تأیید خبر پرداخت پول امارات به ایران برای توقف حملات | عضو کمیسیون امنیت ملی: «حدود دو میلیارد دلار به تهران آوردند؛ ابوظبی با پول امنیت می‌خرد»

رویداد۲۴ | عرفان بیوک‌نژاد- چندین ماه از فروکش کردن درگیری‌های گسترده میان ایران و آمریکا و اسرائیل می‌گذرد؛ ماه‌هایی که اگرچه با کاهش شدت حملات همراه بوده، اما نه به صلحی پایدار انجامیده و نه خطر شعله‌ور شدن دوباره جنگ را از میان برده است. در این مدت، یکی از پرسش‌های مهم درباره تحولات منطقه، دلیل توقف حملات مستقیم ایران به امارات متحده عربی بوده است؛ کشوری که در ماه‌های ابتدایی جنگ، از اصلی‌ترین اهداف حملات موشکی و پهپادی ایران محسوب می‌شد، اما پس از مدتی تا حد زیادی از فهرست اهداف تهران خارج شد.

این تغییر رفتار، از همان ماه‌های نخست توجه رسانه‌های بین‌المللی را به خود جلب کرد. خبرگزاری رویترز ۲۲ خرداد در گزارشی اختصاصی به نقل از چهار منبع آگاه مدعی شد که امارات متحده عربی برای متوقف کردن حملات موشکی و پهپادی ایران، با آزادسازی میلیاردها دلار منابع مالی برای تهران موافقت کرده است. دو منبع رقم توافق را ۱۰ میلیارد دلار و دو منبع دیگر آن را ۲۰ میلیارد دلار اعلام کردند. به ادعای برخی از این منابع، بیش از سه میلیارد دلار نیز در دسترس ایران قرار گرفته بود.

بااین‌حال، رویترز تأکید کرد که نتوانسته مشخص کند این منابع متعلق به دولت امارات بوده یا از محل دارایی‌های مسدودشده ایران در نظام بانکی امارات و سایر منابع تأمین شده است. وزارت امور خارجه امارات نیز در واکنش، گزارش انتقال پول و آزادسازی دارایی‌های ایران را به‌طور رسمی تکذیب کرد.

حدود یک ماه و نیم بعد، در ۶ مرداد ۱۴۰۵، فایننشال تایمز در گزارشی دیگر به تغییر مناسبات ایران و امارات پرداخت؛ گزارشی که رویداد۲۴ آن را با عنوان «چرا ایران دیگر امارات را نمی‌زند؟ | یادداشت فایننشال تایمز درباره قمار جسورانه محمد بن زاید» بازنشر کرد.

فایننشال تایمز در این گزارش نوشت که امارات پس از تجربه نزدیک به سه هزار حمله موشکی و پهپادی در ماه‌های نخست جنگ، به‌تدریج مسیر تنش‌زدایی با ایران را در پیش گرفته است. بر اساس این روایت، ابوظبی در سکوت، کانال‌های اقتصادی و دیپلماتیک خود با تهران را بازسازی کرده و هم‌زمان همکاری‌های دفاعی‌اش با آمریکا و اسرائیل را گسترش داده بود. بازگشت پروازهای ایرانی، ازسرگیری بخشی از تجارت و تلاش مقام‌های ارشد امارات برای برقراری ارتباط با تهران، نشانه‌هایی از این تغییر رویکرد بودند.

نکته قابل‌توجه در گزارش فایننشال تایمز این بود که ایران، برخلاف ادامه حملات به برخی دیگر از کشورهای منطقه، از هدف قرار دادن مستقیم خاک امارات خودداری می‌کرد. این تغییر، در کنار گزارش پیشین رویترز درباره توافق مالی احتمالی، پرسش‌هایی را درباره پشت‌پرده کاهش تنش میان تهران و ابوظبی ایجاد کرد.

اکنون اما شرایط بار دیگر در حال تغییر است. با پایان انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا و شکست جمهوری‌خواهان، گمانه‌زنی‌ها درباره تصمیم بعدی دونالد ترامپ در قبال ایران افزایش یافته است. هم‌زمان با ادامه تلاش‌های دیپلماتیک برای دستیابی به توافق، حملات محدود آمریکا به اهدافی در جزیره قشم و تهدیدهای متقابل تهران و واشنگتن، نگرانی‌ها از بازگشت درگیری‌های گسترده را تشدید کرده است.

کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز که در جریان جنگ گذشته هزینه‌های امنیتی و اقتصادی سنگینی متحمل شدند، اکنون با نگرانی تحولات را دنبال می‌کنند و برای جلوگیری از گسترش احتمالی درگیری‌ها به خاک خود، به تلاش‌های دیپلماتیک و تدابیر امنیتی روی آورده‌اند.

در چنین شرایطی، پرسش درباره توافق احتمالی مالی ایران و امارات بار دیگر اهمیت پیدا کرده است: آیا ابوظبی واقعاً برای متوقف کردن حملات ایران منابع مالی در اختیار تهران قرار داده بود؟ اگر چنین توافقی وجود داشته، این منابع چگونه منتقل شده‌اند و چه نقشی در تغییر رفتار نظامی ایران داشته‌اند؟ و مهم‌تر آنکه در صورت آغاز دور تازه جنگ، امارات چه مسیری را برای حفظ امنیت خود انتخاب خواهد کرد؟

احمد بخشایش اردستانی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، در گفت‌وگو با رویداد۲۴ درباره گزارش‌های مربوط به پرداخت پول از سوی امارات، شیوه این کشور برای تأمین امنیت از طریق منابع مالی و وابستگی تجاری ایران به امارات توضیح داده است.

بخشایش اردستانی: امارات معمولاً با پول امنیت می‌خرد

بیشتر بخوانید:

امارات متحده عربی چه سودایی در سر دارد؟

چرا ایران خاک امارات و کویت را به توبره کشید؟

احمد بخشایش اردستانی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، در گفت‌وگو با رویداد۲۴ با اشاره به شیوه فعالیت امارات متحده عربی در منطقه اظهار کرد: من درباره اعداد و ارقام اطلاعات دقیقی ندارم، اما شیوه امارات به همین شکل است. این کشور معمولاً علاقه دارد با استفاده از پول، هم امنیت خود را تأمین کند و هم از طریق منابع مالی در مناطق مختلف نفوذ به دست آورد. این کشور از طریق پول در لیبی، سومالی و شمال لندن نفوذ پیدا کرده و این شیوه آنهاست.

احتمال انتقال پول نقد به تهران؛ وابستگی تجاری ایران به امارات

وی با اشاره به احتمال انتقال منابع مالی از سوی امارات به ایران ادامه داد: احتمالا اماراتی‌ها چندین بار به تهران آمده و مبالغی را به‌صورت نقدی وارد کرده اند. البته مسئله و مشکلی که میان ایران و امارات وجود دارد، به ساختار تجاری ایران و وابستگی این کشور به امارات در سال‌های تحریم بازمی‌گردد. ایران از نظر تجاری در این سال‌ها وابستگی زیادی به امارات پیدا کرده است.

این عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس با اشاره به شرایط ایجادشده پس از محدودیت‌های آمریکا علیه ایران گفت: پس از آنکه آمریکا تلاش کرد ایران را از طریق دریا، هوا و زمین محاصره کند، مسیر پشتی امارات همچنان باز ماند. دلیل این مسئله نیز استمرار همین وابستگی بود؛ ایران تلاش می‌کند به‌نوعی این وابستگی را کنار بگذارد و مسیرهای تجاری دیگری را از طریق شمال کشور دنبال کند.

چرا حملات به امارات کاهش یافت؟

وی با بیان اینکه احتمالاً امارات به ایران پول داده تا حملات را متوقف کند، گفت: البته از میزان دقیق این موضوع اطلاع ندارم، اما  شنیده بودم که امارات حدود دو میلیارد دلار به ایران آورده است. اگر دقت کرده باشید، در مقطعی ایران بیشتر بحرین و کویت را هدف قرار می‌داد و کمتر امارات را مورد تعرض قرار داد.

با این وجود اردستانی می گوید در مقاطعی ایران در ماه های گذشته امارات را تهدید کرده است؛ او به انتقال نفت امارات در وضعیت انسداد تتگه هرمز اشاره کرد و گفت: اماراتی‌ها از طریق شرکت ادنوک، که رئیس آن یک مقام اماراتی است، به شیوه کشتی به کشتی اقدام می‌کردند. به این ترتیب که کشتی‌های آسیب‌دیده را می‌آوردند و مخازن نفت را حمل می‌کردند و به آن سوی دریای سرخ می‌بردند. در آنجا نیز به شیوه انتقال کشتی به کشتی، نفت خود را تخلیه می‌کردند.  پس از مدتی که ایران متوجه این موضوع شد، بار دیگر تهدید امارات را آغاز کرد.

همکاری ایران و روسیه برای دور زدن تحریم‌های انرژی به روش عراق

بخشایش اردستانی از حضور محسن رضایی در روسیه برای ایجاد یک کامال همکاری‌ انرژی میان دو کشور پرده برداشت

او همکاری ایران و روسیه در حوزه انرژی را با آنچه تعامل  نفتی «عربستان و عراق» خوانده مقایسه کرده است. بخشایش اردستانی مدعی است که عربستان در برهه ای از تاریخ نفت عراق را با ۴۰ درصد تخفیف دریافت می‌کرد، در داخل مصرف می‌کرد و نفت عربستان را به اروپا می‌فروخت و از این طریق درآمد کسب می‌کرد. 

به نظر می رسد منظور اردستانی، تعامل نفتی عراق و سوریه در سالهای سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۳ است. در دوران حکومت صدام حسین و تحریم‌های سازمان ملل، عراق از نوامبر ۲۰۰۰ تا آوریل ۲۰۰۳ نفت خود را از طریق خط لوله به سوریه صادر می‌کرد. سوریه این نفت را با تخفیفی تا ۵۰ درصد قیمت بازار دریافت می‌کرد، بخشی از نیاز داخلی‌اش را تأمین می‌کرد و در مقابل، نفت تولیدی خود را با قیمت جهانی صادر می‌کرد.

به گفته این عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، ایران نیز می‌خواهد چنین سازوکاری را با روسیه دنبال کند؛ به این معنا که روسیه تحریم‌های گازی را دور بزند و ایران نیز گاز خود را در اختیار این کشور قرار دهد.