دخانیات به باند هفت‌تپه رسید! | چگونه بحرینی‌مقدم با مدرک پزشکی عمومی توسط ازوجی با حمایت میدری مدیرعامل دخانیات شد؟
رویداد۲۴ | رحیم محمدزاده: علاءالدین ازوجی، مدیرعامل صندوق بازنشستگی کشوری، با حکمی سیدعلی بحرینی‌مقدم را سرپرست شرکت دخانیات ایران منصوب کرد. طبق شنیده‌ها، بحرینی‌مقدم از دوستان قدیمی و نزدیک احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، است و این انتصاب با تأیید کمال رضوی انجام شده است. آیین معارفه روز دوشنبه ۳۰ شهریور با حضور ازوجی، معاونان صندوق و مدیران شرکت در مجتمع دخانیات تهران برگزار و از فرداد امیراسکندری، مدیر پیشین شرکت، تقدیر شد. اما این انتصاب چند روز بعد به یکی از حاشیه‌دارترین تصمیم‌های مدیریتی حوزه وزارت کار تبدیل شد.
انتصابی غیرقانونی و دارای تعارض منافع
عملکرد احمد میدری در وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در ماه‌های اخیر با مجموعه‌ای از انتقادها و ابهام‌ها درباره نحوه انتصابات، عزل و نصب مدیران و شیوه اداره شرکت‌ها و صندوق‌های زیرمجموعه این وزارتخانه همراه شده است؛ ابهام‌هایی که در کنار نام کمال رضوی، مدیرکل حوزه وزارتی، مطرح شده و پرسش‌هایی درباره حدود اختیارات و میزان نقش او در تصمیمات مدیریتی ایجاد کرده است.
مجموعه مکاتبات و اظهارات منتشرشده از سوی برخی نمایندگان و منتقدان نشان می‌دهد که بخشی از مناقشات اخیر در وزارت کار به نقش رضوی در فرآیند انتصابات و تصمیمات مجموعه‌های تابعه بازمی‌گردد؛ موضوعی که ضرورت شفاف‌سازی میدری درباره روند تصمیم‌گیری‌ها و مسئولیت افراد دخیل در این فرآیند را بیش از پیش مطرح کرده است.
این انتصاب علاوه بر غیرقانونی بودن، تعارض منافع نیز دارد؛ زیرا بحرینی‌مقدم همزمان عضو هیئت‌مدیره صندوق بازنشستگی کشوری است. دیوان محاسبات نیز این انتصاب را به دلیل مغایرت با فرآیند قانونی احراز صلاحیت مدیران، فاقد وجاهت قانونی اعلام و برای اصلاح وضعیت، مهلت ۷۲ ساعت کاری تعیین کرده است.
طبق نامه دیوان محاسبات، عضویت بحرینی‌مقدم در هیئت‌مدیره صندوق در کنار سرپرستی شرکت دخانیات با ضوابط انتخاب و انتصاب مدیران شرکت‌های تابعه همخوانی ندارد. این نهاد نظارتی تأکید کرده است صرف عنوان «سرپرست» مجوز اعمال اختیارات مدیرعامل خارج از قانون نیست و نسبت به تصمیم‌های او هشدار داده است.
منطق این تعارض روشن است؛ عضو هیئت‌مدیره صندوق باید بر عملکرد شرکت‌های تابعه نظارت کند. اگر همین فرد مدیر یکی از آنها شود، ناظر و نظارت‌شونده یکی می‌شوند.
مهم‌ترین پرسش این است که مستندات احراز صلاحیت حرفه‌ای بحرینی‌مقدم برای مدیریت دخانیات کجاست؟ دیوان محاسبات تأکید کرده است انتصاب مدیرعامل باید پس از طی کامل فرآیند احراز صلاحیت حرفه‌ای و دریافت تأییدیه‌های قانونی انجام شود. اگر این فرآیند طی شده، صندوق بازنشستگی باید مدارک آن را منتشر کند. چه کمیته‌ای، در چه تاریخی و بر پایه کدام معیار، صلاحیت او را تأیید کرده است؟ در غیر این صورت، انتصاب از همان ابتدا معیوب بوده است.
نداشتن سابقه مرتبط و پست‌های بی‌ربط
بیشتر بخوانید:
چگونه انتصاب‌های غلط علاالدین ازوجی پای دستگاه نظارتی را به صندوق بازنشستگی کشوری باز کرد؟
چرا فردی بدون سابقه مرتبط باید یکی از بزرگترین مجتمع‌های تولید سیگار و یکی از قدیمی‌ترین شرکت‌های کشور را اداره کند؟ بحرینی‌مقدم از سال گذشته عضو هیئت‌مدیره صندوق بازنشستگی کشوری بوده، در دولت حسن روحانی معاون اقتصادی استاندار خوزستان و در مقطعی با حکم علی‌اکبر ولایتی، مشاور اجرایی بیمارستان مسیح دانشوری بوده است. یک رسانه اقتصادی او را عضو هیئت‌مدیره صندوق بازنشستگی فولاد معرفی کرده که با اطلاعات نامه دیوان یکسان نیست و باید روشن شود.
فهرست این پست‌ها، از معاونت استانداری و مشاورت بیمارستان تا عضویت در هیئت‌مدیره صندوق و حالا سرپرستی دخانیات، الگوی تخصصی و مسیر شغلی مشخصی نشان نمی‌دهد. تعدد پست‌های نامرتبط او موضوعی است که باید در گزارش حسابرسی و صلاحیت بررسی شود.
ادعای پیوند خانوادگی با پرونده هفت‌تپه
این ادعا طبق شنیده‌ها و اخبار تأییدنشده مطرح شده است. گفته می‌شود بحرینی‌مقدم با امید اسدبیگی، مالک و مدیرعامل سابق هفت‌تپه، نسبت خانوادگی نزدیک دارد. آنچه مستند است، سخنگوی قوه قضائیه در مهر ۱۴۰۰ اسدبیگی را به ۲۰ سال حبس، رد اموال، جزای نقدی و انفصال از خدمات دولتی محکوم اعلام کرد. اتهام او مشارکت در قاچاق یک میلیارد و ۳۹۶ میلیون یورو و مباشرت در قاچاق حدود ۲.۹ میلیون یورو بوده است. حکم قطعی او در زمینه قاچاق ارز و اخلال در نظام ارزی صادر شده است.
گفته می‌شود بحرینی‌مقدم در سال ۱۳۹۷، در سمت معاون اقتصادی استاندار وقت خوزستان، به آن منطقه رفته تا زمینه رفع و رجوع پرونده دامادش را فراهم کند. سمت او در آن دوره از منابع دیگر تأیید شده، اما انگیزه مطرح‌شده برای حضورش سندی ندارد و در حد ادعا باقی می‌ماند.
همچنین ادعا شده بحرینی‌مقدم که پزشک است و در تجریش مطب دارد، این روزها تمام نوبت‌های مطبش را لغو کرده تا در اداره دخانیات، به عنوان یک پزشک که بایست به فکر سلامت جامعه باشد، شرایط مناسبی را برای افراد سیگاری فراهم کند.
الگوی انتصابات غیرقانونی زیر نظر میدری
انتصابات غیرقانونی و پرسش‌برانگیز در زیرمجموعه‌های وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در دوره مدیریت احمد میدری محدود به این مورد نبوده و بارها تکرار شده است. دیوان محاسبات طی ماه‌های اخیر نامه‌های هشدار پیاپی درباره انتصاب‌های غیرقانونی در زیرمجموعه‌های صندوق بازنشستگی فرستاده است؛ از جمله انتصاب مجید خدابخش که از سال ۱۳۹۲ بازنشسته شده و بعد عضو هیئت‌مدیره و مدیرعامل شرکت‌های تابعه مانند پتروشیمی جم شده و دیوان آن را مغایر مواد ۶ و ۷ دستورالعمل بند «ث» ماده ۲۸ قانون برنامه هفتم و فاقد وجاهت قانونی دانسته است. اگر این نامه‌ها نتیجه‌ای نداشته‌اند، پرسش درباره اقتدار نظارتی دیوان جدی است.
کمال رضوی، مدیرکل حوزه وزارتی میدری، نیز در این انتصابات و چالش‌های دفتر وزیر نقش داشته است. رسانه‌ها پیش‌تر درباره دخالت اطرافیان وزیر، از جمله رضوی، در تغییرات مکرر و گسترده شرکت‌های زیرمجموعه وزارت کار گزارش داده و ازوجی و مدیرعامل شستا را در برخی از این تصمیم‌ها ذی‌نفع نامیده‌اند.
میدری و پرونده‌ای پر از حاشیه
ریشه بحران صندوق به مدیریت میدری در وزارت کار برمی‌گردد؛ رویکردی که در آن قانون‌گریزی، انتصابات رابطه‌محور، سیاسی و جریانی و به‌کارگیری گزینشی بازنشستگان به رویه تبدیل شده است. مجموعه این گزارش‌ها تصویر وزیری را می‌سازد که پرونده‌اش از استیضاح تا انتصابات پرسش‌برانگیز پر است. باید توجه داشت که اینها روایت رسانه‌ها و منتقدان است؛ میدری در جلسه کمیسیون از عملکرد خود دفاع کرد و حکم نهایی را رأی صحن مجلس تعیین خواهد کرد.
دخانیات؛ چه چیزی در گرو است؟
شرکتی که به بحرینی‌مقدم سپرده شده، در بازاری بزرگ فعالیت می‌کند. مصرف سیگار در ایران از ۵۳ میلیارد نخ در سال ۱۳۹۵ به ۷۱.۷ میلیارد نخ در سال ۱۴۰۲ رسیده و تولید نیز در همین بازه ۵۹ درصد رشد کرده است. گردش مالی این بازار حدود ۷۰ هزار میلیارد تومان برآورد می‌شود. با این حال، مدیرعامل شرکت دخانیات گفته است ۷۰ تا ۸۰ درصد بازار سیگار در اختیار برندهای خارجی و حداکثر ۱۴ درصد در اختیار دخانیات ایران است.
از نظر سلامت، مقام وزارت بهداشت مرگ سالانه ۵۰ هزار و ۵۰۰ نفر در ایران را به مصرف دخانیات نسبت داده است. یعنی شرکتی با سهم کوچک در بازاری پررشد، به مدیری سپرده شده که انتصابش از نظر دیوان محاسبات مشکل قانونی دارد و سوابقش، به گفته منتقدان، با این صنعت بی‌ارتباط است.
حالا میدری باید پاسخ دهد که چرا حتی دم استیضاح و رفتن هم باز باید شاهد انتصابات بحرانی از سوی وی باشیم.
