سعید لیلاز: پس از ترک تخاصم، نوبت اصلاح نظام حکمرانی در داخل است | پیروزی در خارج بدون اصلاحات داخلی دوام نمیآورد
رویداد۲۴| سعید لیلاز، تحلیلگر مسائل سیاسی و اقتصادی، در گفتوگو با روزنامه اعتماد با اشاره به روند مذاکرات ایران و آمریکا و احتمال دستیابی به توافقی در قالب «ترک تخاصم»، این روند را یک موفقیت مهم برای جمهوری اسلامی ارزیابی کرد و گفت: «همین که مصالحهای در این سطح شکل گرفته، خود به تنهایی یک پیروزی قاطع برای ایران است. این فقط عدم شکست ایران نیست، یک پیروزی تمامعیار است.»
او با بیان اینکه آمریکا پس از جنگ ویتنام با چنین وضعیتی مواجه نشده، اظهار داشت: «جمهوری اسلامی به تنهایی موفق شد بزرگترین قدرت نظامی تاریخ بشر را در ابعاد مختلف به زانو درآورد.» لیلاز معتقد است در صورت نهایی شدن توافق، باید از فرماندهان نظامی و مذاکرهکنندگان دیپلماتیک قدردانی شود.
دفاع از مدل «ترک تخاصم پیش از توافق هستهای»
لیلاز در بخش دیگری از این گفتوگو به اختلاف نظرها درباره نحوه پیوند زدن پرونده هستهای با ترک تخاصم اشاره کرد و گفت ایران به درستی بر اجرای مرحلهای توافق و راستیآزمایی تعهدات طرف مقابل اصرار داشته است.
او با یادآوری خروج آمریکا از برجام تاکید کرد: «ایران مطلقا نمیتواند و نباید به ایالات متحده آمریکا اعتماد کند.» به گفته او، اگر تهران منطق مورد نظر واشنگتن را میپذیرفت، «عملا ترک تخاصم به دو سال بعد موکول میشد و فشار اقتصادی کمرشکن بر مردم ادامه پیدا میکرد.»
این تحلیلگر سیاسی عملکرد تیم مذاکرهکننده را «بسیار هوشیارانه» توصیف کرد و گفت دیپلماتهای ایرانی در برابر فشارهای داخلی و خارجی مقاومت کردهاند.
مخالفت با «غنیسازی صفر»
لیلاز درباره مرحله بعدی مذاکرات نیز تصریح کرد که ایران نباید به سمت کنار گذاشتن کامل ظرفیت هستهای خود حرکت کند. او گفت: «ما نباید به هیچوجه به غنیسازی صفر تن بدهیم.»
به اعتقاد او، سناریوی محتمل آن است که ایران به سطحی مشخص و کنترلشده از غنیسازی دست یابد؛ سطحی که هم نیازهای فنی و انرژی کشور را تامین کند و هم در چارچوب تفاهمهای بینالمللی قابل پذیرش باشد.
تنگه هرمز؛ اقتدار بدون درآمدزایی مستقیم
لیلاز در بخش دیگری از این گفتوگو به مباحث مطرحشده درباره ملی اعلام کردن تنگه هرمز پرداخت و این ایده را قابل قیاس با ملی شدن صنعت نفت یا کانال سوئز ندانست.
او با تاکید بر اینکه حاکمیت ایران بر تنگه هرمز باید «غیرقابل انکار» باشد، هشدار داد هرگونه اقدام شتابزده برای کسب درآمد مستقیم از این آبراه میتواند پیامدهای حقوقی و سیاسی گستردهای داشته باشد.
وی گفت: «تنگه هرمز فقط یک راه دارد و آنهم اقتدار صددرصدی جمهوری اسلامی و نظارت دائمی ایران بر این آبراه است.» به گفته او، تبدیل خلیج فارس به منطقهای امن و باثبات میتواند منافع اقتصادی بسیار بیشتری نسبت به دریافت عوارض عبور کشتیها برای ایران به همراه داشته باشد.
ایران باید پرچمدار صلح باشد
این تحلیلگر سیاسی با اشاره به پیامدهای منطقهای تقابل ایران و آمریکا اظهار داشت قدرتهایی مانند چین، هند و روسیه از این تجربه درسهای مهمی گرفتهاند و تحولات اخیر میتواند بر نظم جهانی تاثیرگذار باشد.
او تاکید کرد: «ایران باید پرچمدار صلح در منطقه، در خلیج فارس و بر تنگه هرمز باشد» و در عین حفظ توان بازدارندگی و اقتدار نظامی، نقش فعالی در ایجاد سازوکارهای امنیت جمعی و همکاری منطقهای ایفا کند.
مطالبه اصلی؛ اصلاح نظام حکمرانی
لیلاز در مهمترین بخش اظهارات خود، ضرورت اصلاحات داخلی پس از توافق احتمالی را یادآور شد و گفت: «پس از ترک تخاصم، مساله اصلی ما دیگر صرفا سیاست خارجی یا میدان نبرد نیست؛ مساله اصلی، نظام حکمرانی داخلی است.»
او خواستار آغاز تحولات در حوزههای شهروندی، فرهنگی، اجتماعی و مدنی شد و افزود: «مطالبات نسل جدید در حوزههای مختلف، از اقتصاد و معیشت گرفته تا حقوق مدنی، سبک زندگی و آزادیهای اجتماعی باید به رسمیت شناخته شود.»
لیلاز همچنین دسترسی آزاد و پایدار مردم به اینترنت بینالمللی را از پیششرطهای این مسیر دانست و تاکید کرد: «سبک زندگی و فکری مردم را نمیتوان نادیده گرفت؛ باید آن را قبول کرد و در چارچوب قانون سامان داد.»
او در پایان هشدار داد که موفقیتهای سیاست خارجی بدون ایجاد همبستگی و رضایت در داخل کشور پایدار نخواهد بود و تصریح کرد: «ترک تخاصم در بیرون، اگر با آشتی پایدار در داخل همراه نشود، دستاوردهایش در معرض خطر قرار میگیرد.»
