بعضی فروشگاه‌ها اقلام کالابرگی را گران‌تر می‌فروشند | دولت مطالبه فروشنده‌های طرف قرارداد را تسویه نکرده
رویداد۲۴ | کالابرگ قرار بود یکی از ابزارهای دولت برای کاهش فشار تورم بر خانوارها و جبران بخشی از اثرات اصلاح قیمت انرژی باشد؛ سیاستی که دولت هدف آن را حفظ قدرت خرید مردم و تأمین کالاهای اساسی اعلام کرده است. در ادامه اصلاح قیمت بنزین نیز مقام‌های دولت بر تقویت کالابرگ به‌عنوان یکی از راه‌های کاهش فشار معیشتی ناشی از افزایش هزینه‌های انرژی تأکید کردند.
اجرای طرح در مقاطعی با شبکه گسترده‌ای از فروشگاه‌های خرد و زنجیره‌ای پیش رفت و طبق اعلام وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، بیش از ۲۶۰ هزار فروشگاه به طرح متصل شدند. اما در میانه مسیر، مسئله دیگری خود را نشان داد؛ تأخیر در تسویه مطالبات فروشگاه‌ها. گزارش‌های میدانی در ماه‌های اخیر از آن حکایت داشت که برخی فروشگاه‌ها به دلیل دریافت‌نکردن پول کالاهایی که با اعتبار کالابرگ به مردم فروخته‌اند، پذیرش کالابرگ را متوقف کرده‌اند. در برخی گزارش‌ها، فاصله میان فروش کالا و تسویه مطالبات به حدود ۲۵ روز رسیده بود.
این مشکل به حدی رسید که حتی مقام‌های وزارت تعاون نیز تأخیر در پرداخت مطالبات را تأیید کردند و توضیح دادند که تسویه حساب فروشگاه‌ها به میزان منابعی که از سوی بانک مرکزی تخصیص می‌یابد وابسته است. در تازه‌ترین توضیحات استانی نیز اعلام شده که مطالبات قدیمی‌تر در اولویت پرداخت قرار دارند و تسویه برخی بدهی‌ها ممکن است دو تا چهار هفته زمان ببرد.
به این ترتیب، کالابرگی که قرار بود بخشی از فشار گرانی را از دوش خانوار بردارد، حالا با یک حلقه مهم در زنجیره اجرا مواجه شده است: فروشگاه باید کالا را امروز تحویل دهد، اما پولش را چه زمانی دریافت می‌کند؟ اگر دولت در پرداخت مطالبات تأخیر داشته باشد، فشار این تأخیر ممکن است از شبکه توزیع به مصرف‌کننده منتقل شود. رمضانعلی سنگدوینی، نایب‌رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، در گفتوگو با رویداد۲۴ درباره همین مسئله، از ضرورت پرداخت به‌موقع مطالبات فروشگاه‌ها و تقویت نظارت بر قیمت کالاهای مشمول کالابرگ می‌گوید.
کالابرگ؛ حمایت از مردم یا انتقال هزینه به فروشگاه؟
رمضانعلی سنگدوینی در گفتوگو با رویداد۲۴، با اشاره به وضعیت بازار کالاهای اساسی گفت بخشی از مشکل به زنجیره توزیع بازمی‌گردد؛ جایی که کالا پس از تولید، قطعه‌بندی و عرضه، از مسیرهای مختلف وارد فروشگاه‌ها می‌شود و در برخی موارد حاشیه سود بخش توزیع و فروش می‌تواند قابل توجه باشد.
او تأکید کرد: «ما باید برویم سراغ نظارت و کنترل قیمت‌هایی که اصلاً به دلار بستگی ندارد.»
به گفته سنگدوینی، فروشگاه‌هایی که به سامانه کالابرگ متصل هستند، در عمل بخشی از سیاست حمایتی دولت را اجرا می‌کنند و کالاهای اساسی را در اختیار مردم قرار می‌دهند؛ بنابراین اگر مطالبات آنها با تأخیر پرداخت شود، سرمایه در گردش فروشگاه‌ها تحت فشار قرار می‌گیرد.
او گفت فروشنده‌ای که هنوز پول کالای عرضه‌شده به مردم را دریافت نکرده، برای تأمین کالای بعدی با مشکل مواجه می‌شود و دولت باید مطالبات این فروشگاه‌ها را در زمان مناسب پرداخت کند.
سنگدوینی افزود موضوع پرداخت مطالبات فروشگاه‌های طرف قرارداد با کالابرگ در مجلس نیز پیگیری شده و باید از وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی درباره وضعیت این پرداخت‌ها مطالبه‌گری شود.
بر اساس این گزارش، اقلام کالابرگی در برخی فروشگاه‌ها با قیمتی بالاتر به فروش می‌روند و فروشندگان دلیل آن را افزایش نرخ ارز و تأخیر در پرداخت مطالبات فروشگاه‌های طرف قرارداد با طرح کالابرگ عنوان کرده‌اند.
پرسش اینجاست که آیا تأخیر در پرداخت مطالبات فروشگاه‌ها می‌تواند به افزایش قیمت کالا برای مصرف‌کننده منجر شود و چه نهادی باید بر این فرآیند نظارت کند؟
چرا یک کالا در دو فروشگاه دو قیمت دارد؟
سنگدوینی با انتقاد از وضعیت نظارت بر بازار کالاهای اساسی گفت وقتی نظارت ضعیف شود، ممکن است یک کالا در فروشگاه‌های مختلف با قیمت‌های متفاوت عرضه شود.
او با اشاره به فروشگاه‌های یک محله گفت اگر دو فروشگاه برای یک کالای مشابه قیمت‌های متفاوتی تعیین کنند، دستگاه‌های نظارتی باید علت این اختلاف را بررسی کنند.
به گفته او، نظارت نباید صرفاً در زمان افزایش قیمت‌ها یا اجرای طرح‌های حمایتی انجام شود، بلکه باید تمام زنجیره تولید، توزیع و عرضه را دربر بگیرد.
همه گرانی‌ها را نمی‌توان به دلار نسبت داد
یکی دیگر از محورهای انتقاد سنگدوینی، نسبت دادن افزایش قیمت همه کالاها به نرخ ارز است.
او تأکید کرد برخی کالاها به‌صورت مستقیم وابستگی ارزی ندارند و نمی‌توان هر افزایش قیمتی را صرفاً با نوسان دلار توضیح داد. به اعتقاد این نماینده مجلس، باید مشخص شود افزایش قیمت هر کالا دقیقاً از کدام بخش زنجیره ناشی شده است؛ هزینه تولید، توزیع، سود فروشنده یا عوامل دیگر.
سنگدوینی همچنین گفت: تولیدکنندگان از زیرساخت‌هایی مانند برق، آب و گاز استفاده می‌کنند و باید در تعیین قیمت و میزان سود خود، شرایط اقتصادی و توان خرید مردم را نیز در نظر بگیرند.
فشار گرانی دیگر فقط برای دهک‌های پایین نیست
سنگدوینی در ادامه با اشاره به فشار هزینه‌های زندگی گفت مسئله گرانی کالاهای اساسی دیگر تنها مربوط به دهک‌های پایین جامعه نیست و گروه‌های حقوق‌بگیر و کارمندان نیز تحت فشار قرار گرفته‌اند.
او با اشاره به روی آوردن برخی کارمندان به فعالیت‌های جانبی مانند کار در اسنپ بعد از پایان ساعت اداری، این وضعیت را نشانه‌ای از افزایش فشار اقتصادی بر خانوارها دانست.
دلار محدود است؛ نظارت بر قیمت‌ها هم باید جدی باشد
این نماینده مجلس همچنین با اشاره به منابع ارزی کشور گفت: در شرایطی که کشور برای واردات برخی کالاهای ضروری به ارز نیاز دارد، باید درباره نحوه تخصیص منابع ارزی دقت بیشتری شود.
او تأکید کرد: افزایش نرخ ارز نباید به مجوزی برای افزایش قیمت همه کالاها تبدیل شود و دستگاه‌های نظارتی باید میان کالاهای واقعاً وابسته به ارز و کالاهایی که هزینه آنها ارتباط مستقیمی با نرخ دلار ندارد، تفاوت قائل شوند.
در نهایت، اجرای موفق کالابرگ تنها به اختصاص اعتبار دولتی ختم نمی‌شود. پرداخت به‌موقع مطالبات فروشگاه‌ها، جلوگیری از انتقال هزینه تأخیر پرداخت به مصرف‌کننده و نظارت بر قیمت کالاهای اساسی، سه حلقه‌ای هستند که اگر یکی از آنها از کار بیفتد، هدف اصلی طرح، یعنی حمایت از قدرت خرید مردم، تحت تأثیر قرار می‌گیرد.
