از معین تا شادمهر عقیلی؛ روی موج حرفهای تازه پزشکیان
رویداد۲۴| ۲۸ سال پیش در سال ۱۳۷۷ قطعه «گل یاس» از شادمهر عقیلی ساخته و منتشر شد. این اثر که یکی از قطعات نخستین آلبوم رسمی عقیلی به نام «مسافر» است، یکی از شاخصترین آثار آلبوم نیز به شمار میرود. البته که خود این آلبوم یکی از پرفروشترین آلبومهای تاریخ موسیقی پاپ ایران است.
«گل یاس» از همان ابتدا با روایتها و گمانهزنیهای مختلفی درباره علت ساختش همراه شد. یکی از مشهورترین برداشتها این بود که این قطعه برای حضرت فاطمه (س) ساخته شده است. این تصور از آنجا شکل گرفت که «گل یاس» در ادبیات و ترانهسرایی پس از انقلاب بارها بهعنوان نمادی از حضرت زهرا (س) به کار رفته است. بر همین اساس، برخی معتقد بودند شادمهر این اثر را به خواست خود یا به توصیه و درخواست مادرش، که ارادت ویژهای به حضرت زهرا (س) داشت، اجرا کرده است.
در مقابل، روایت دیگری نیز به گوش میرسید که میگفت «گل یاس» هدیهای به مادر شادمهر عقیلی بوده است و او با استفاده از «یاس» بهعنوان نمادی از پاکی و معصومیت، از زحمات و صبوریهای مادرش قدردانی کرده است.
اما عقیلی بعدها روایت متفاوتی را ارائه کرد؛ او گفت که «گل یاس» نه یک اثر سفارشی از سوی مادرش بود و نه از ابتدا با انگیزهای شخصی ساخته شد، بلکه در آن مقطع، پروژهای بود که برای صدا و سیما یا ارائههای رسمی آن دوران تولید شد.
به گفته او، «گل یاس» نیز در همین چارچوب شکل گرفت؛ ترانهای که برای حضرت فاطمه (س) سروده شده بود و او آن را با همان مضمون اجرا و ضبط کرد.
با این حال، شادمهر در صحبتهایش به نقش مادرش نیز اشاره کرد. به گفته او، مادرش که فردی مذهبی بود، ارادت ویژهای به اهل بیت (ع)، بهویژه حضرت فاطمه (س) داشت، در نتیجه این قطعه برای مادرش اثری محبوب بود و علاقه و رضایت او نسبت به اجرای آن بیتأثیر نبود.
اکنون پس از گذشت نزدیک به ۳۰ سال از انتشار این اثر، شادمهر عقیلی در سالگرد فوت مادرش، اجرایی از این قطعه را به همراه پیانو در منزل خود به اشتراک گذاشت که واکنشهای مثبتی را به همراه داشت.
البته انتشار این قطعه همزمان شد با صحبتهای رییسجمهور درباره تلاشهایی که برای ورود بلامانع ایرانیهای مقیم خارج از کشور به ایران شده است. همین امر موجب شد برخی همزمانی انتشار این ویدیو با سالگرد درگذشت مادر شادمهر عقیلی را فراموش کرده و از احتمال علاقه او برای بازگشت به ایران بگویند.
در همین زمان، برخی گمانهزنی و یا برداشت کردند که احتمالا بازخوانی این اثر چراغ سبزی از سمت شادمهر عقیلی برای بازگشت به کشور است.
رییسجمهور اما اخیرا در صحبتهای خود اینگونه گفته بود که «برای حل مسئله بازگشت ایرانیها به کشور قرار شد نامهای خدمت مقام معظم رهبری نوشته شود. من همچنین به وزارت امور خارجه گفتم که به دستگاههای امنیتی دستور داده شود هر ایرانی که قصد سفر به ایران را دارد، با مشکلی مواجه نشود.
اگر قرار است فردی اجازه ورود نداشته باشد، باید همان ابتدا به او گفته شود که نیاید. اما اگر ویزا گرفت و وارد کشور شد، دیگر نباید او را بازداشت یا برایش مشکل ایجاد کرد. اگر هم پس از ورود مشخص شد که مسئلهای وجود دارد، همانجا به او گفته شود که به کشور محل اقامتش بازگردد، نه اینکه او را در داخل کشور نگه دارند.
در نتیجه، هر ایرانی که در خارج از کشور زندگی میکند، باید بتواند بهراحتی به ایران، که خانه خودش است، سفر کند و بدون مشکل نیز از کشور خارج شود. ما نباید برای او مانع ایجاد کنیم. اگر قرار است محدودیتی وجود داشته باشد، باید از ابتدا اعلام شود که نیاید؛ نه اینکه وارد کشور شود و بعد بگوییم «تو را میگیریم و اجازه خروج نمیدهیم». این نامردی است.»
اما این گمانهزنیها نخستین بار نیست که مطرح میشوند و هر بار به بهانهای، بحث بازگشت هنرمندان به کشور داغ میشود. نزدیکترین نمونه گمانهزنیها پس گفتوگوی نیلا فرخی (همسر بیژن مرتضوی) با مجید واشقانی صورت گرفت؛ بهگونهای که برخی از احتمال بازگشت این نوازنده ویولن به ایران سخن گفتند.
پیش از این نیز بارها درباره بازگشت «معین» به ایران گمانهزنی شد و برخی از رسانهها روی این موج، احتمالا در تلاش بر جذب مخاطب بودند. اگرچه «معین» هر بار پس از مطرح شدن این ادعاها آنها را تکذیب و از مردم درخواست کرد که اخبار مربوط به او را صرفا از طریق صفحه مجازی خودش پیگیری کنند.
با وجود صحبتهای مسعود پزشکیان درباره انجام تلاشهایی برای رفع محدودیت و ممنوعیت ورود ایرانیهای مقیم خارج از کشور، این موضوع قابل تامل است که برخی هنرمندان برای خروج از و ورود به کشور با مشکلاتی مواجه هستند و به راحتی نمیتوانند رفت و آمد داشته باشند.
با درنظر گرفتن سخنان اخیر رییسجمهور درباره تسهیل ورود ایرانیان مقیم خارج از کشور، این پرسش نیز مطرح میشود که در کنار موضوع بازگشت هنرمندان مقیم خارج از کشور، وضعیت فعالیت هنرمندانی که در داخل کشور به فعالیت حرفهای مشغولند، چگونه خواهد شد؟ تازهترین گزارش ایسنا درباره مهاجرت هنرمندان و اهالی موسیقی نشان میدهد که برخی فعالان این حوزه، با وجود ماندن در کشور، برای ادامه فعالیت حرفهای خود با محدودیتها و دشواریهایی مواجهاند.
از سوی دیگر، تجربه بازگشت برخی هنرمندان به کشور نیز نشان داده است که بازگشت، لزوماً به معنای فراهم شدن امکان ادامه فعالیت حرفهای نیست. از جمله میتوان به «حبیب» اشاره کرد که پس از بازگشت به ایران، با وجود نداشتن سابقه فعالیت سیاسی، امکان برگزاری کنسرت پیدا نکرد و نتوانست فعالیت حرفهای خود را در عرصه موسیقی از سر بگیرد.
در چنین شرایطی، طرح موضوع بازگشت ایرانیان و هنرمندان مقیم خارج از کشور، در کنار مسئله امکان فعالیت هنرمندان داخل کشور، این پرسش را پیش میکشد که چه تمهیداتی برای رفع موانع فعالیت حرفهای هنرمندان و ایجاد شرایطی پایدار برای ادامه کار آنها در نظر گرفته شده است؛ از جمله درباره هنرمندانی که در داخل کشور ماندهاند اما با محدودیتهایی مانند ممنوعالخروجی مواجهند؟
