سفر رازآلود ۳ نفتکش توقیف‌شده در اطلس؛ آمریکا ۶۰۰ میلیون دلار نفت ایران را کجا می‌برد؟

رویداد۲۴| داده‌های شرکت اطلاعات دریایی «کپلر» و گزارش مجموعه رهگیری «تانکر ترکرز» حکایت از آن دارد که سه نفتکش مجستیک ایکس، تیفانی و لنور که مجموعاً نزدیک به ۶ میلیون بشکه نفت خام ایران (دقیقاً ۵.۹ میلیون بشکه) به ارزش حدود ۶۰۰ میلیون دلار حمل می‌کنند، اکنون در اقیانوس اطلس قرار دارند.

«تانکر ترکرز» اعلام کرده این حجم از نفت توقیف‌شده ایران در حال عبور از اقیانوس اطلس به سمت آمریکا است؛ ادعایی که خبرگزاری فرانسه نیز آن را با داده‌های رهگیری دریایی تطبیق داده، هرچند تأکید کرده است که مقصد رسمی روی سامانه‌های شناسایی هیچ‌یک از این سه کشتی ثبت نشده است.

به این ترتیب، موضوع دیگر فقط توقیف چند نفتکش در آب‌های اقیانوس هند نیست؛ سرنوشت محموله‌ای نزدیک به ۶ میلیون بشکه نفت ایران اکنون به یکی از مهم‌ترین بخش‌های این پرونده تبدیل شده است.

ردیابی ۳ غول نفتی در اطلس

بر اساس آخرین داده‌های منتشرشده، مجستیک ایکس و تیفانی در نزدیکی سواحل شمالی برزیل قرار دارند. هر دو نفتکش در فروردین امسال، پس از بارگیری نفت در ایران، توسط آمریکا توقیف شدند.

نفتکش سوم، لنور، مسیر متفاوتی را طی کرده است. این نفتکش که اوایل خرداد در اقیانوس هند توقیف شد، پس از عبور از نزدیکی آفریقای جنوبی و دور زدن دماغه امید نیک، در روز اول مهر وارد اقیانوس اطلس شد. داده‌های کپلر مسیر حرکت این نفتکش را ثبت کرده است.

در نتیجه، هر سه نفتکش پس از توقیف در اقیانوس هند، اکنون در بخش غربی مسیر دریایی خود قرار دارند؛ دو فروند در نزدیکی آمریکای جنوبی و دیگری در اقیانوس اطلس جنوبی. همین تغییر مسیر است که بار دیگر توجه‌ها را به سرنوشت این محموله جلب کرده است.

رویارویی بر سر دارایی ۶۰۰ میلیون دلاری

ارزش حدود ۶۰۰ میلیون دلاری این محموله، در شرایطی که صادرات نفت ایران تحت فشار تحریم‌ها و محدودیت‌های دریایی قرار گرفته، رقم بسیار قابل توجهی است. موضوع مهم‌تر، اما این است که این نفت پس از طی مسیر صادراتی ایران، اکنون در اختیار شناور‌هایی قرار دارد که آمریکا آنها را توقیف کرده است.

واشنگتن توقیف این شناور‌ها را بخشی از اقدامات خود علیه شبکه‌های مرتبط با صادرات نفت ایران و کشتی‌های تحت تحریم توصیف می‌کند تا به گفته خود، تأمین مالی ایران را مختل کند. در مقابل، ایران توقیف این محموله‌های نفتی از سوی آمریکا را مصداق تصرف و سرقت دارایی‌های خود می‌داند.

کد رمز «گالوستون»؛ مجستیک ایکس گرا داد!

در میان این سه نفتکش، مجستیک ایکس سرنخ‌های بیشتری درباره مقصد احتمالی محموله ارائه می‌دهد. بر اساس داده‌های کپلر، این نفتکش از ۹ تا ۱۱ مرداد برای مدت کوتاهی «آمریکا» را به‌عنوان مقصد خود ثبت کرده بود؛ زمانی که از آب‌های نزدیک مالزی به سمت اقیانوس اطلس حرکت می‌کرد. پس از آن، مقصد روی سامانه رهگیری نامشخص شد.

گزارش‌های تازه از حرکت این نفتکش به سمت گالوستون در ایالت تگزاس خبر می‌دهند. همچنین بررسی داده‌های دریایی نشان می‌دهد که مجستیک ایکس و تیفانی از سواحل آمریکای جنوبی به سمت گالوستون حرکت می‌کنند؛ بنابراین اگرچه هنوز نمی‌توان با قطعیت از تگزاس به‌عنوان مقصد نهایی یاد کرد، اما مجموعه داده‌ها، آمریکا را به‌عنوان مقصد احتمالی مطرح می‌کند.

چرخش ۱۸۰ درجه‌ای تیفانی از سنگاپور به برزیل

نفتکش تیفانی نیز فروردین امسال توقیف شد. بر اساس گزارش‌های زمان عملیات، این نفتکش حدود ۲ میلیون بشکه نفت خام حمل می‌کرد که در پایانه نفتی خارک بارگیری شده بود.

تیفانی در زمان توقیف، مقصدی در سنگاپور را روی سامانه شناسایی خود نشان می‌داد، اما بعد از توقیف مسیر آن تغییر کرد و بر اساس داده‌های کپلر به سواحل شمالی برزیل رسید. مسیر تیفانی نشان می‌دهد نفتی که در ایران بارگیری شده، پس از توقیف کشتی، همچنان هزاران کیلومتر در دریا جابه‌جا شده و به نیمه غربی اطلس رسیده است.

دور زدن آفریقا؛ مسیر طولانی لنور تا سواحل غرب

نفتکش لنور (که پیش‌تر با نام «داوینا» شناخته می‌شد) سومین شناور این مجموعه است. خبرگزاری رویترز به نقل از فرماندهی هند و اقیانوس آرام آمریکا گزارش داد که نیرو‌های آمریکایی در اوایل خرداد امسال عملیات رهگیری و توقیف این نفتکش را انجام داده‌اند.

لنور یک نفتکش بسیار بزرگ با ظرفیت حمل حدود ۲ میلیون بشکه نفت خام است که از سال ۱۴۰۳ در فهرست تحریم‌های آمریکا قرار دارد. داده‌های دریایی نشان می‌داد این کشتی در زمان توقیف تقریباً با ظرفیت کامل بارگیری شده بود. حالا این شناور پس از عبور از اقیانوس هند و دور زدن دماغه امید نیک در اول مهر، وارد اطلس شده است.

تغییر بازی آمریکا؛ از تحریم کاغذی تا توقیف فیزیکی

اهمیت ماجرا فقط در ارزش ۶۰۰ میلیون دلاری نفت نیست، بلکه تصویری از پیچیدگی تجارت نفت ایران در شرایط تحریم ارائه می‌دهد. در تحریم‌های معمول، حساب‌های بانکی یا قرارداد‌ها هدف قرار می‌گرفتند، اما توقیف فیزیکی نفتکش‌ها مرحله‌ای فراتر است؛ خود نفت در دریا متوقف شده و کنترل آن منتقل می‌شود.

از منظر اقتصاد ایران، درآمد حاصل از فروش نفت یکی از اصلی‌ترین منابع ارزی کشور است و چنین اختلالاتی بر درآمد‌های ارزی اثر مستقیم دارد.

سرنوشت مبهم ۶ میلیون بشکه نفت

مهم‌ترین ابهام پرونده هنوز پابرجاست و باید دید که آیا این سه نفتکش در نهایت نفت ایران را در آمریکا تخلیه خواهند کرد؟

«تانکر ترکرز» و داده‌های حرکت به سمت گالوستون تگزاس، آمریکا را مقصد احتمالی نشان می‌دهند، اما تأکید خبرگزاری فرانسه مبنی بر ثبت نشدن مقصد رسمی روی فرستنده‌ها باعث شده نتوان با قطعیت از یک بندر مشخص سخن گفت. آنچه فعلاً روشن است موقعیت جغرافیایی آنهاست: سه نفتکش حامل نزدیک به ۶ میلیون بشکه نفت از اقیانوس هند گذشته‌اند، دو فروند به سواحل برزیل رسیده‌اند و دیگری وارد اطلس شده است.

توقیف و حرکت چندماهه این شناور‌ها نشان می‌دهد در تقابل نفتی تهران و واشنگتن، توقیف کشتی پایان داستان نیست؛ بلکه تعیین تکلیف محل تخلیه و فروش نفت، مرحله اصلی این پرونده است.