اقتصاد ایران؛ در انتظار مزیت صلح

رویداد24- هیچ شادی خیابانی برپا نشد. زمانیکه تحریم ها علیه برنامه هسته ای ایران در شانزدهم ژانویه لغو شد، بجای جشن، بدبینی عمیق ایرانیان بر فضا حاکم شد. برخی از شهروندان این کشور در شبکه های اجتماعی با تمسخر ایده سرازیر شدن گردشگران به ایران جوک ساخته و گفتند: زودباش، فرم های (مهاجرت) را آماده کن.

به گزارش گروه بین الملل رویداد24 به نقل از اکونومیست، حتی حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران نیز نتوانست از این لحظه لذت ببرد. در همان روزهای اعلام لغو تحریم ها، شورای نگهبان اکثریت کاندیداهای اصلاح طلب را از عرصه رقابت در انتخابات ماه آینده مجلس حذف کرد. پس از آن آمریکا در هجدهم ژانویه تحریم های جدیدی را علیه کسانی که در برنامه موشکی ایران شرکت داشتند به تصویب رساند.

با این حال برای تعیین مسیری که ایران طی سال های آینده در پیش خواهد گرفت، چند هفته آینده اهمیت زیادی دارد. ماه آینده ایران انتخابات مجلس خبرگان را برگزار خواهد کرد. روحانی که خود نیز از نامزدهای این انتخابات است برای دور نگه داشتن تندروها مجبور خواهد بود که آنها را نسبت به مزایای یک اقتصاد لیبرال که کمتر دولتی است و به بیرون نظر دارد، متقاعد کند. برای انجام این کار روحانی امیدوار است که چرخش سریعی در اقبال هجدهمین اقتصاد بزرگ جهان ایجاد کند. اما غلبه بر تاثیرات طولانی مدت انزوای این اقتصاد کار آسانی نیست.

یکی از در دسترس ترین مزایای موجود برای ایران، آزاد شدن دارایی های مسدود شده این کشور در بیرون از مرزها به ارزش 32 میلیارد دلار است. (مقامات آمریکایی این رقم را 55 میلیارد دلار و برخی این رقم را حتی بالاتر عنوان کرده اند.) ایران قصد دارد بخشی از این پول را صرف بخش های راه آهن، هواپیمایی و فرودگاه های خود کند؛ این کشور در آستانه ثبت قرارداد برای خرید 114 هواپیمای جدید از شرکت ایرباس است. به گفته مقامات ایران، جمهوری اسلامی به 400 هواپیما نیاز دارد. بخش عمده باقی مانده از این پول نیز به بانک های ایران اختصاص خواهد یافت که در دوره ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد به آستانه ورشکستگی رسیدند (اگر نخواهیم بگوییم ورشکست شدند). 

پیروزی دیگری که به سرعت در دسترس ایران قرار می گیرد ناشی از پیوستن دوباره این کشور به سیستم بانکداری و شبکه های پرداخت جهانی مانند سوئیفت است. این مسئله هزینه واردات را کاهش می دهد و محدودیت های هزینه ساز برای تاجران ایران را از بین می برد. بر اساس برآوردهای صندوق بین المللی پول، پایان یافتن چنین محدودیت هایی درصد رشد سالانه را افزایش می دهد. صنعت ایران نیز ظرف چند ماه باید مزایایی کسب کند. 

در دراز مدت ایران باید قادر به جذب سرمایه گذاری خارجی باشد. یکی از جذابیت های ایران در عرصه جهانی جمعیت 80 میلیونی جوان، تحصیل کرده و غالبا شهری این کشور است. سیل هیئت های اروپایی طی 18 ماه گذشته به سمت تهران جاری شده اما این هیئت ها هنوز باید اطمینان بیابند که ایران از نظر سیاسی باثبات است و رویکردی دوستانه برای تجارت دارد.

جذاب ترین صنایع در ایرن مواد غذایی و آشامیدنی، داروها و دیگر کالاهای مصرفی هستند. بسیاری از ایرانیان برندهای اروپایی را به برندهای چینی که بر بازار تحت تحریم ایران تسلط یافته، ترجیح می دهند. رامین فراحی، یک فروشنده در بازار بزرگ تهران گفت: «پیش از این ماشین های لباس شویی با کیفیت ایتالیایی می فروختیم اما حال مشتریان ما به جاهای دیگر می روند تا واردات چینی بخرند.» هتل های زنجیره ای خارجی نیز آماده سرمایه گذاری هستند.

البته بزرگترین امکان برای سرمایه گذاران احتمالا خودروسازی ایران است. صنعت خودروسازی این کشور صدها هزار کارمند دارد اما بازده آن بدساخت و بنجل است. برخی معتقدند میزان تولیدات در این بخش به سقف یک میلیون و 600 هزار دستگاه خودرو  که در سال 2011 تجربه کرده بود، باز خواهد گشت. شرکت های رنو و پژو که تاریخچه طولانی از فعالیت در ایران دارند همین حالا به ایران بازگشته اند. 

مسلما اولویت دولت افزایش 500 هزار بشکه ای تولیدات نفت است تا تولیدات روزانه این کشور به یک میلیون و 500 هزار بشکه برسد. ایران امیدوار است که تولیدات خود را به سه تا چهار میلیون بشکه ای که پیش از تحریم ها استخراج می کرد، برساند اما با توجه به افت قیمت نفت، احتمال سرمایه گذاری شرکت های نفتی بین المللی در این حوزه کاهش یافته است.

تیم روحانی گذشته از لغو تحریم ها، دریافته که باید به مجموعه ای از مشکلات در اقتصادی که دچار سوءمدیریت احمدی نژاد شد، رسیدگی کند. سازمان شفافیت بین المللی در برآورد شاخص فساد، ایران را در رتبه صدو سی و ششم جهان قرار داد. علاوه بر این بانک جهانی در شاخص تسهیل انجام تجارت ایران را در رتبه صد و هجدهم قرار داده است. حال که تحریم ها لغو شده، دولت دیگر نمی تواند خارجیان را مقصر مشکلات ایران بداند. با این حال اگر روحانی نتواند پیشرفت سریعی نشان دهد، روحانی در پای صندوق رای به گناه رئیس جمهور قبلی تنبیه خواهد شد.