هشدار جدی «اعتماد» به مجلس؛ سود بانکی صفر، اقتصاد ایران را منفجر می‌کند
رویداد۲۴| روزنامه اعتماد در یادداشتی با عنوان «این نمایندگان مجلس نمی‌فهمند که اقتصاد علم است؟» به اظهارات اخیر برخی نمایندگان مجلس درباره نرخ سود بانکی واکنش نشان داده و نسبت به پیامد‌های رساندن نرخ سود بانکی به صفر هشدار داده است.
اعتماد در ابتدای این یادداشت نوشته است: «اقتصاد همانند بسیار از رشته‌های فنی و تخصصی، یک علم است ولی عده‌ای که درک دقیقی از روابط علمی این حوزه ندارند چنان بی‌محابا در مشکلات اقتصادی اظهار نظر می‌کنند که گویا در مورد یک موضوع پیش پاافتاده حرف می‌زنند.»
این روزنامه اصلاح طلب با اشاره به اظهارات برخی نمایندگان درباره نرخ سود بانکی و طرح این موضوع که «ریشه همه مشکلات اقتصادی و رانت خواری‌ها در ایران همین نرخ بهره سیستم بانکی است که باید آن را به صفر رساند»، نوشته است که میان نرخ سود بانکی در ایران و مفهوم نرخ بهره در اقتصاد جهانی تفاوت وجود دارد.
اعتماد در ادامه آورده است: «نرخ بهره در مفهوم جهانی محصول عملکرد نرخ خالص عملیات بازار آزاد (فدرال رزرو) روی اوراق قرضه دولتی و سپس فعل و انفعالات متاثر از آن در بازار است. با این تعریف اساساً در ایران «اوراق قرضه» نداریم.»
این روزنامه همچنین درباره ساختار نظام بانکی ایران نوشته است: «نظام بانکداری ایران هم با همه ایراداتش اگر اسلامی کامل هم نباشد حداقل ربوی نیست که برای اثبات این مسأله می‌توانید به عقود اسلامی و نحوه کارکرد عقود در شبکه بانکی و شورای فقهی ناظر بر این شبکه مراجعه کنید.»
محاسبه اعتماد از نرخ بهره واقعی
اعتماد در بخش دیگری از یادداشت خود با اشاره به رابطه موسوم به «فیشر»، نرخ بهره اسمی را حاصل جمع نرخ تورم و نرخ بهره واقعی دانسته و سپس با استفاده از ارقام تورم و سود بانکی، تصویری از وضعیت بازدهی تولید ارائه کرده است.
این روزنامه با اشاره به تورم رسمی ۵۰ درصدی و نرخ سود بانکی حدود ۲۵ درصدی نوشته است: «در شرایط فعلی نرخ تورم رسمی ۵۰ درصدی (که امیدواریم بیشتر نباشد) با نرخ سود بانکی یا همان نرخ اسمی حدود ۲۵ درصدی، عملا نرخ بهره واقعی یا همان نرخ بازگشت سرمایه ناشی از تولید به (۲۵- درصد) رسیده است. توجه بفرمایید: منفی ۲۵ درصد!»
اعتماد سپس نتیجه می‌گیرد که چنین نرخی به معنای زیان‌ده شدن فعالیت‌های تولیدی است و می‌تواند انگیزه برای دسترسی به تسهیلات بانکی ارزان‌تر از نرخ تورم را افزایش دهد.
در این یادداشت آمده است: «این عدد یعنی هرگونه تولید کالا و خدمات در ایران؛ نه تنها سود ندارد بلکه حداقل ۲۵ درصد زیان دارد. معنای دیگر این عدد اشتیاق برخی به انواع رانت خواری‌ها برای رسیدن به وام بانکی با هر نرخی کمتر از نرخ تورم است.»
هشدار درباره صفر شدن سود بانکی
روزنامه اعتماد در ادامه سناریوی صفر شدن نرخ سود بانکی را بررسی کرده و هشدار داده است که چنین اقدامی در شرایط تورمی موجود می‌تواند پیامد‌های سنگینی برای تولید و بازار‌های دارایی داشته باشد.
این روزنامه نوشته است: «حال فرض کنید نرخ اسمی به صفر برسد. جدا از تشدید رانت خواری در کشور برای رسیدن به منابع بانکی صفر درصدی (که بعید است به جز برخی افراد خاص، نصیب عموم مردم بشود) نرخ واقعی بازگشت سرمایه، به منفی ۵۰ درصد سقوط آزاد می‌کند که معنای آن فروپاشی ته مانده تولید ملی است.»
اعتماد همچنین خروج سپرده‌ها از بانک‌ها و حرکت آنها به سمت بازار‌هایی مانند طلا، دلار، مسکن و خودرو را از پیامد‌های احتمالی این سیاست دانسته و نوشته است که این وضعیت می‌تواند سرعت گردش پول را افزایش دهد و فشار بیشتری بر قیمت دارایی‌ها و تورم وارد کند.
اعتماد: ریشه تورم را باید جای دیگری جست‌و‌جو کرد
این روزنامه در ادامه تأکید کرده است که اگر اقتصاد ایران با تورم مواجه نبود، کاهش نرخ سود بانکی می‌توانست موضوع متفاوتی باشد، اما در شرایط فعلی نمی‌توان تورم را نادیده گرفت.
اعتماد می‌نویسد: «اگر در کشور تورم نبود، حق بود بگویید نرخ سود بانکی باید به صفر برسد و بر اساس بازدهی داخلی تولید تعیین شود، ولی در شرایطی که مردم هیچ نقشی در رشد نرخ تورم ندارند، چرا باید تاوان بی‌اعتنایی برخی تصمیم‌گیران از اصول علم اقتصادی را بپردازند؟»
این روزنامه در ادامه، عواملی مانند انتشار اسکناس بدون تناسب با رشد اقتصاد، افزایش هزینه‌های تولید، بی‌ثباتی نرخ ارز و بازار، تأمین نشدن نهاده‌های تولید و بی‌توجهی به تولید را از جمله عوامل مورد اشاره خود درباره ریشه‌های تورم دانسته است.
اعتماد در پایان با خطاب قرار دادن مدافعان طرح سود بانکی صفر نوشته است: «مدافعان طرح سود بانکی صفر درصد، حتی اگر با هدف مبارزات سیاسی و جناحی با مسئولان دولت چنین ایده‌ای را ارائه کرده‌اند، باید واقف باشند که راه مبارزه، افزایش بی‌ثباتی همین اقتصاد نیم بند نیست.»
این روزنامه در پایان یادداشت خود تأکید کرده است: «البته به حسن نیت و اراده نمایندگان اطمینان دارم، اما باور بفرمایید اقتصاد، علم است و رابطه ریاضی و علمی به دلخواه و صلاحدید و تشخیص هیچکس عمل نمی‌کند!»
