بازداشت آذر منصوری، ابراهیم اصغر زاده و محسن امین زاده| خبرگزاری فارس اتحاد ملت را «حلقه برانداز» خواند؟

رویداد ۲۴| ساعتی پیش خبرگزاری فارس بدون اشاره به نام افراد مشخص، از بازداشت چندین عضو یک «حلقه برانداز» و احضار تعدادی دیگر خبر داد و مدعی شد این افراد قصد داشتند با صدور بیانیه‌ای، زمینه تحریک نیرو‌های سیاسی داخل ساختار قدرت به اقدامات ساختارشکنانه را فراهم کنند. بر اساس همین روایت، این بازداشت‌ها در قالب عملیات مشترک میان سازمان اطلاعات سپاه و وزارت اطلاعات انجام شده است. همزمان، برخی رسانه‌ها از جمله شرق گزارش‌هایی درباره بازداشت آذر منصوری، دبیرکل جبهه اصلاحات، منتشر کردند. به دنبال آن خبر بازداشت ابراهیم اصغرزاده رییس کمیته سیاسی اتحاد ملت و محسن آرمین نیز منتشر شد. خبری که در صورت صحت، می‌تواند نشانه‌ای از حساسیت بالاتر نسبت به فعالیت‌های سیاسی در سطح رسمی نیز تلقی شود.

اما اهمیت این تحولات، فراتر از خود بازداشت‌ها، در پیام سیاسی آنها برای فضای پس از اعتراضات قابل بررسی است. در تجربه‌های قبلی سیاست داخلی ایران، معمولاً پس از دوره‌های اعتراض گسترده، شاهد بازتعریف خطوط قرمز سیاسی و امنیتی بوده‌ایم. بازداشت‌های جدید را می‌توان در همین چارچوب تحلیل کرد؛ یعنی تلاشی برای تثبیت این پیام که دوره پس از اعتراضات، دوره کاهش تحمل نسبت به تحرکات سیاسی خارج از چارچوب‌های تعریف‌شده است.

در چنین فضایی، بازداشت‌های اخیر می‌تواند چند پیام همزمان داشته باشد. نخست، پیام بازدارندگی برای فعالان سیاسی، حتی در درون ساختار رسمی؛ به این معنا که مرز میان فعالیت سیاسی قابل قبول و فعالیتی که می‌تواند امنیتی تلقی شود، باریک‌تر شده است. دوم، پیام انسجام امنیتی؛ به‌ویژه وقتی بر «عملیات مشترک» نهاد‌های اطلاعاتی تاکید می‌شود، هدف نمایش هماهنگی در مدیریت تهدید‌های مطرح شده در خبر خبرگزاری فارس است. سوم، پیام داخلی به بدنه سیاسی حاکمیت؛ یعنی تاکید بر اینکه فضای پس از اعتراضات، فضای احتیاط و کنترل بیشتر است.

از زاویه دیگر، این بازداشت‌ها می‌تواند نشانه‌ای از تغییر اولویت‌های امنیتی نیز باشد. در دوره‌های آرام‌تر، تمرکز بیشتر بر تهدید‌های خارجی یا امنیت منطقه‌ای است، اما در دوره‌های پس از اعتراضات، تمرکز به سمت امنیت داخلی و کنترل شبکه‌های سیاسی و اجتماعی تغییر می‌کند. در این چارچوب، حتی فعالیت‌هایی مانند صدور بیانیه یا تلاش برای ایجاد همگرایی سیاسی می‌تواند در روایت رسمی، به عنوان اقدام سازمان‌یافته برای ایجاد بی‌ثباتی معرفی شود.

بازداشت‌های اخیر ـ چه در سطح فعالان ناشناس و چه در سطح چهره‌های شناخته‌شده ـ اگر ادامه پیدا کند، می‌تواند نشانه ورود سیاست داخلی به مرحله‌ای باشد که در آن، هزینه فعالیت سیاسی مستقل یا حتی نیمه‌مستقل افزایش پیدا می‌کند.