بنزین ۸۷ هزار تومانی؛ یک اشتباه چندساعته یا هشدار یک بحران بزرگتر؟
رویداد۲۴| روزنامه دنیای اقتصاد در گزارشی با عنوان «نامعادله بنزین پیچیدهتر شد» به بررسی ابعاد ماجرای عرضه بنزین با نرخ ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان در کرمان پرداخت؛ طرحی که شامگاه ۲۱ مرداد اعلام شد و تنها چند ساعت بعد متوقف شد.
این روزنامه نوشت این اتفاق در شرایطی رخ داد که دولت پیشتر بر ضرورت اطلاعرسانی پیش از اجرای سیاستهای جدید اقتصادی و پرهیز از غافلگیری مردم تأکید کرده بود. از نگاه دنیای اقتصاد، اعلام اجرای یک طرح قیمتی و توقف آن در فاصله چند ساعت، پرسشهایی درباره نحوه تصمیمگیری، هماهنگی دستگاهها و مشخص بودن مرجع تصویب چنین طرحی ایجاد کرده است.
بنزین؛ ۱۳۵ میلیون لیتر مصرف در برابر ۱۱۲ میلیون لیتر تولید
دنیای اقتصاد با اشاره به وضعیت ناترازی بنزین نوشت مصرف روزانه کشور حدود ۱۳۵ میلیون لیتر است، در حالی که تولید پالایشگاهی حدود ۱۱۲ میلیون لیتر و تولید بنزین از محصولات پتروشیمی حدود ۹ میلیون لیتر در روز برآورد میشود.
به نوشته این روزنامه، بخشی از کسری موجود نیز از محل ذخایر راهبردی تأمین میشود و در روزهای اوج سفر، مصرف بنزین حتی به حدود ۱۴۵ میلیون لیتر در روز میرسد.
در گزارش دنیای اقتصاد، فرسودگی ناوگان، مصرف بالای خودروهای داخلی، قاچاق و پایین بودن قیمت سوخت در کنار آسیبهای واردشده به برخی زیرساختهای نفتی و پالایشی، از جمله عواملی عنوان شده که ناترازی بنزین را تشدید کردهاند.
سه سناریوی دولت برای حل ناترازی
دنیای اقتصاد در ادامه از بررسی سه سناریو برای مدیریت ناترازی بنزین خبر داد که هنوز هیچکدام به مصوبه نهایی تبدیل نشدهاند.
بر اساس سناریوی نخست، عرضه بنزین متناسب با میزان تولید داخلی انجام میشود. این روش میتواند مصرف ذخایر و وابستگی به واردات را کاهش دهد، اما خطر شکلگیری صف و نابرابری در دسترسی به سوخت را به همراه دارد.
سناریوی دوم، حفظ سهمیههای موجود و عرضه بنزین مازاد با نرخ غیر یارانهای و متناسب با هزینه تأمین یا واردات است. این روش میتواند مصرف را کنترل کند، اما به طراحی دقیق سهمیهها و سازوکارهای حمایتی نیاز دارد.
سناریوی سوم نیز بازطراحی شیوه توزیع یارانه بنزین است؛ به این صورت که بخشی از سهمیه به حملونقل عمومی بر اساس پیمایش اختصاص پیدا کند و بخش دیگر میان همه مردم توزیع شود.
ماجرای کرمان چه بود؟
در بخش دیگری از گزارش، دنیای اقتصاد به جزئیات طرحی که قرار بود در کرمان به صورت آزمایشی اجرا شود، پرداخت.
بر اساس توضیح رضا سپهوند، نماینده خرمآباد، در این طرح ۶۰ لیتر بنزین با نرخ ۱۵۰۰ تومان، ۵۰ لیتر با نرخ ۳۰۰۰ تومان و ۴۰ لیتر با نرخ ۵۰۰۰ تومان در کارتهای سوخت شارژ میشد و برای مصرف بیش از ۱۵۰ لیتر، نرخ متناسب با فوب خلیج فارس و هزینه تولید در پالایشگاهها در نظر گرفته شده بود؛ رقمی که برای آن ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان اعلام شد. این طرح، اما پس از اعلام، متوقف شد.
رمضانعلی سنگدوینی، عضو کمیسیون انرژی مجلس، نیز با اشاره به اینکه نمایندگان از این موضوع غافلگیر شدهاند، گفت این طرح ظاهراً تنها در استان کرمان و با درخواست استاندار مطرح شده و فعلاً اجرای آن متوقف شده است.
واکنش دولت و مجلس به شوک بنزینی
دنیای اقتصاد همچنین به واکنش مقامهای دولتی و نمایندگان مجلس اشاره کرده است.
اسماعیل سقاب اصفهانی، معاون رئیسجمهور، تأکید کرده بود که قرار نیست مردم درباره تغییر قیمت بنزین غافلگیر شوند و هرگونه تغییر از قبل به اطلاع آنها خواهد رسید.
محمدسعید احدیان، مشاور رئیس مجلس، نیز اعلام کرده بود که اگرچه دولت از نظر قانونی اختیار تصمیمگیری درباره قیمت بنزین را دارد، سران قوا تصمیم گرفتهاند قیمت بنزین افزایش نیابد و طرحهایی بدون افزایش قیمت در دست بررسی است.
در همین حال، نمایندگان مجلس نیز نسبت به اعلام نرخ ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومانی واکنش نشان دادهاند.
هشدار درباره تکرار تجربه آبان ۹۸
این روزنامه در ادامه، تجربه افزایش ناگهانی قیمت بنزین در آبان ۱۳۹۸ را یکی از مهمترین نگرانیهای افکار عمومی دانست و نوشت هرگونه تصمیم درباره سوخت در شرایط کنونی با حساسیت اجتماعی بالایی همراه است.
دنیای اقتصاد همچنین به تأکید مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، بر ضرورت اطلاعرسانی و جلب همراهی مردم در اجرای اصلاحات اقتصادی اشاره کرد. پزشکیان پیشتر گفته بود سیاست مدیریت مصرف باید بر پایه اعتماد عمومی و مشارکت اجتماعی باشد.
«نامعادله بنزین» فقط مسئله تولید نیست
دنیای اقتصاد در جمعبندی گزارش خود تأکید کرد که مسئله بنزین دیگر صرفاً به میزان تولید پالایشگاهها محدود نمیشود و اکنون نحوه توزیع هزینه ناترازی میان دولت، مصرفکنندگان و اقتصاد کشور نیز به بخش مهمی از این مسئله تبدیل شده است.
از نگاه این روزنامه، ماجرای کرمان نشان داد هر تصمیم قیمتی درباره بنزین، در صورت نبود طراحی دقیق، هماهنگی میان دستگاههای تصمیمگیر و اقناع افکار عمومی، میتواند پیش از آنکه به راهکاری برای ناترازی سوخت تبدیل شود، خود به بحرانی تازه برای جامعه بدل شود.
