زنگ تفریح زیر سایه گرانی؛ تغذیه دانشآموزان قربانی تورم میشود
رویداد۲۴| روزنامه «جهان صنعت» در گزارشی به تاثیر گرانی و تورم بر کیفیت تغذیه دانشآموزان پرداخته و هشدار داده است که کاهش قدرت خرید خانوارها، بهویژه در دهکهای پایین، موجب حذف تدریجی برخی گروههای غذایی از سفره خانوادهها شده و سلامت کودکان را در معرض خطر قرار داده است.
این روزنامه در توصیف شرایط تغذیه دانشآموزان نوشته است: «زنگ تفریح برای همه دانشآموزان این کشور یکسان نواخته نمیشود. یکی ظرف پر از آجیل و مغزیجات را از کیفش بیرون میآورد، دیگری به چند لقمه نان و پنیر بسنده میکند و آن یکی ناچار است صرفا بهخاطر گرانی و تورم با حسرت به خوراکیهای رنگارنگ بقیه بچهها نگاه کند.»
«جهان صنعت» با اشاره به فشار گرانی بر خانوارها، نوشته است که این وضعیت به موضوع تغذیه کودکان و دانشآموزان که در سن رشد قرار دارند نیز سرایت کرده است. این روزنامه همچنین به برنامه آموزشوپرورش برای جایگزینی نان غنیشده با شیر مدارس در صورت کمبود یا عدم تامین شیر اشاره کرده و درباره سرنوشت این طرح پرسشهایی را مطرح کرده است.
تغذیه دانشآموزان در تنگنای فقر
در ادامه این گزارش، شهاب اولیایی، متخصص و مشاور تغذیه و رژیمدرمانی، در گفتوگو با «جهان صنعت» تاکید کرده است که یک رژیم غذایی مناسب باید «متعادل، متنوع و متناسب» باشد. به گفته او، هر زمان یکی از گروههای اصلی غذایی از سبد خانوار حذف شود، تعادل رژیم غذایی نیز به هم میخورد.
اولیایی توضیح داده است که با افزایش قیمت مواد غذایی، برخی اقلام زودتر از سایر مواد غذایی از سفره خانوار حذف میشوند و یکی از نخستین گروهها، گوشت و بهطور کلی پروتئینها بهویژه پروتئینهای با ارزش زیستی بالا هستند. این گروه از مواد غذایی در عملکرد سیستم ایمنی، رشد و حفظ سلامت بدن نقش دارند.
این متخصص تغذیه همچنین درباره حذف لبنیات و میوه و سبزیجات هشدار داده و گفته است کاهش مصرف این مواد میتواند دریافت کلسیم، ویتامینها، مواد معدنی و فیبر غذایی را با مشکل مواجه کند.
او تاکید کرده است که وقتی قیمت مواد غذایی افزایش پیدا میکند، اما قدرت خرید خانوار متناسب با آن بالا نمیرود، خانوادههای کمبرخوردار به سمت غذاهای سیرکننده و ارزانتر مانند نان، برنج، ماکارونی و مواد غذایی مشابه میروند؛ وضعیتی که اگرچه ممکن است احساس گرسنگی را کاهش دهد، اما نیازهای تغذیهای بدن را بهطور کامل تامین نمیکند.
«گرسنگی سلولی»؛ فقر پنهان غذایی
یکی از بخشهای مهم گزارش «جهان صنعت»، هشدار درباره پدیدهای است که اولیایی از آن با عنوان «گرسنگی سلولی» یا «فقر پنهان غذایی» یاد کرده است.
به گفته این متخصص، ممکن است فرد به دلیل مصرف غذاهای سیرکننده احساس گرسنگی نداشته باشد، اما سلولهای بدن او همچنان با کمبود مواد مغذی مواجه باشند. در چنین شرایطی انرژی و کالری دریافت میشود، اما اسیدهای آمینه ضروری، اسیدهای چرب ضروری، ویتامینها، مواد معدنی و سایر ریزمغذیها به اندازه کافی به بدن نمیرسند.
اولیایی درباره پیامدهای این وضعیت گفته است: «چنین شرایطی میتواند در میانمدت و بلندمدت به سوءتغذیه منجر شود.»
او کاهش وزن، کاهش حجم عضلات، خستگی دائمی، ضعف، ابتلای مکرر به بیماریهای عفونی، کاهش تمرکز و افت وضعیت روحی را از جمله پیامدهای سوءتغذیه برشمرده و تاکید کرده است که در صورت تداوم این شرایط، مشکلات جدیتری از جمله توقف رشد، اختلال در عملکرد مغز و مشکلات رشدی نیز ممکن است ایجاد شود.
وقتی شکم خالی وارد کلاس درس میشود
این متخصص تغذیه در بخش دیگری از گفتوگو به حذف صبحانه و تاثیر آن بر عملکرد تحصیلی دانشآموزان پرداخته است. به گفته او، کودکی که پس از هفت، هشت یا حتی ۱۰ ساعت ناشتا بودن بدون صبحانه وارد مدرسه میشود، ممکن است با کاهش تمرکز و توانایی یادگیری مواجه شود.
اولیایی تاکید کرده است: «گرسنگی اجازه نمیدهد تمرکز کافی داشته باشد و در میانمدت و بلندمدت میتواند بر کیفیت یادگیری دروس و عملکرد تحصیلی او تاثیر منفی بگذارد.»
او پیشنهاد کرده است مدارس برای دانشآموزانی که صبحانه نخوردهاند، امکان دریافت یک وعده ساده غذایی فراهم کنند و در مناطق محروم، توزیع شیر رایگان، صبحانه و میانوعدههای سالم جدیتر دنبال شود.
شیر مدارس؛ طرحی که همچنان محل پرسش است
اولیایی همچنین با اشاره به ارزش غذایی شیر، توزیع رایگان آن در مدارس را اقدامی ضروری دانسته و گفته است این ماده غذایی میتواند بخشی از نیازهای ریزمغذی کودکان را تامین کند.
او تاکید کرده است: «تامین بودجه این طرح نباید مانعی برای اجرای آن باشد. منابع مالی باید به هر شکل ممکن تامین شود تا این برنامه بهویژه برای دانشآموزان مناطق محروم اجرا شود.»
در شرایطی که افزایش قیمت مواد غذایی باعث شده بخشی از اقلام مورد نیاز کودکان از سفره خانوار حذف شود، این متخصص تغذیه بر ضرورت توجه بیشتر به تغذیه دانشآموزان تاکید کرده است؛ موضوعی که از نگاه گزارش «جهان صنعت»، تنها به کیفیت خوراک روزانه کودکان محدود نمیشود و میتواند پیامدهایی برای سلامت و توان یادگیری آنان نیز داشته باشد.
در پایان این گزارش، اولیایی درباره ماندگاری آثار سوءتغذیه هشدار داده است. به گفته او، برخی عوارض کوتاهمدت مانند کاهش وزن، کاهش حجم عضلات، کاهش تمرکز و افت یادگیری در صورت اصلاح زودهنگام وضعیت تغذیه میتوانند قابل برگشت باشند، اما برخی عوارض ناشی از سوءتغذیه طولانیمدت ممکن است برگشتپذیر نباشند.
او در همین زمینه گفته است: «برخی عوارض بلندمدت مانند کوتاهقدی و ابتلا به پوکی استخوان در سنین پایین ممکن است دیگر قابل برگشت نباشند.»
این متخصص تغذیه در نهایت تاکید کرده است که ادامه سوءتغذیه برای مدت طولانی حتی میتواند بر سلامت نسلهای آینده نیز اثر بگذارد؛ موضوعی که اهمیت سیاستهای حمایتی برای تامین تغذیه کودکان، بهویژه دانشآموزان مناطق کمبرخوردار، را دوچندان میکند.
