ماجرای کشتهشدن ۴ مستشار ایرانی در یمن چیست؟
رویداد۲۴| سخنگوی نیروهای مسلح دولت یمن ادعای کشتهشدن چهار کارشناس نظامی ایرانی در استان تعز را مطرح کرده و گفت که آنها در حوزه پهپاد و موشک فعالیت میکردند و در جریان عملیات علیه مواضع حوثیها کشته شدهاند. این اظهارات ماجد عبدالله النزیلی بلافاصله به یکی از داغترین سوژههای خبری در رسانههای منطقهای و عربی تبدیل شد. ادعای اصلی بر محور درگیریهای شدید ۷۲ ساعت گذشته در جبهههای استان حساس و استراتژیک تعز میچرخد؛ جایی که به گفته این مقام نظامی، بیش از دو هزار نفر از نیروهای انصارالله کشته و زخمی شدهاند و در میان تلفات، چهار کارشناس و مستشار پهپادی و موشکی سپاه پاسداران نیز جان خود را از دست دادهاند.
روایتهای متناقض از جبهه غرب تعز
نگاهی دقیقتر به دادههای میدانی و رویدادهای ساعات قبل از انتشار این خبر، چهره متفاوتی از سناریوسازیهای تبلیغاتی را آشکار میسازد. درست یک روز پیش از مانور تبلیغاتی دولت عدن، رسانههای نزدیک به جنبش انصارالله و منابع محلی در غرب استان تعز گزارش داده بودند که پس از هدف قرار گرفتن یک وسیله نقلیه، چهار سرنشین آن «ناپدید» شدهاند.
در واقع اکنون شاهد شتابزدگی دولت مستعفی و ائتلاف همراه آن در تبدیل یک خبر ابهامآمیز «مفقودی» به ادعای بزرگ «شهادت مستشاران عالیرتبه ایرانی» هستیم. ضمن اینکه مطرح کردن رقم قابل توجه ۲۳۱۶ تلفات طی تنها سه روز در یک جبهه منطقهای، با هیچیک از محاسبات نظامی و ارزیابیهای نهادهای مستقل بینالمللی همخوانی ندارد و بیشتر به یک بزرگنمایی برای جلب توجه مجدد حامیان غربی و منطقهای شبیه است.
از مانور الحدث و العربیه تا رویکرد رسانههای داخلی
بازتاب این ادعا در فضای رسانهای بینالمللی و داخلی، مرزبندی دقیق و واضحی از جنگ روایتها را به نمایش گذاشت. شبکههای خبری منطقهای مانند الحدث و العربیه، بلافاصله خبر را در پوششهای زنده خود برجسته کرده و کوشیدند آن را بهعنوان سندی جدید از حضور و نقشآفرینی مستقیم تهران در خطوط مقدم نبرد یمن و معادلات دریای سرخ جا بیندازند. در مقابل، رسانههای داخلی و تحلیلگران مستقل، با استناد به سنت همیشگی سیاست خارجی و نظامی ایران - که بر حمایتهای سیاسی و معنوی تأکید دارد - این ادعاها را فاقد وجاهت و پروتکلهای منطقی استقرار مستشاران تخصصی دانستند. واقعیت این است که منطقه تعز به دلیل تسلط بر تنگه بابالمندب و راههای مواصلاتی جنوب به شمال، همواره بستری برای فشارهای رسانهای همزمان با ناکامیهای میدانی شورای ریاستجمهوری عدن بوده است.
همزمانی ادعای یمن با تشدید جنگ و بازگشت به آتش
خبر کشتهشدن چهار ایرانی را باید در بستر یک تغییر بزرگتر و کلیدی در جنگ یمن دید. در سال ۲۰۲۲ آتشبسی با میانجیگری سازمان ملل باعث شد شدت جنگ داخلی یمن به میزان قابل توجهی کاهش یابد. اما از تابستان ۱۴۰۵، بهویژه در ماه شهریور، درگیریها پس از یک دوره آرامش نسبی دوباره شدت گرفته است. شورای روابط خارجی آمریکا نیز در تازهترین ارزیابی خود نوشته که جنگی که از ۲۰۱۴ آغاز شده بود و پس از آتشبس ۲۰۲۲ آرامتر شده بود، اکنون با پیشرویهای تازه انصارالله و حملات متقابل نیروهای دولت یمن دوباره در معرض تشدید جدی قرار گرفته است.
در همین مدت، انصارالله به مناطقی تازه در امتداد ساحل دریای سرخ دست یافته و درگیریها بیش از هر زمان دیگری به محدوده حیاتی بابالمندب نزدیک شده است؛ موضوعی که اهمیت آن صرفاً محدود به جغرافیا و نبرد داخلی یمن نیست و مستقیماً بر مسیرهای انرژی و تجارت جهانی اثر میگذارد. طبق گزارش رویترز، حدود ۷ درصد از کل تولید جهانی نفت در ژوئن گذشته از این تنگه باریک عبور کرده است. به همین دلیل، عربستان سعودی نیز در هفتههای اخیر حضور و تحرکات نظامی خود را افزایش داده تا مانع از تثبیت دستاوردهای میدانی جدید انصارالله شود.
بابالمندب؛ اهرم فشار تهران در شطرنج تقابل با واشنگتن اهمیت افزایش درگیریها در یمن و بهویژه نزدیک شدن نبردها به بابالمندب، مستقیماً به معادله تنشهای میان ایران و ایالات متحده گره خورده است. برخی مقامات و چهرههای سیاسی و نظامی در تهران گاه و بیگاه در واکنش به فشارهای اقتصادی و تهدیدهای آمریکا، این کارت بازی را رو میکنند که در صورت بروز هرگونه درگیری مستقیم یا بستن راههای صادرات نفت ایران، بابالمندب هم مثل تنگه هرمز، میتواند بسته شود.
این خط تهدید که تنگه بابالمندب را به مکمل تنگه هرمز در دکترین بازدارندگی ایران تبدیل کرده، نشان میدهد هرگونه تغییر در موازنه قدرت در جنوب یمن، پیامدهای مستقیم سیاسی و امنیت بینالمللی دارد. از این منظر، ادعای هدف قرار گرفتن مستشاران ایرانی در غرب تعز - درست در مدخل ورود به دریای سرخ - تلاشی آشکار از سوی جبهه مقابل برای پیوند زدن بحران داخلی یمن به رویارویی بزرگتر ایران و آمریکا و تحریک واشنگتن برای مداخله مستقیمتر در صحنه نبرد است.
