گروسی: فعلا مذاکرات تمام عیاری میان ایران و آمریکا نیست | هر توافق بعدی متفاوت از برجام است
رویداد۲۴| رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی با تاکید براینکه در حال حاضر گفتگوهای تمام عیاری میان ایران و آمریکا وجود ندارد، گفت که شاهد تمایل آمریکا و ایران به بازگشت به میز مذاکره است.
گروسی در گفتوگویی با خبرگزاری ریانووستی بیان کرد: من تمایل به بازگشت به میز مذاکره را احساس میکنم و آژانس آماده خواهد بود بود مانند گذشته از آن حمایت کند.
دیدهبان هستهای سازمان ملل با گفتن اینکه فعلا گفتگوهای غیررسمی در جریان است ابراز امیدواری کرد که این گفتگوها به از سر گیری مذاکرات منجر شود.
اراده سیاسی باشد، توافق هستهای میتواند سریع حاصل شود
گروسی همچنین در گفتوگو با شبکه بلومبرگ با اشاره به این که برنامه هستهای ایران بر اثر حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی که از سال ۲۰۲۵ آغاز شد، «آسیبهای بزرگی» به برنامه هستهای ایران وارد شده است، بار دیگر بدون محکوم کردن این حملات غیرقانونی که با خطر انتشار مواد رادیواکتیو همراه بود، ادعای اخلال در سازوکار منظم بازرسیها در ایران و از بین رفتن توان بازرسی آژانس در ایران به مدت بیش از یک سال را تکرار کرد.
با این حال، او مدعی شد که آژانس بر اساس برخی اطلاعاتی که در اختیار دارد، میداند که «مقادیر مهمی» از اورانیوم غنیشد تا ۶۰ درصد و تعداد زیادی تاسیسات و تجهیزات هستهای هنوز در ایران وجود دارد که تعدادی از آنها به طور قابل توجهی بر اثر حملات متجاوزانه آسیب دیدهاند.
گروسی با اشاره به این که برخی گفتوگوهای غیررسمی میان ایران و آمریکا در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل در طی روزهای اخیر در نیویورک در جریان بوده است، تایید کرد که شخص او با ایران گفتوگوهای رسمی ندارد، چراکه موضع ایران این است که تا توافق گستردهای(با آمریکا) وجود نداشته باشد، حاضر به شرکت در این مذاکرات نیستند.
گروسی گفت که اگرچه آژانس در گفتوگوهای جداگانه با میانجیهای مذاکرات با ایران مشارکت داشته است، گفت که در حال حاضر هیچ مذاکرات سازمانیافتهای درباره موضوع بازرسیها در ایران وجود ندارد.
او در پاسخ به این سوال بلومبرگ که تا چه اندازه خوشبین است مذاکرات با ایران آغاز شود و آژانس قادر باشد فعالیتهای بازرسی خود را در ایران مانند زمانی که توافق هستهای(برجام) امضا شد، ادامه دهد، بیان کرد: به نظرم بسیار سریع میتواند اتفاق بیفتد، چراکه ما کارهای زیادی را در حیطه وظایفمان به انجام رساندهایم. توافقی که خواهیم داشت، بسیار متفاوت از برجام خواهد بود. آن توافق(برجام) مبتنی بر یک برنامه هستهای فعال بود اما اکنون اگر توافقی حاصل شود، با یک سناریوی پساجنگ مواجهیم که بهکلی متفاوت است. بنابراین، این (توافق احتمالی) کاملا با تصویر کلی برجام متفاوت است و میتواند در صورتی که اراده سیاسی لازم برای آن وجود داشته باشد، به سرعت انجام شود.
اظهارات گروسی در پی این مطرح میشود که هیچ پیشرفت ملموسی در تعامل ایران با آژانس در ارتباط با نظارت و دسترسیها در ایران به ویژه بعد از حملات به تاسیسات هستهای ایران، حاصل نشده است.
ایران همکاری خود با آژانس را پس از حملات متجاوزانه آمریکا و رژیم صهیونیستی در ژوئن ۲۰۲۵ که به بمباران تاسیسات اتمی ایران در اصفهان، نطنز و فردو منجر شد، به تعلیق درآورد. اگرچه دو طرف ذیل توافق قاهره در مارس همان سال توافق کردند بازرسیها از تاسیسات بمباراننشده ایران انجام شود.
تهران اعلام کرده است تا زمانی که مدیرکل آژانس تحت فشار آمریکا و رژیم صهیونیستی عمل میکند، پیشرفتی در تغییر شکل همکاری با آژانس امکانپذیر نیست و در عین حال موافقتنامه پادمان جامع فعلی میان ایران و آژانس برای شرایط صلح و دوری از جنگی نظامی است و برای شرایطی که سایت ها و مراکز هستهای ایران با حملات نظامی و تخریب مواجه شدهاند این پادمان پاسخگو نیست و باید مقررات جدیدی درباره آن توافق شود.
با همه اینها و در سکوت آژانس و شخص مدیرکل، شورای حکام آژانس اخیرا با حمایت سه کشور اروپایی و آمریکا در آژانس، قطعنامهای سیاسی را برای ارجاع پرونده هستهای ایران به شورای امنیت سازمان ملل تصویب کرد که در سایه ادعاهای مطرحشده گروسی در بیانیه او در شورا درباره وضعیت فعالیتهای پادمانی آژانس در ایران و توقف دانش و اطلاعات آن انجام شد.
اظهارات مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در بستر این تحولات مطرح میشود که ایران و آمریکا با میانجیگری پاکستان و قطر در ۱۷ ژوئن تفاهمنامه اسلامآباد را امضا کردند. بر اساس بند پنجم این تفاهمنامه، ایران متعهد شد ترتیبات لازم را برای تسهیل تردد ایمن کشتیها فراهم کند. ایران بلافاصله مذاکرات فنی با سلطنت عمان را با هدف اجرای این تعهد و بازگرداندن تردد دریایی به سطح پیش از جنگ آغاز کرد. طی دو هفته پس از اجرای تفاهمنامه، تردد دریایی به حدود ۶۰ درصد سطح پیش از جنگ بازگشت.
با این حال، اقدامات یکجانبه بعدی آمریکا، از جمله با نقض ترتیبات ایرانی مقرر در یادداشت تفاهم برای تردد دریایی از تنگه هرمز و اقدام نظامی این کشور، اجرای تفاهمنامه را مختل و متوقف کرد. ایالات متحده بهجای استفاده از سازوکار حلوفصل اختلافات پیشبینیشده در تفاهمنامه، به تجاوز نظامی متوسل شد.
به گفته سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، تهران «درِ دیپلماسی را باز نگه داشته است و طی دو سال گذشته بهطور مستمر و با حسن نیت در مذاکرات مشارکت کرده است.»
عراقچی با اشاره به رویکرد دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا در تعامل با ایران گفت: «ایالات متحده در هر نوبت با سوءنیت پاسخ داده و بهجای دیپلماسی، به تجاوز نظامی متوسل شده است. این تجربیات، بیاعتمادی عمیقی نسبت به ازسرگیری مذاکرات بدون دریافت تضمینهای معتبر برای جلوگیری از تکرار چنین اقداماتی ایجاد کرده است.»
ایران اخیرا طرحی۷ روزه را برای بازگشایی تنگه هرمز از طریق قطر به آمریکا ارائه کرد. وزیر امور خارجه ایران که در جریان نشست مجمع عمومی سازمان ملل با استیو ویتکاف، مذاکرهکننده ارشد رئیسجمهور آمریکا و نمایندگان کشورهای میانجی در این رابطه دیدار کرد، درباره این طرح توضیح داد: «ایران از طریق قطر، یک برنامه مشخص هفتروزه را به ایالات متحده منتقل کرده است. در صورت فراهم شدن شرایط لازم، تنگه هرمز میتواند بازگشایی شود و تردد عادی دریایی ظرف هفت روز از سر گرفته شود.»
وزیر امور خارجه ایران در واکنش به اظهارات رئیسجمهور آمریکا پیرامون رد کردن این طرح پیشنهادی نیز بیان کرد: اولین واکنش را از رئیسجمهور آمریکا دیدیم، ولی هنوز از میانجیها چیزی به ما منتقل نشده است. البته رئیسجمهور آمریکا هم حرفهای ضد و نقیض زیادی زده که متأسفانه زیاد از ایشان شنیده میشود. ما منتظر هستیم نظرات قطعی توسط واسطهها به ما منتقل شود و بر اساس آن تصمیم خواهیم گرفت. بههرحال، شروط ما مشخص است و هرگونه حرکت رو به جلو برای باز شدن تنگه هرمز منوط به محقق شدن این شروط است و از آنها هم کوتاه نخواهیم آمد.
عراقچی تاکید کرد: دشمنان ما هم همه مسیرها را امتحان کردهاند؛ هر مسیری که توانستند رفتند و به نتیجه نرسیدند. هیچ راهی جز یک راهحل مذاکرهشده، مبتنی بر شرافت و عدالت و با تأمین حقوق مردم ایران و تأمین خواستههای برحق آنها وجود نخواهد داشت. فقط یک راهحل مذاکرهشده میتواند آنها را از این بنبست خارج کند. این موضع ماست.
