واکنشها به جنجال تلویزیونی نبویان؛ دیکتاتوری فردی یا روشنگری به سبک پایداری؟
رویداد۲۴| محمود نبویان، نماینده تندرو مجلس که از مخالفان سرسخت مذاکرات و توافق با آمریکا است، بار دیگر جنجال آفرید. او که خودش هم یکی از حاضران در نشست اسلام آباد بود پیش از این نیز با شرح برخی مفاد تفاهمنامه (پیش از انتشار آن) و بیان انتقادات تند نسبت به آن حاشیهسازی کرده بود. این بار هم فرق داشت و نماینده نزدیک به جبهه پایداری چنان مرزهای تندروی را جابهجا کرد که حتی صداوسیما هم آنتن را از او گرفت!
ماجرا از حضور او در برنامه زنده شبکه خبر شروع و به یکی از بحثبرانگیزترین اتفاقات رسانهای دیروز تبدیل شد. او در جریان گفتوگو درباره روند مذاکرات ایران و آمریکا، بخشهایی از مکاتبات طبقهبندیشده را قرائت کرد و مدعی شد این اسناد نشان میدهد رهبر جمهوری اسلامی با برخی ابعاد مذاکرات، از جمله نحوه پیشبرد گفتوگوها و محتوای تفاهمهای احتمالی، مخالفت داشته است.
این اظهارات در حالی مطرح شد که نبویان در میانه صحبتها به قرائت جزئیاتی از نامههای «بهکلی سری» پرداخت؛ موضوعی که باعث شد برنامه زنده بهطور ناگهانی قطع شود. دقایقی بعد، فضای رسانهای کشور تحتتأثیر این اتفاق قرار گرفت و بحث درباره صحت ادعاها، نحوه دسترسی به اسناد و تبعات حقوقی انتشار آنها در سطح عمومی بالا گرفت.
صداوسیما؛ فاصلهگذاری سریع و اعلام پیگرد قضایی
نخستین واکنش رسمی از سوی سازمان صداوسیما منتشر شد؛ نهادی که خود میزبان این سخنان بود، اما بلافاصله از محتوای مطرحشده فاصله گرفت. روابط عمومی معاونت سیاسی صداوسیما اعلام کرد اظهارات مهمان برنامه و اشاره او به اسناد طبقهبندیشده، «ناقص و مخدوش» بوده و میتواند مصداق تخلف قانونی و مستوجب پیگرد قضایی باشد.
در ادامه این موضعگیری، اعلام شد استعفای مدیرکل مربوطه پذیرفته شده و برخوردهای انضباطی نیز در دستور کار قرار گرفته است. این سطح از واکنش، بهویژه از سوی رسانه ملی، نشان داد حساسیت ماجرا صرفاً سیاسی نیست و ابعاد حقوقی و سازمانی نیز پیدا کرده است؛ بهویژه آنکه برای نخستینبار در چنین سطحی از «پیگرد قضایی مهمان زنده تلویزیونی» سخن گفته شد.
شکاف در تفسیر حقوقی ماجرا؛ ورود چهرههای سیاسی
در ادامه، بحث از سطح رسانهای به سطح حقوقی و سیاسی کشیده شد. حسامالدین آشنا، مشاور رئیسجمهور پیشین، با طرح یک پرسش حقوقی، اصل ماجرا را به طبقهبندی اسناد گره زد. او تأکید کرد که اسناد یا «بکلی سری» هستند یا نیستند و اگر چنین طبقهبندیای صحت داشته باشد، قانون نسبت به افشای آنها تکلیف را مشخص کرده است. از نگاه او، مسئله اصلی نه تفسیر سیاسی سخنان، بلکه حدود قانونی دسترسی و انتشار اسناد محرمانه است.
این موضعگیری، بُعد تازهای به بحث افزود و نشان داد اختلافنظرها فقط بر سر محتوای ادعاها نیست، بلکه بر سر چارچوب حقوقی انتشار اطلاعات طبقهبندیشده نیز وجود دارد.
جدال درون مجلس؛ حمایت، حمله و تهدید به افشاگری
واکنشها در مجلس، اما بهمراتب صریحتر و سیاسیتر بود و عملاً به یک جدال آشکار درونجریانی تبدیل شد. مجتبی زارعی، نماینده مجلس، در واکنشی تند، نبویان را متهم کرد که با اظهارات خود نظم ساختاری و سیاسی کشور را مخدوش کرده و حتی از واژههایی، چون «دیکتاتوری فردی» برای توصیف رفتار او استفاده کرد. او همچنین اعلام کرد بهزودی برای روشن شدن افکار عمومی، اطلاعاتی منتشر خواهد کرد که به گفته او میتواند ابعاد تازهای از ماجرا را آشکار کند.
در مقابل این موضع، ابراهیم رضایی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس، از در حمایت از نبویان درآمد و گفت آنچه رخ داده، واکنشی به «پیام روشنگرانه رهبری درباره مذاکرات» است. او منتقدان این سخنان را متهم کرد که از روند تبیین مواضع رسمی کشور ناراحت هستند و عملاً در برابر جریان انقلابی ایستادهاند.
در همین چارچوب، مالک شریعتی نیز با لحنی کنایهآمیز به این ماجرا واکنش نشان داد و نوشت که «بکلی سریترین چیزها این روزها افشا شده» و همان جمله پیام رهبری یعنی «علیالاصول نظر دیگری داشتم» است، اما در عین حال تأکید کرد که بخشی از این فضای رسانهای بیش از آنکه حقوقی باشد، سیاسی است و با تقطیع روایتها همراه شده است.
نبویان در مرکز یک مناقشه سیاسی-امنیتی
خود محمود نبویان نیز در توضیحاتی پس از قطع برنامه، اعلام کرد که هدف او از بیان این مطالب، توضیح چرایی مخالفت رهبر جمهوری اسلامی با تفاهم مورد بحث بوده، اما سخنانش بهصورت ناقص پخش شده است. با این حال، او از مواضع خود عقبنشینی نکرد و همچنان بر این روایت تأکید داشت که بخشی از مکاتبات، نشاندهنده شروط مشخص در روند مذاکرات بوده است.
محمود نبویان اکنون در نقطهای قرار گرفته که یکسو با فشار حقوقی و رسانهای صداوسیما روبهروست و در سوی دیگر، بخشی از جریان سیاسی مجلس از او حمایت میکند و بخشی دیگر خواستار برخورد جدی با او شدهاند. این شکاف، ماجرا را از یک اظهارنظر تلویزیونی فراتر برده و به یک پرونده سیاسی چندلایه تبدیل کرده است.
ماجرای نبویان در نهایت به یک مناقشه گسترده درباره مرزهای دسترسی به اطلاعات طبقهبندیشده، نحوه استفاده سیاسی از اسناد محرمانه و روایت رسمی از مذاکرات حساس کشور تبدیل شده است. صداوسیما از پیگرد قضایی سخن گفته، چهرههای سیاسی و حقوقی درباره حدود قانونی افشاگری اختلافنظر دارند و بخشی از مجلس نیز این موضوع را به رقابت سیاسی و اختلاف بر سر مسیر مذاکرات پیوند زدهاند.
در شرایطی که هنوز متن رسمی اسناد منتشر نشده و هیچ نهاد مستقلی جزئیات ادعاها را تأیید یا رد نکرده، این پرونده بیش از آنکه بسته شده باشد، وارد مرحلهای تازه از کشمکش سیاسی و رسانهای شده است؛ کشمکشی که محور آن نه فقط شخص نبویان، بلکه حدود «گفتن، افشا کردن و روایت ساختن» در سیاست ایران است.
