.»

زمانی که ترامپ در اواسط آوریل به اشتباه مدعی شد ایران با «همه چیز» موافقت کرده، به شبکه CBS گفته بود تهران پذیرفته حمایت از همه گروه‌های نیابتی را متوقف کند.

اما اکنون هیچ دلیلی وجود ندارد که نشان دهد این تهدید از میان رفته یا حتی بخش اصلی مذاکرات باشد.

جزئیات مذاکراتی که رسانه‌ها، از جمله CNN، تاکنون منتشر کرده‌اند، اشاره‌ای به گروه‌های نیابتی ندارند. حتی ترامپ نیز روز چهارشنبه در گفت‌و‌گو با PBS درباره احتمال توافق، هیچ اشاره‌ای به این گروه‌ها نکرد.

در جنگ‌ها به ندرت پیش می‌آید که همه اهداف محقق شوند. اما نکته قابل توجه این است که ترامپ اهدافی کاملاً حداکثری تعریف کرده بود و دولتش با چه سرعتی ظاهراً برخی از آنها را کنار گذاشته است. در برخی موارد، مقام‌های آمریکایی خیلی زود حتی تلاش برای تحقق آنها را متوقف کردند.

دست‌کم بخشی از جریان‌های تندرو ضدایرانی در آمریکا نیز ظاهراً متوجه شده‌اند که ممکن است بسیار کمتر از آنچه انتظار داشتند، به دست آورند.

در نشست خبری وزارت دفاع آمریکا در روز سه‌شنبه، خبرنگاری که در مجموع از وزارت دفاع و روند جنگ تمجید می‌کرد، از پیت هگست، وزیر دفاع، پرسید چرا وعده تغییر رژیم و تسلیم ایران محقق نشده است.

او پرسید: «آن وعده‌ای که به مردم ایران داده شد چه شد؟ و رئیس‌جمهور چه زمانی تصمیم گرفت از خواسته تسلیم بدون قید و شرط عقب‌نشینی کند؟»

هگست مدعی شد ترامپ عقب‌نشینی نکرده و گفت مردم ایران همچنان می‌توانند اگر بخواهند حکومت خود را سرنگون کنند؛ حتی در زمانی دیگر.

او سپس اضافه کرد هدف اصلی این است که هر توافقی با ایران شامل بندی باشد که تضمین کند این کشور «هرگز به سلاح هسته‌ای دست پیدا نکند.» هگست گفت ترامپ «همیشه بر همین مسئله متمرکز بوده و مذاکرات و توافق نیز حول همین محور شکل گرفته است.».

اما فقط چند روز بعد، حالا به نظر می‌رسد حتی همان «هرگز» هم ممکن است از روی میز کنار گذاشته شده باشد.