هراس اسرائیل از توافق؛ وزیر نتانیاهو در واشینگتنپست: لغو تحریمهای ایران به این شکل بی سابقه است | هشدار درباره ائتلاف اسلام گرایان به رهبری ترکیه
رویداد۲۴| مقامهای اسرائیلی پس از اعلام تفاهم ایران و آمریکا، تنها به اعتراضهای دیپلماتیک و اظهارنظرهای داخلی بسنده نکردهاند. آنها اکنون میکوشند با استفاده از رسانههای جریان اصلی آمریکا، افکار عمومی و تصمیمگیران واشینگتن را علیه هرگونه توافقی که به کاهش فشار بر تهران منجر شود، بسیج کنند.
تازهترین نمونه این تلاش، یادداشت امیخای چیکلی، وزیر امور یهودیان خارج از اسرائیل و مبارزه با یهودستیزی، در روزنامه واشینگتنپست است. چیکلی در این یادداشت با عنوان «خیالپردازی درباره ایران، صلح را به خاورمیانه نمیآورد»، توافق میان تهران و واشینگتن را نه فرصتی برای پایان جنگ، بلکه تهدیدی برای امنیت اسرائیل و موازنه قدرت در منطقه معرفی کرده است.
او از همان ابتدای یادداشت تأکید میکند که اسرائیلیها توافق ایران و آمریکا را صرفاً یک اختلاف سیاسی نمیدانند، بلکه آن را مسئلهای مربوط به «بقا، بازدارندگی و موازنه قدرت در خاورمیانه» تلقی میکنند.
این تعبیر نشان میدهد بخشی از حاکمیت اسرائیل از احتمال عادیشدن روابط تهران و واشینگتن یا حتی کاهش تنش میان دو کشور، بهعنوان تهدیدی مستقیم یاد میکند؛ تهدیدی که میتواند موقعیت راهبردی اسرائیل در منطقه و میزان وابستگی آمریکا به تلآویو را تغییر دهد.
حمله به توافق، همراه با ستایش ترامپ
چیکلی در یادداشت خود با احتیاط از حمله مستقیم به دونالد ترامپ پرهیز کرده است. او ابتدا مجموعهای از اقدامات ترامپ در حمایت از اسرائیل را یادآوری میکند: بهرسمیتشناختن اورشلیم بهعنوان پایتخت اسرائیل، پذیرش حاکمیت اسرائیل بر بلندیهای جولان، شکلدادن به توافقهای ابراهیم و آغاز جنگ علیه ایران.
وزیر اسرائیلی مینویسد اسرائیل هرگز متحدی قویتر از ترامپ در کاخ سفید نداشته و تلاش او برای تثبیت قیمت نفت و بازگشایی مسیرهای کشتیرانی جهانی را درک میکند.
بیشتر بخوانید:نتانیاهو: از خاک لبنان عقبنشینی نمیکنیم
اعتراف صریح نفتالی بنت: استارلینک را برای براندازی ایران قاچاق کردیم
اما پس از این مقدمه ستایشآمیز، انتقاد اصلی خود را مطرح میکند: پایاندادن به جنگ یک موضوع است و برداشتن تحریمهای ایران بدون دریافت امتیازی اساسی، موضوعی کاملاً متفاوت.
او کاهش تحریمهای تهران را «اشتباهی راهبردی و بزرگ» میخواند و میگوید هرگونه پولی که در نتیجه توافق در اختیار ایران قرار گیرد، ممکن است صرف برنامه هستهای، حمایت از نیروهای منطقهای و سرکوب داخلی شود.
چیکلی خواستار آن است که فشار اقتصادی بر ایران تا زمانی ادامه یابد که زیرساختهای هستهای این کشور بهطور کامل نابود یا به شکلی برگشتناپذیر خنثی شود. او همچنین تأکید میکند بازرسان بینالمللی باید دسترسی نامحدود به تأسیسات ایران داشته باشند و شبکه منطقهای تهران نیز برچیده شود.
در واقع، خواسته مطرحشده از سوی این وزیر اسرائیلی چیزی کمتر از پذیرش کامل شروط امنیتی تلآویو از سوی ایران نیست؛ شروطی که نهفقط برنامه هستهای، بلکه سیاست منطقهای و منابع اقتصادی ایران را نیز در بر میگیرد.
چرا اسرائیل از کاهش تحریمها میترسد؟
بخش مهمی از نگرانی اسرائیل به پیامدهای اقتصادی توافق مربوط میشود.
اسرائیل سالها بر این فرض تکیه کرده است که تحریمهای شدید اقتصادی، ایران را از تأمین مالی برنامه نظامی و حمایت از متحدان منطقهای خود بازمیدارد. از نگاه تلآویو، هرگونه آزادسازی داراییهای ایران، افزایش صادرات نفت یا کاهش محدودیتهای بانکی میتواند توان منطقهای تهران را احیا کند.
چیکلی نیز در یادداشت خود همین استدلال را تکرار کرده و نوشته است پول ماهیتی قابلانتقال دارد و هر دلاری که آزاد شود، میتواند در پروژههایی هزینه شود که اسرائیل آنها را تهدیدی علیه خود میداند.
اما پشت این استدلال، نگرانی گستردهتری نیز وجود دارد. توافق ایران و آمریکا میتواند جایگاه اسرائیل را بهعنوان مهمترین شریک امنیتی واشینگتن در خاورمیانه تحت تأثیر قرار دهد. کاهش تنش میان تهران و واشینگتن، نیاز آمریکا به سیاست فشار حداکثری و هماهنگی مستمر با اسرائیل را کاهش میدهد.
از همین رو، مقامهای اسرائیلی میکوشند توافق را نه اقدامی برای پایان جنگ، بلکه نوعی مماشات با دشمنان غرب معرفی کنند.
حمله به ترکیه، قطر و پاکستان
چیکلی مخالفت خود را به ایران محدود نمیکند. او در ادامه یادداشت، ترکیه، قطر و پاکستان را نیز اعضای یک «ائتلاف اسلامگرا» معرفی میکند که بهگفته او، در شکلگیری توافق میان ایران و آمریکا نقش داشتهاند.
وزیر اسرائیلی، ترکیه تحت رهبری رجب طیب اردوغان را یکی از بیثباتکنندهترین قدرتهای منطقه میخواند و سیاستهای این کشور را آمیزهای از اسلامگرایی و «امپریالیسم نئوعثمانی» توصیف میکند.
بیشتر بخوانید: فایننشال تایمز: تفاهمنامه با ایران، شکست استراتژیک اسرائیل و آمریکا است
ببینید| ادعای افسر سابق اطلاعاتی اسرائیل: احمدی نژاد از ۲۰۱۰ با نتانیاهو در تماس بوده است
او همچنین قطر را به استفاده از «جهاد مبتنی بر قدرت نرم» متهم میکند و مینویسد دوحه با سرمایهگذاری در الجزیره، دانشگاههای غربی، ورزش و سیاست، ایدئولوژی اخوانالمسلمین را وارد جریان اصلی کرده است.
پاکستان نیز در این یادداشت بهعنوان کشوری معرفی میشود که بهدلیل برخورداری از سلاح هستهای، بُعد خطرناکتری به این محور اضافه میکند.
این حملات نشان میدهد نگرانی اسرائیل فقط به متن توافق ایران و آمریکا مربوط نیست. تلآویو از شکلگیری یک چارچوب دیپلماتیک تازه در منطقه نگران است که در آن کشورهایی مانند ترکیه، قطر و پاکستان بتوانند بدون محوریت اسرائیل، میان تهران و واشینگتن میانجیگری کنند.
چنین روندی میتواند انحصار اسرائیل بر روایت امنیتی خاورمیانه در واشینگتن را تضعیف کند.
سوریه؛ حلقه دیگر نگرانی اسرائیل
چیکلی در بخش دیگری از یادداشت خود به احمد الشرع و دولت جدید سوریه حمله میکند. او رهبر جدید سوریه را همچنان چهرهای برخاسته از القاعده میداند و معرفی او بهعنوان سیاستمداری عملگرا را «توهمی خطرناک» میخواند.
او ادعا میکند سوریه در حال تبدیلشدن به «غزه ۲» است؛ پایگاهی جهادی در مرز اسرائیل که این بار از حمایت نظامی ترکیه نیز برخوردار است.
قرارگرفتن ایران، ترکیه، قطر، پاکستان و سوریه در یک چارچوب واحد در یادداشت وزیر اسرائیلی، تلاشی آشکار برای ساختن تصویری از یک محور اسلامگرای منطقهای است؛ محوری که به ادعای او، توافق تهران و واشینگتن میتواند آن را تقویت کند.
با چنین روایتی، هرگونه مذاکره با ایران نه یک گفتوگوی دیپلماتیک، بلکه عقبنشینی غرب در برابر مجموعهای از دشمنان تمدنی معرفی میشود.
استفاده از رسانههای معتبر برای فشار بر واشینگتن
اهمیت این یادداشت فقط در محتوای آن نیست؛ محل انتشارش نیز اهمیت دارد.
واشینگتنپست یکی از تأثیرگذارترین روزنامههای آمریکا و از رسانههایی است که یادداشتهای منتشرشده در آن میتواند در فضای سیاسی واشینگتن، کنگره، اندیشکدهها و دستگاه سیاست خارجی آمریکا بازتاب گستردهای پیدا کند.
انتشار مقاله یک وزیر اسرائیلی در چنین رسانهای نشان میدهد دولت نتانیاهو در کنار فشارهای سیاسی و امنیتی، جبههای رسانهای نیز علیه توافق ایران و آمریکا گشوده است.
پیام این کارزار روشن است: توافق با ایران نه صلح، بلکه تکرار تجربه شکستخورده مماشات است؛ کاهش تحریمها به معنای تأمین مالی دشمنان اسرائیل است و اعتماد به تهران یا میانجیهای منطقهای، امنیت غرب را به خطر میاندازد.
این روایت میتواند به مخالفان توافق در کنگره آمریکا، جریانهای محافظهکار و لابیهای حامی اسرائیل امکان دهد دولت ترامپ را برای سختترکردن شروط توافق یا عقبنشینی از آن تحت فشار قرار دهند.
هراس از توافقی که اسرائیل را دور میزند
از لحن یادداشت چیکلی میتوان دریافت که نگرانی اصلی اسرائیل فقط مفاد اقتصادی یا هستهای توافق نیست. مسئله مهمتر آن است که تهران و واشینگتن ممکن است بدون پذیرش کامل خواستههای اسرائیل به تفاهم برسند.
در صورت تحقق چنین توافقی، جنگی که اسرائیل آن را فرصتی برای تضعیف کامل ایران میدانست، ممکن است با آتشبس، کاهش تحریمها و بازگشت تهران به مناسبات منطقهای پایان یابد.
این همان سناریویی است که بخشهایی از دولت اسرائیل از آن هراس دارند: ایران بدون انهدام کامل زیرساختهای هستهای و منطقهای خود، از فشار جنگ و تحریم خارج شود؛ آمریکا نیز بهجای ادامه رویارویی، به سمت مدیریت تنش و همکاری محدود حرکت کند.
در چنین شرایطی، اسرائیل ممکن است خود را در برابر توافقی ببیند که نقشی در طراحی آن نداشته و قادر به تعیین همه شروطش نیست.
هراس اسرائیل پشت واژههای «صلح» و «ثبات»
چیکلی در پایان یادداشت خود مینویسد خاورمیانه خیالپردازی را بیرحمانه مجازات میکند و غرب نباید اسلامگرایی را با عملگرایی، مماشات را با دیپلماسی و سکوت را با ثبات اشتباه بگیرد.
اما این هشدار بیش از آنکه صرفاً تحلیلی درباره آینده خاورمیانه باشد، بازتاب نگرانی مقامهای اسرائیلی از تغییر مسیر سیاست آمریکا است.
تلآویو میخواهد واشینگتن همچنان ایران را نه طرف مذاکره، بلکه دشمنی ببیند که باید تا نابودی ظرفیتهایش تحت فشار باقی بماند. از همین رو، مقامهای اسرائیلی در معتبرترین رسانههای آمریکا قلم میزنند تا هر نوع توافق با تهران را خطرناک، سادهلوحانه و برخاسته از خیالپردازی معرفی کنند.
کارزار رسانهای اسرائیل نشان میدهد توافق ایران و آمریکا، حتی پیش از نهاییشدن، موازنهای را به حرکت درآورده که تلآویو از آن رضایت ندارد. هراس اصلی شاید این باشد که پایان جنگ، نه با پیروزی کامل اسرائیل، بلکه با مصالحهای رقم بخورد که ایران را در معادلات منطقهای حفظ کند و به آمریکا اجازه دهد بدون تبعیت کامل از خواستههای نتانیاهو، راه خود را در خاورمیانه دنبال کند.
