چرا مردان زودتر از زنان می‌میرند؟

رویداد۲۴|  آمارها نشان می‌دهد مردان در مقایسه با زنان از امید به زندگی کمتری برخوردارند، بیشتر در معرض بیماری‌های مزمن قرار دارند و احتمال مرگ زودرس در آنها به شکل قابل توجهی بالاتر است.

به گفته متخصصان، اگرچه رفتارهای پرخطر و سبک زندگی ناسالم در این وضعیت نقش دارند، اما ریشه‌های بحران سلامت مردان بسیار گسترده‌تر و پیچیده‌تر از آن است که تنها به انتخاب‌های فردی محدود شود.

مردان؛ قربانیان اصلی مرگ‌های زودرس

بررسی‌ها در بریتانیا نشان می‌دهد مردان بیشتر از زنان سیگار می‌کشند، الکل مصرف می‌کنند، مواد مخدر استفاده می‌کنند و با مشکلاتی مانند فشار خون و کلسترول بالا مواجه هستند. پیامد این وضعیت آن است که امید به زندگی مردان به طور متوسط چهار سال کمتر از زنان است.

همچنین مردان نزدیک به ۶۰ درصد بیشتر از زنان پیش از ۷۵ سالگی جان خود را از دست می‌دهند. بیماری‌های قلبی، سرطان ریه، بیماری‌های کبدی و حوادث از مهم‌ترین عوامل این مرگ‌های زودرس محسوب می‌شوند.

کارشناسان معتقدند همه‌گیری کرونا نیز ابعاد این شکاف را آشکار کرد. در جریان این بحران، شمار مردانی که جان خود را از دست دادند به مراتب بیشتر از زنان بود؛ موضوعی که به گفته متخصصان، توجه کافی سیاست‌گذاران را به خود جلب نکرد.

سلامت مردان؛ مسئله‌ای فراتر از سبک زندگی

متخصصان حوزه سلامت تأکید می‌کنند که نباید وضعیت نامناسب سلامت مردان را تنها نتیجه رفتارهای فردی دانست. به گفته آنان، عوامل زیستی نیز در این زمینه نقش دارند.

برخی تحقیقات نشان می‌دهد سیستم ایمنی مردان در مقابله با برخی بیماری‌ها و عفونت‌ها عملکرد ضعیف‌تری نسبت به زنان دارد. با این حال، کارشناسان معتقدند عوامل اجتماعی و فرهنگی تأثیر بسیار پررنگ‌تری بر وضعیت سلامت مردان دارند.

یکی از مهم‌ترین این عوامل، پایین بودن سطح «سواد سلامت» در میان مردان است. بسیاری از مردان کمتر درباره وضعیت جسمی و روانی خود صحبت می‌کنند، نشانه‌های بیماری را جدی نمی‌گیرند و در زمان مناسب برای دریافت خدمات درمانی اقدام نمی‌کنند.

به همین دلیل، تعداد قابل توجهی از مردان سال‌ها بدون مراجعه به پزشک یا انجام معاینات دوره‌ای زندگی می‌کنند؛ در حالی که زنان به دلیل دریافت خدماتی مانند مراقبت‌های باروری، غربالگری‌ها و سایر خدمات درمانی، ارتباط منظم‌تری با نظام سلامت دارند.

فشارهای فرهنگی و کلیشه‌های مردانگی

کارشناسان بر این باورند که کلیشه‌های رایج درباره «مرد بودن» نیز مانعی مهم در مسیر بهبود سلامت مردان است.

در بسیاری از جوامع از مردان انتظار می‌رود که مشکلات خود را پنهان کنند، در برابر دشواری‌ها مقاوم باشند و کمتر درباره احساسات یا نگرانی‌هایشان صحبت کنند. این نگرش باعث می‌شود بسیاری از مردان بیماری‌های جسمی و روانی خود را نادیده بگیرند یا برای دریافت کمک دیر اقدام کنند.

به گفته متخصصان، همین الگوهای رفتاری در بسیاری موارد مانع مراجعه به پزشک، انجام آزمایش‌های غربالگری یا استفاده از خدمات سلامت روان می‌شود.

فقر و محرومیت؛ عامل پنهان بحران سلامت مردان

کارشناسان معتقدند یکی از مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر سلامت مردان، نابرابری‌های اقتصادی و اجتماعی است.

آمارها نشان می‌دهد امید به زندگی مردان در فقیرترین مناطق بریتانیا حدود ۱۰ سال کمتر از مردان ساکن مناطق ثروتمند است. همچنین احتمال مرگ زودرس در مردان ساکن مناطق محروم چندین برابر بیشتر از سایر گروه‌هاست.

این تفاوت به‌ویژه در میان کارگران مشاغل یدی، کارکنان بخش تولید، صنایع و ساختمان‌سازی بیشتر دیده می‌شود. بسیاری از این افراد به دلیل شرایط کاری دشوار، نگرانی از دست دادن شغل یا محدودیت‌های زمانی، کمتر برای معاینات پزشکی یا پیگیری وضعیت سلامت خود اقدام می‌کنند.

کارشناسان پیشنهاد می‌کنند امکان استفاده از مرخصی با حقوق برای انجام معاینات پزشکی فراهم شود و خدمات سلامت بیش از گذشته در محیط‌های کاری و صنعتی در دسترس قرار گیرد.

سلامت روان؛ حلقه مفقوده سلامت مردان

یکی از نگران‌کننده‌ترین جنبه‌های وضعیت سلامت مردان، آمار بالای خودکشی در این گروه است.

بر اساس داده‌های موجود، حدود سه‌چهارم افرادی که دست به خودکشی می‌زنند مرد هستند. با این حال، سهم مردان از مراجعه‌کنندگان به خدمات مشاوره و روان‌درمانی بسیار کمتر از زنان است.

متخصصان می‌گویند بخشی از این مشکل به نحوه شناسایی و درمان مشکلات روانی بازمی‌گردد. افسردگی و اضطراب در مردان لزوماً به همان شکلی که در زنان بروز می‌کند ظاهر نمی‌شود. مردان ممکن است مشکلات روانی خود را از طریق رفتارهای پرخاشگرانه، مصرف الکل، انزوا یا دوری از دیگران نشان دهند؛ نشانه‌هایی که گاهی کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد.

همچنین فشارهای اقتصادی، نگرانی‌های شغلی و مشکلات خانوادگی از مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر سلامت روان مردان و افزایش خطر خودکشی در میان آنها محسوب می‌شود.

نیاز به خدمات متناسب با مردان

کارشناسان تأکید می‌کنند مردان به سلامت خود بی‌توجه نیستند، اما برای مشارکت در برنامه‌های سلامت باید از روش‌های متناسب با ویژگی‌ها و نیازهای آنان استفاده شود.

برنامه‌هایی که بر فعالیت‌های عملی، ورزش، تعاملات اجتماعی و هدف‌گذاری‌های مشخص تمرکز دارند، در جلب مشارکت مردان موفق‌تر بوده‌اند. به همین دلیل در سال‌های اخیر طرح‌های مختلفی برای تقویت سلامت جسمی و روانی مردان در بریتانیا اجرا شده است.

متخصصان معتقدند راهبرد ملی سلامت مردان می‌تواند توجه بیشتری را به این موضوع جلب کند و زمینه ایجاد برنامه‌های حمایتی، مراکز تخصصی و سیاست‌های هدفمند برای کاهش بیماری‌ها و مرگ‌های زودرس را فراهم سازد.

زنگ خطری که باید جدی گرفته شود

کارشناسان در نهایت تأکید می‌کنند سلامت مردان نه‌تنها یک مسئله فردی بلکه یک چالش مهم اجتماعی و اقتصادی است. آنها توصیه می‌کنند مردان با انجام فعالیت بدنی منظم، کنترل وزن، شرکت در غربالگری‌ها و معاینات پزشکی، توجه بیشتر به سلامت روان و مراجعه به‌موقع به پزشک، نقش فعال‌تری در حفظ سلامت خود ایفا کنند.

به باور متخصصان، کاهش مرگ‌های زودرس در میان مردان تنها از طریق ترکیب آگاهی فردی، حمایت اجتماعی و اصلاح ساختارهای نظام سلامت امکان‌پذیر خواهد بود.

منبع:BBC