تحلیل فرهیختگان از تابآوری حکمرانی؛ چرا پروژه براندازی و فروپاشی شکست خورد؟
رویداد۲۴| روزنامه فرهیختگان در یادداشتی به قلم سید محمدصادق امامیان، عضو هیئتعلمی دانشگاه امیرکبیر، نهم اسفند ۱۴۰۴ را «بزرگترین شوک در عمر قریب به پنج دههای نظام حکمرانی جمهوری اسلامی و حتی تاریخ دولت مدرن در ایران» توصیف کرد.
به نوشته امامیان، «شهادت رهبر بهعنوان بالاترین مقام سیاسی و نظامی کشور در کنار اصلیترین فرماندهان نظامی و همینطور اکثریت مدیران امنیتی در لحظه اول حمله، در پسزمینه یک جنگ تمامعیار و حوادث دهشتبار ۱۸ و ۱۹ دیماه در کمتر از یک سال، تنها شروعی بر دورهای از فشار بیسابقه با هدف "ناکارآمدسازی، اختلال و نهایتاً انسداد سیاسی و حکمرانی" کشور بود.»
او در ادامه نوشت که تمرکز چهلروزه بر حملات و اقدامات هدفمند، با هدف ایجاد «فرسایش کارآمدی، زوال مشروعیت، فروپاشی سیاسی و قفلشدگی ساختار تصمیم» در سلسلهمراتب حکمرانی ایران طراحی شده بود.
این عضو هیئتعلمی دانشگاه امیرکبیر در ادامه، با اشاره به عملکرد ساختار حکمرانی در این دوره، نوشت: «واقعیت صحنه و شواهد عملیاتی، نشان از سطح کمنظیر و شگفتآوری از "تابآوری ماشین حکمرانی" کشور در گذار از عمیقترین بحران سیاسی و امنیتی تاریخ خود دارد.»
امامیان در تشریح این ارزیابی، پنج مؤلفه «پویایی سیاسی»، «پایداری دیوانی»، «ثبات بازار»، «اقتدار امنیتی» و «تداوم دیپلماتیک» را بهعنوان نشانههای پایداری ساختار حکمرانی برشمرد و تأکید کرد این شاخصها میتوانند مبنایی برای سنجش «مانایی و پایایی» نهادهای حکمرانی باشند.
در ادامه این یادداشت آمده است: «برفرض پذیرش تحلیل فوق، بیشک شخص آیتالله خامنهای، اصلیترین معمار "ساخت امنیتی پایدار" و "نظام حکمرانی تابآور" فعلی است.» نویسنده همچنین دوره ۳۷ ساله رهبری وی را سرشار از تصمیماتی دانست که به گفته او با هدف حفظ «ثبات ساختاری» و «سازگاری فرایندی» نظام حکمرانی اتخاذ شدهاند.
فرهیختگان در ادامه با اشاره به نمونههایی همچون تأکید بر برگزاری انتخابات سال ۱۳۸۸، مخالفت با تغییر وزیر اطلاعات در سال ۱۳۹۰، حمایت از تصمیم سران قوا در سال ۱۳۹۸، تأسیس بنیاد ملی نخبگان، تشکیل شورایعالی فضای مجازی و ایجاد معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری، این اقدامات را بازتاب نگاه نهادی آیتالله خامنهای ارزیابی کرد.
به نوشته امامیان، حاصل این روند، شکلگیری نوعی «حکمرانی چندسطحی» در ایران بوده که از ویژگیهایی همچون «ثبات سیاستی و سازگاری ساختاری» برخوردار است؛ هرچند به گفته او، منتقدان این ساختار را «غیرمنعطف» و «متورم» توصیف کردهاند و آن را در برابر اصلاحات مقاوم میدانند.
نویسنده در بخش پایانی این یادداشت، ضمن اشاره به نقدهای پیشین خود درباره «قفلشدگی نهادی» و «تعلیق تصمیم» در ساختار حکمرانی، تأکید کرد: «بااینوجود بلاتردید "معماری نهادی شهید آیتالله خامنهای" اصلیترین دلیل بقا، پایایی و تابآوری ماشین حکمرانی جمهوری اسلامی ایران و عدم فروپاشی چندروزه آن مطابق تحلیل خاماندیشانه و روانپریشانه زوج جنایتکار ترامپ - نتانیاهو بوده است.»
او در پایان نوشت: «واقعیتی که "میراث حکمرانی" این شخصیت عزیز را در تاریخ مقاومت ضداستعماری و تابآوری ملی ایران ثبت و نام ایشان را در صدر قهرمانان ملی ایرانیان جاودانه خواهد کرد.»
