اهداف اعلامی واشنگتن در جنگ با ایران | چرا کاخ سفید دیگر از «تغییر رژیم» حرفی نمیزند؟
رویداد۲۴| با گسترش عملیات نظامی آمریکا علیه ایران، کاخ سفید روز سهشنبه ۱۲ اسفند بیانیهای منتشر کرد که در آن اهداف این عملیات تشریح شده است. در این بیانیه تأکید شده که هدف اصلی حملات، نابودی توان موشکی ایران، انهدام نیروی دریایی این کشور، جلوگیری از فعالیت نیروهای همپیمان ایران در بیثبات کردن منطقه و در نهایت اطمینان از این است که ایران هرگز به سلاح هستهای دست پیدا نکند.
این نخستین بار از زمان آغاز حملات است که دولت آمریکا بهصورت رسمی چارچوب اهداف خود را اعلام میکند. در واقع واشنگتن تلاش کرده تصویری از یک عملیات نظامی با اهداف مشخص و محدود ارائه دهد؛ عملیاتی که از نگاه مقامات آمریکایی قرار است تهدیدهای امنیتی ناشی از توان موشکی و منطقهای ایران را از میان ببرد.
با این حال، نکته قابل توجه در این بیانیه آن است که برخلاف برخی جنگهای پیشین آمریکا، هیچ اشارهای به سرنگونی حکومت ایران یا تغییر ساختار سیاسی این کشور نشده است. همین موضوع به سرعت به یکی از محورهای بحث در رسانهها و محافل تحلیلی تبدیل شد.
حذف یک عبارت حساس
در ادبیات سیاسی آمریکا، عبارت «تغییر رژیم» سابقهای طولانی دارد. در جنگ عراق در سال ۲۰۰۳، سرنگونی حکومت صدام حسین بهطور صریح در اهداف اعلامی واشنگتن مطرح شده بود. در مورد لیبی نیز اگرچه در ابتدا چنین هدفی بهطور رسمی اعلام نشد، اما در نهایت عملیات نظامی ناتو به سقوط حکومت معمر قذافی انجامید.
به همین دلیل بسیاری از تحلیلگران انتظار داشتند در صورت ورود آمریکا به جنگ با ایران، چنین هدفی نیز در بیانیههای رسمی مطرح شود. اما دولت آمریکا در بیانیه اخیر خود آگاهانه از بهکار بردن این عبارت خودداری کرده است.
این تصمیم باعث شده برخی ناظران معتقد باشند واشنگتن در تلاش است جنگ را بهعنوان عملیاتی محدود برای مهار تهدیدهای امنیتی معرفی کند، نه تلاشی برای تغییر ساختار سیاسی ایران.
تمرکز بر توان نظامی ایران
در متن بیانیه کاخ سفید، تمرکز اصلی بر توان نظامی ایران است. بهویژه زرادخانه موشکی ایران که طی سالهای اخیر به یکی از مهمترین مؤلفههای بازدارندگی تهران تبدیل شده است. مقامهای آمریکایی بارها اعلام کردهاند که موشکهای بالستیک ایران تهدیدی برای نیروهای آمریکا در منطقه و همچنین متحدان واشنگتن محسوب میشوند.
به همین دلیل یکی از اهداف اصلی عملیات، نابودی این توان موشکی اعلام شده است. در کنار آن، انهدام نیروی دریایی ایران نیز در بیانیه مورد تأکید قرار گرفته است؛ نیرویی که در سالهای اخیر نقش مهمی در امنیت خلیج فارس و همچنین درگیریهای پراکنده در آبهای منطقه داشته است.
از نگاه واشنگتن، تضعیف این دو مؤلفه میتواند توان ایران برای ایجاد فشار نظامی در منطقه را بهطور قابل توجهی کاهش دهد.
مسئله نیروهای منطقهای
بخش دیگری از اهداف اعلامی آمریکا به شبکه نیروهای همپیمان ایران در منطقه مربوط میشود. کاخ سفید در بیانیه خود تأکید کرده که یکی از اهداف عملیات، جلوگیری از این است که این نیروها بتوانند به بیثباتی در منطقه ادامه دهند.
در سالهای اخیر، واشنگتن بارها ایران را به حمایت از گروههای مسلح در خاورمیانه متهم کرده است؛ گروههایی که از دید آمریکا نقش مهمی در افزایش تنشهای منطقهای داشتهاند. به همین دلیل مهار این شبکه یکی از محورهای اصلی استراتژی آمریکا در قبال ایران به شمار میرود.
خط قرمز هستهای
چهارمین هدف اعلامی در بیانیه کاخ سفید، جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای است. این موضوع سالهاست که در مرکز سیاست آمریکا در قبال ایران قرار دارد و تقریباً تمام دولتهای آمریکا بر آن تأکید کردهاند.
واشنگتن معتقد است دستیابی ایران به سلاح هستهای میتواند موازنه قدرت در خاورمیانه را بهطور اساسی تغییر دهد. به همین دلیل جلوگیری از چنین سناریویی همواره یکی از اولویتهای اصلی سیاست خارجی آمریکا بوده است.
در بیانیه اخیر نیز همین موضوع بهعنوان یکی از اهداف کلیدی عملیات نظامی ذکر شده است.
استراتژی واقعی واشنگتن چیست؟
با وجود توضیحاتی که در بیانیه کاخ سفید ارائه شده، همچنان این پرسش مطرح است که آیا هدف واقعی آمریکا صرفاً محدود به نابودی توان نظامی ایران است یا اینکه استراتژی عمیقتری در پس این عملیات قرار دارد.
برخی تحلیلگران معتقدند حذف عبارت «تغییر رژیم» بیشتر یک تصمیم سیاسی و ارتباطی است. به باور این گروه، اعلام رسمی چنین هدفی میتواند پیامدهای حقوقی و سیاسی گستردهای داشته باشد و حتی باعث کاهش حمایت برخی متحدان آمریکا شود.
در مقابل، برخی دیگر میگویند واشنگتن ممکن است به دنبال تغییر موازنه قدرت در داخل ایران بدون اعلام رسمی هدف سرنگونی حکومت باشد. در چنین سناریویی، تضعیف شدید توان نظامی و اقتصادی ایران میتواند بهطور غیرمستقیم شرایط داخلی این کشور را دگرگون کند.
جنگی با اهداف مبهم
آنچه اکنون بیش از هر چیز جلب توجه میکند، ابهام در چشمانداز نهایی این جنگ است. از یک سو، دولت آمریکا میگوید هدف عملیات محدود و مشخص است. از سوی دیگر، گستردگی اهداف اعلامی ـ از نابودی توان موشکی گرفته تا مهار شبکه نیروهای منطقهای و جلوگیری از برنامه هستهای ـ نشان میدهد تحقق کامل این اهداف کار سادهای نخواهد بود.
همین مسئله باعث شده برخی تحلیلگران هشدار دهند که جنگی که با اهداف محدود آغاز میشود، ممکن است در ادامه به درگیری طولانیتری تبدیل شود؛ درگیریای که پیامدهای آن نهتنها ایران و آمریکا، بلکه کل خاورمیانه را تحت تأثیر قرار خواهد داد.
در چنین شرایطی، حذف عبارت «تغییر رژیم» از بیانیه کاخ سفید شاید بیش از آنکه نشانه محدود بودن اهداف جنگ باشد، تلاشی برای مدیریت روایت سیاسی این جنگ تلقی شود؛ جنگی که هنوز مقصد نهایی آن چندان روشن نیست.
از تغییر رژیم حرف نمیزنه چون درگیر جنگ خارجی و بزودی با تجهیز کردها جنگ داخلی میشیم کلا کشپر از هم میپاشه 
