خشم رسانه پایداری از توافق ایران و امریکا |وقتی تندروها دست از سر ظریف بر نمیدارند
رویداد۲۴| انتشار متن رسمی تفاهم ایران و آمریکا، بهانهای برای آغاز موجی از تحلیلها و واکنشهای سیاسی در داخل کشور شده است. در این میان، یک رسانه نزدیک به جریان پایداری با بازخوانی جزئیات این توافق، تلاش کرده آن را با مقاله پرحاشیه محمدجواد ظریف در نشریه «فارن افرز» مقایسه کند.
این رسانه مدعی است میان مفاد توافق و ایدههای مطرحشده در مقاله ظریف، شباهتهای قابل توجهی وجود دارد و همین موضوع را محور انتقاد خود از توافق اخیر قرار داده است.
رجانیوز نوشت: انتشار رسمی متن تفاهم ایران و آمریکا، فرصت مناسبی برای ردیابی سرنخهای فکری و سیاسی که منجر به تولید این متن شده، بیش از پیش فراهم است. در همین راستا، رجانیوز با تطبیق متن تفاهم با مقاله پرحاشیه ظریف در نشریه فارن افرز، به اشتراکات این دو متن پرداخته است.
مقاله ظریف: همهٔ طرفها در غرب آسیا باید با توقف جنگیدن علیه یکدیگر موافقت کنند.
بند تفاهم:
بند ۱ - جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا و متحدین آنها در جنگ حاضر، با امضای این یادداشت تفاهم خاتمه فوری و دائمی عملیاتهای نظامی را در تمامی جبههها، از جمله در لبنان، اعلام کرده و تعهد میکنند از این پس هیچ جنگ یا هیچ عملیات نظامی علیه یکدیگر آغاز نکنند و از تهدید یا استفاده از زور علیه یکدیگر خودداری کنند.
مقاله ظریف: ایران همچنین باید آمادگی خود برای یک پیمان عدم تجاوز متقابل را اعلام کنند که در آن هر دو کشور تعهد دهند در آینده به یکدیگر حمله نکنند.
بند تفاهم:
بند ۱ - توافق نهایی خاتمه دائمی جنگ در تمامی جبههها، از جمله در لبنان، و بقیه مفاد این بند را تایید خواهد کرد.
بند ۲ - جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا متعهد میشوند که به حاکمیت و تمامیت ارضی یکدیگر احترام بگذارند و از مداخله در امور داخلی یکدیگر خودداری کنند.
مقاله ظریف: مقامات آمریکایی باید اجازه دهند که تنگهٔ هرمز برای ایران نیز باز باشد. (در زمان نگارش مقاله، محاصره دریایی وجود نداشته است!)
بند تفاهم:
بند ۴ - ایالات متحده آمریکا شروع به رفع محاصره دریایی خود و هرگونه مزاحمت یا ممانعت علیه جمهوری اسلامی ایران میکند.
مقاله ظریف: به عنوان بخش دیگری از ترتیبات منطقهای، ایران، امارات متحده عربی، بحرین، عراق، عربستان سعودی، عمان، قطر، کویت و یمن – همراه با اعضای دائم شورای امنیت ملل متحد و احتمالاً پاکستان، ترکیه و مصر باید شروع به همکاری در یک شبکهٔ امنیتی منطقهای کنند تا عدم تجاوز، همکاری، و آزادی ناوبری را در سراسر غرب آسیا تضمین کند. این شبکه شامل ایجاد ترتیبات رسمی میان ایران و عمان برای عبور ایمن و مستمر کشتیها از تنگهٔ هرمز نیز میشود.
بند تفاهم:
بند ۵ - جمهوری اسلامی ایران ترتیباتی را با حداکثر تلاش خود برای عبور ایمن کشتیهای تجاری، بدون هزینه فقط برای ۶۰ روز، از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس، اتخاذ خواهد کرد. جمهوری اسلامی ایران با سلطنت عمان برای تعیین اداره آینده و خدمات دریایی در تنگه هرمز، مطابق با حقوق بین الملل قابل اجرا و حقوق حاکمیتی کشورهای ساحلی تنگه هرمز، گفتوگو خواهند کرد و با دیگر کشورهای ساحلی خلیج فارس نیز تبادل نظر میکنند.
مقاله ظریف: ایران میتواند تعامل اقتصادی با ایالات متحده را پیشنهاد دهد که به نفع مردم هر دو کشور خواهد بود. ایران، ایالات متحده و کشورهای خلیج فارس میتوانند همگی در پروژههایی مرتبط با انرژی و فناوریهای پیشرفته مشارکت کنند. واشنگتن همچنین باید متعهد شود که تأمین مالی بازسازی خسارات ناشی از جنگهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ در ایران و جبران خسارت غیرنظامیان را تأمین کند.
بند تفاهم:
بند ۶ - ایالات متحده آمریکا متعهد میشود، با شرکای منطقهای خود، برای بازسازی و توسعه اقتصادی جمهوری اسلامی ایران یک برنامه قطعی مورد توافق طرفین را با تامین حداقل ۳۰۰ میلیارد دلار ایجاد کند.
مقاله ظریف: ایالات متحده باید تمامی قطعنامههای شورای امنیت علیه ایران را پایان دهد، تحریمهای آمریکا را لغو کند و شرکایش را نیز به اقدام مشابه تشویق نماید.
بند تفاهم:
بند ۷ - ایالات متحده آمریکا متعهد میشود به تمامی انواع تحریمها علیه جمهوری اسلامی ایران، از جمله قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل متحد، قطعنامههای شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، و تمامی تحریمهای یکجانبه آمریکا، اعم از اولیه و ثانویه، برابر یک برنامه زمانی مورد توافق به عنوان بخشی از توافق نهایی، خاتمه دهد.
مقاله ظریف: ایران متعهد خواهد شد که هرگز بهدنبال سلاح هستهای نباشد و کل ذخایر اورانیوم غنیشدهٔ خود را از طریق فرآیند «رقیقسازی» به سطحی مورد توافق و کمتر از ۳.۶۷ درصد برساند.
بند تفاهم:
بند ۸ - جمهوری اسلامی ایران مجدداً تایید میکند که سلاح هستهای تولید یا ابتیاع نخواهد کرد. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا موافقت کردهاند که وضعیت مواد غنیشده ذخیره شده را از طریق یک سازوکار مورد توافق طرفین و مطابق با برنامه زمانی مندرج در بند ۷، حداقل به شیوه رقیقسازی در محل، تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی، حل و فصل کنند.
مقاله ظریف:
پیش از دستیابی به یک توافق نهایی، ایالات متحده باید فروش بدون مانع نفت ایران و محصولات جانبی آن و بازگشت امن عواید حاصل از آنها را مجاز بداند.
بند تفاهم:
بند ۱۰ - ایالات متحده آمریکا متعهد میشود بلافاصله با امضای این یادداشت تفاهم و تا زمان خاتمه تحریمها، اسقاطیههای وزارت خزانهداری را برای صادرات نفت خام ایران، محصولات پتروشیمی و مشتقات آنها، و تمامی خدمات مرتبط شامل تراکنشهای بانکی، بیمهها، حمل و نقل و ... صادر کند.
بندهای تفاهم که در مقاله ظریف نیست:
بند ۳ - جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا به انجام مذاکرات و حصول به یک توافق نهایی در مدت حداکثر ۶۰ روز، قابل تمدید با رضایت طرفین، متعهد میشوند.
بند ۹ - جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا موافقت میکنند که تا زمان توافق نهایی وضعیت موجود را حفظ کنند.
بند ۱۱- ایالات متحده آمریکا متعهد میشود تا وجوه و داراییهای محدود یا مسدود شده جمهوری اسلامی ایران را با اجرای این یادداشت تفاهم به طور کامل برای استفاده در دسترس قرار دهد.
بند ۱۲ - جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا موافقت میکنند تا یک سازوکار اجرایی برای نظارت بر اجرای موفق این یادداشت تفاهم و پایبندی آتی به توافق نهایی تشکیل شود.
بند ۱۳- پس از امضای این یادداشت تفاهم و منوط به شروع اجرای بندهای ۱، ۴، ۵، ۱۰ و ۱۱ این یادداشت تفاهم و تداوم اجرای این اقدامات، جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا مذاکرات درخصوص توافق نهایی را منحصرا در مورد بقیه بندها آغاز خواهند کرد.
بند ۱۴ - توافق نهایی با یک قطعنامه الزامآور شورای امنیت سازمان ملل متحد تایید خواهد شد.
جمعبندی
۸ بند از ۱۴ بند تفاهم، مستقیما در مقاله ظریف ذکر شده است. از بین ۶بند دیگر، بجز بند ۹ و ۱۱ که یکی به فریز هستهای و تحریم، و دیگری به مساله پولهای بلوکه مربوط است، چهار بند دیگر جنبه ترتیبات اجرایی داشته و واجد داده و ستانده خاصی نیستند.
با این وصف، از مجموع ۱۰ بندی از تفاهم که به ترتیبات اجرایی مربوط نیست، ۸ بند آن مستقیما با مقاله ظریف منطبق است و این یعنی تفاهم اسلامآباد را هم مانند برجام میتوان دستپخت تفکر ظریف دانست.
