پایان مأموریت B-52ها | آمریکا از درگیری نظامی عقب نشست یا فقط آرایش جنگی را تغییر داد؟
رویداد۲۴| رسانه آمریکایی The War Zone گزارش داده است که شش فروند بمبافکن راهبردی B-۵۲ پایگاه RAF Fairford انگلیس را ترک کردهاند؛ پایگاهی که از ابتدای تشدید تنش میان ایران و آمریکا به یکی از مهمترین مراکز عملیاتی نیروی هوایی آمریکا در اروپا تبدیل شده بود.
این بمبافکنها از ماه مارس در انگلیس مستقر بودند و در جریان عملیات اخیر آمریکا علیه ایران نیز نقش عملیاتی داشتند. اکنون خروج آنها به معنای پایان مأموریتی است که در اوج تنشها آغاز شده بود؛ اما هنوز هیچ مقام آمریکایی درباره علت این تصمیم توضیح رسمی نداده است.
خروج B-۵۲ها چه پیامی دارد؟
در نگاه نخست، بازگشت این بمبافکنها میتواند نشانهای از کاهش احتمال درگیری مستقیم میان تهران و واشنگتن باشد. معمولاً استقرار بمبافکنهای سنگین در اروپا یا خاورمیانه زمانی انجام میشود که آمریکا قصد دارد در کوتاهترین زمان ممکن قابلیت حمله خود را حفظ کند.
اکنون که بخشی از این ظرفیت از منطقه خارج شده، میتوان نتیجه گرفت که کاخ سفید دستکم در مقطع فعلی، وقوع جنگی تازه را محتمل نمیداند و ترجیح داده بخشی از نیروهای پرهزینه خود را به پایگاههای دائمی بازگرداند. اما این تنها یک روی سکه است.
آمریکا هنوز دست خالی نیست
خروج B-۵۲ها به هیچوجه به معنای از بین رفتن توان نظامی آمریکا نیست. بر اساس گزارشها، دستکم ۱۲ فروند بمبافکن B-۱ همچنان در پایگاه فرفورد حضور دارند. علاوه بر آن، واشنگتن هر زمان که لازم بداند میتواند بمبافکنهای B-۲، B-۱ یا حتی B-۵۲ را مستقیماً از خاک آمریکا به منطقه اعزام کند. به بیان دیگر، آنچه تغییر کرده آمادهباش دائمی است، نه توان حمله.
در واقع آمریکا تنها بخشی از هزینههای استقرار طولانیمدت نیروهای خود را کاهش داده؛ تصمیمی که پس از پایان جنگ اخیر و برقراری آتشبس شکننده، تا حد زیادی قابل انتظار بود.
همزمانی با مذاکرات؛ اتفاقی یا حسابشده؟
زمانبندی این خروج نیز قابل توجه است. بازگشت B-۵۲ها تقریباً همزمان با پایان دور تازه مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در دوحه انجام شده است؛ مذاکراتی که اگرچه پیشرفت چشمگیری در پرونده هستهای نداشت، اما دو طرف همچنان کانال گفتوگو را باز نگه داشتهاند.
در چنین شرایطی، کاهش بخشی از آرایش نظامی آمریکا میتواند پیام سیاسی مهمی نیز داشته باشد؛ پیامی مبنی بر اینکه واشنگتن فعلاً ترجیح میدهد مسیر دیپلماسی را ادامه دهد و از تشدید دوباره بحران پرهیز کند.
البته این پیام با تهدیدهای مکرر دونالد ترامپ برای حملات احتمالی آینده، تا حدی متناقض به نظر میرسد؛ موضوعی که نشان میدهد سیاست آمریکا همچنان بر ترکیب «فشار نظامی» و «مذاکره» استوار است.
آیا حضور نظامی آمریکا در منطقه کاهش پیدا میکند؟
نشانههایی از این روند دیده میشود. پس از پایان جنگ اخیر، آمریکا بخشی از جنگندههای A-۱۰، F-۲۲ و F-۱۵E و برخی تجهیزات دیگر را نیز از منطقه خارج کرده است. اگر این روند ادامه یابد، میتوان گفت واشنگتن در حال بازگشت تدریجی از وضعیت آمادهباش فوقالعادهای است که از ماههای گذشته ایجاد کرده بود.
با این حال، تحلیلگران نظامی معتقدند هرگونه کاهش گسترده نیروها، در صورت بروز بحران جدید، بازگرداندن این ظرفیت را زمانبر و پرهزینه خواهد کرد؛ موضوعی که میتواند بر محاسبات هر دو طرف اثر بگذارد.
خروج B-۵۲ ها؛ نشانه صلح یا یک وقفه تاکتیکی؟
مهمترین پیام این تحول شاید همین باشد که آمریکا در مقطع فعلی، دیپلماسی را بر اقدام نظامی ترجیح داده است؛ اما هنوز گزینه نظامی را از روی میز برنداشته است؛ بنابراین خروج بمبافکنهای B-۵۲ را نمیتوان پایان تهدید نظامی علیه ایران دانست، بلکه بیشتر باید آن را تغییر آرایش نیروها پس از پایان یک مرحله از بحران تعبیر کرد؛ مرحلهای که اگر مذاکرات به بنبست برسد، میتواند دوباره با بازگشت همین بمبافکنها یا استقرار تجهیزات جدید، وارد فاز دیگری شود.
