زنگ خطر در بازار دارو؛ راز کمبود انسولین و داروهای حیاتی چیست؟
رویداد۲۴| گزارش روزنامه «جهان صنعت» از وضعیت تامین دارو در شرایط جنگ و محدودیتهای وارداتی، از فشار همزمان بر مسیرهای تامین، انتقال ارز و نقدینگی زنجیره دارویی کشور حکایت دارد؛ وضعیتی که به گفته فعالان این حوزه، در برخی موارد موجب شکلگیری «کمبود کاذب» شده است.
«جهان صنعت» در این گزارش نوشته است: «روزبهروز شریانهای واردات به کشور تنگتر میشوند و کالاها روی آب و پشت مرزها معلق و بلاتکلیف باقی میمانند.» این روزنامه تاکید کرده که دارو و مواد اولیه نیز از پیامدهای محدودیتهای حملونقل و واردات در امان نماندهاند.
احمد آتشهوش، رییس اتحادیه واردکنندگان دارو، در گفتوگو با این روزنامه گفته است که بخشی از داروهای وارداتی از اروپا همچنان از مسیر زمینی ترکیه وارد کشور میشود و در این بخش «وقفهای ایجاد نشده است»، اما در واردات از هند وقفههایی شکل گرفته است. به گفته او، عمده تاثیر بستهشدن مرزها در حوزه مواد اولیه تولید داخل است.
در مقابل، هادی احمدی، سخنگوی انجمن داروسازان ایران، تاکید کرده است که محدودیت مسیرهای دریایی و افزایش هزینه مسیرهای جایگزین، تامین مواد اولیه و داروهای وارداتی را دشوار کرده است. او گفته است: «مسیرهای جایگزین وجود دارد، اما استفاده از این مسیرها زمانبر و هزینهبر و ممکن است هزینه لجستیک حتی پنجبرابر هم بشود.»
احمدی در عین حال گفته است که اگرچه «۹۸درصد دارو از نظر عددی در کشور تولید میشود»، اما این موضوع به معنای بینیازی از واردات نیست؛ چراکه بخشی از مواد اولیه، داروها و تجهیزات پزشکی همچنان از خارج تامین میشود.
دارو هست، اما نقدینگی نیست
بخش مهم گزارش «جهان صنعت» به مشکل نقدینگی در شبکه توزیع دارو اختصاص دارد. سخنگوی انجمن داروسازان ایران گفته است مطالبات سازمانهای بیمهگر از داروخانهها و مراکز درمانی به حدود ۱۰ ماه رسیده و همین مسئله فشار جدی بر زنجیره تامین وارد کرده است.
احمدی توضیح داده است: «دارو در شرکتها وجود دارد، اما داروخانه توان خرید آن را ندارد و همین موضوع باعث ایجاد کمبود کاذب میشود.»
او همچنین گفته است که در این شرایط، حتی زمانی که دارو در شرکتهای تامینکننده موجود است، بیمار ممکن است در داروخانه با کمبود مواجه شود.
به گفته احمدی، این مسئله در مورد انسولین نیز وجود دارد. او تاکید کرده است: «انسولین در شرکتها وجود دارد و حتی به میزان کافی نیز موجود است، اما دلیل اینکه در برخی داروخانهها بهراحتی پیدا نمیشود، این است که داروخانهها باید انسولین را بهصورت نقدی خریداری کنند.»
احمدی گفته است حدود ۹۵ درصد هزینه انسولین باید از سوی داروخانه نقداً پرداخت شود، در حالی که بیمهها حدود ۱۰ ماه است مطالبات داروخانهها را پرداخت نکردهاند.
فشار بر داروهای حیاتی
در این گزارش همچنین به وضعیت داروهای قلبی، تنفسی، ضدسرطان و داروهای مورد استفاده بیماران خاص اشاره شده است. سخنگوی انجمن داروسازان ایران گفته این گروهها بیشتر با کمبود و افزایش قیمت مواجه شدهاند و بسته بودن برخی مسیرها و تغییرات ارزی نیز بر شرایط آنها اثر گذاشته است.
احمدی همچنین درباره افزایش سهم پرداخت از جیب بیماران هشدار داده و گفته است این رقم اکنون به بالای ۵۰ درصد و حتی ۵۰ تا ۶۰ درصد رسیده، در حالی که در برنامه هفتم توسعه بر پرداخت حدود ۲۵ درصدی از جیب بیمار تاکید شده است.
در عین حال، او درباره ذخایر استراتژیک دارویی گفته است: «طبق قانون و برنامه هفتم توسعه، ذخایر استراتژیک باید تا ششماه دوام داشته باشد» و تاکید کرده که از این منظر نگرانی اصلی متوجه ذخایر نیست، بلکه افزایش قیمت و کاهش پوشش بیمهای فشار بیشتری بر مردم وارد کرده است.
هشدار درباره توان ادامه فعالیت صنعت دارو
احمدی در بخش دیگری از این گزارش خواستار حمایت دولت، مجلس و بانکها از صنعت داروسازی شده و گفته است: «دولت، مجلس و بانکها باید پای کار بیایند و اجازه ندهند چراغ صنعت داروسازی خاموش شود.»
او پرداخت بدهی بیمهها و سازمان هدفمندی به زنجیره دارویی را از الزامات تداوم تامین دارو دانسته و تاکید کرده است که اختلال در هر بخش از این زنجیره میتواند کل فرآیند تامین و دسترسی بیمار را تحت تاثیر قرار دهد.
