پیامد‌های تشکیل کارگروه دروازه آهنین بر تجارت ایران چیست؟
رویداد۲۴| با تشکیل کارگروه «دروازه آهنین» از سوی فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام)، دامنه فشار تحریمی آمریکا بر تجارت کشور وارد فاز جدیدی شد. این کارگروه که از ابتدای هفته فعالیت خود را آغاز کرده، قرار است مسیر‌های زمینی و دریای خزر را برای جلوگیری از انتقال تسلیحات، فناوری‌های دومنظوره و کالا‌های مشمول تحریم زیر نظر بگیرد. در چنین شرایطی، ظرفیت کریدور‌های ترانزیتی، همکاری با کشور‌های همسایه و امکان استفاده از مسیر‌های جایگزین برای تجارت ایران اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
افزایش ظرفیت کریدور‌های ترانزیتی نیازمند همکاری کشور‌های مسیر است
مسعود دانشمند، عضو اتاق بازرگانی ایران و تحلیلگر اقتصادی، در گفت‌و‌گو با اقتصاد۲۴ درباره تأثیر این تحولات بر تجارت خارجی ایران، ظرفیت مسیر‌های ریلی در صورت محدودیت تحریمی آمریکا در مسیر جاده‌ای و دریایی توضیح داد.
وی درباره امکان استفاده از مسیر ریلی کشور‌ها برای توسعه تجارت ایران گفت: اگر قرار باشد از اروپا کالایی از مسیر زمینی به کشور وارد شود، باید کشور‌هایی که در مسیر هستند با ترانزیت کالا به ایران موافقت کنند. کشور‌های شمالی باید اجازه استفاده از مسیر خود را بدهند. ما تنها در این صورت می‌توانیم ظرفیت ریلی و جاده‌ای کشور را بالا ببریم و از آن برای توسعه تجارت در صورت اجرای محدودیت‌های بیشتر آمریکا استفاده کنیم. البته در این مسیر وزارت راه باید زمینه همکاری تجاری با کشور‌های دیگر را فراهم کند.
دانشمند افزود: همچنین در صورتی که آمریکا قصد محدود کردن تجارت جاده‌ای ایران را داشته باشد، باید دید که آیا ترکیه کمک می‌کند تا کامیون‌ها به مرز ایران برسند یا نه. در چنین شرایطی و برای توسعه ریلی کشور، اول دولت و وزارت راه و شهرسازی باید همکاری‌های لازم را انجام دهند و مشکلی وجود ندارد.
این عضو اتاق بازرگانی ایران درباره ملزومات افزایش ظرفیت ریلی کشور، گفت: در مورد مسیر‌های ریلی هم به همین ترتیب است. مسیر قطار چین، قزاقستان و ایران را در نظر بگیرید. اگر قرار باشد صادرات یا واردات با ایران انجام شود، طبیعتاً باید آذربایجان و ترکمنستان را در مسیر داشته باشیم.
وی ادامه داد: اگر این کشور‌ها همکاری لازم را انجام بدهند تا مثلاً روزی یک یا دو قطار کامل با مبدأ ایران حرکت کند، لازم است دولت و مقامات وزارت راه با کشور‌های مسیر گفت‌و‌گو کنند و هماهنگی‌های لازم را برای افزایش ظرفیت کریدور‌های حمل‌ونقل و ترانزیت ایجاد کنند تا این اتفاق بیفتد. در غیر این صورت ما به‌تنهایی نمی‌توانیم ظرفیت‌مان را افزایش دهیم و اگر آنها همکاری نکنند، این کار امکان‌پذیر نیست.
وی افزود: در این شرایط حتماً باید مسئولان وزارت راه با کشور‌های مسیر کریدور‌های ما، چه کشور‌هایی که به صورت زمینی مبادله کالا می‌کنیم و چه کشور‌هایی که از طریق دریا با آنان تجارت داریم، گفت‌و‌گو کنند تا این ظرفیت افزایش پیدا کند.
۳۵ اسکله در دریای خزر ظرفیت افزایش تجارت را دارند
این عضو اتاق بازرگانی درباره ظرفیت بنادر شمالی کشور نیز اظهار کرد: ایران در محدوده دریای خزر حدود ۳۵ اسکله دارد، از آستارا گرفته تا بندر ترکمن، این اسکله‌ها می‌توانند در زمینه تجهیز اسکله‌های تخلیه و بارگیری و سریع کردن تخلیه و بارگیری، ظرفیت کشتی‌ها و شناورهایمان را افزایش دهند.
بیشتر بخوانید: ترامپ تحریم‌های ۱۹۷۹ ایران را تمدید کرد
او ادامه داد: مقامات سازمان بنادر باید این اقدامات را پیگیری کنند تا تخلیه روزانه کشتی‌ها را چند برابر کنیم و ظرفیت بنادر افزایش یابد. بار هم در روسیه و هم در کشور‌های حوزه دریای خزر وجود دارد و تجارت ما همچنان برقرار است. ما فقط باید این ظرفیت را با کمک سازمان بنادر افزایش دهیم.
آمریکا در دریای خزر امکان اعمال محدودیت مستقیم ندارد
دانشمند در پاسخ به این پرسش که آیا آمریکا می‌تواند با محدود کردن تردد در دریای خزر، تجارت ایران با کشور‌های منطقه را با مشکل مواجه کند؟ گفت: در دریای خزر یک رژیم حقوقی بسته وجود دارد که پنج کشور حاشیه‌ای آن می‌توانند در خصوص آن تصمیم بگیرند. آمریکایی‌ها هیچ‌گونه جایی اینجا ندارند و توافق‌نامه‌هایی که وجود دارد این است که هیچ نیروی نظامی خارج از پنج کشور، حق حضور و تردد در دریای خزر را ندارد.
وی ادامه داد: در مورد دریای خزر نمی‌توانیم اتفاقات دیگر را به این منطقه تعمیم بدهیم. روسیه نیز تا کنون تن به تحریم‌های آمریکا علیه ایران نداده و از آنجا که عمده تجارت ما در حوزه دریای خزر با روسیه است، بعید است مشکلی در تجارت داشته باشیم. قزاقستان و ترکمنستان نیز که با چین مرتبط هستند، چین هم زیر بار تحریم‌ها علیه ایران نرفته است.
این عضو اتاق بازرگانی خاطر نشان کرد: ما فقط باید ظرفیت تخلیه و بارگیری‌مان را افزایش دهیم و عملیات بندری‌مان را به درستی انجام دهیم تا بتوانیم بار را تخلیه کنیم؛ چه در صادرات و چه در واردات. ما همچنین می‌توانیم ظرفیت‌های جاده‌ای، ریلی و دریای خزر را افزایش دهیم، به شرط اینکه اقدامات تسهیل کرانه و دیپلماسی تجاری خود را به خوبی فعال کنیم.
با تسریع تخلیه و بارگیری می‌توان هزینه حمل را کاهش داد
این تحلیلگر اقتصادی درباره افزایش هزینه حمل‌ونقل در دریای خزر و تأثیر محدودیت‌های جدید بر آن نیز توضیح داد: اگر ما بتوانیم تخلیه و بارگیری را تسریع کنیم، قطعاً می‌توانیم از همان بنادر برای کشتی‌هایی که برای بار صادراتی می‌آیند، استفاده کنیم تا از آن اسکله‌ها هم بار ببرند و هم بار بیاورند. به این ترتیب می‌توانیم هزینه‌ها را کاهش بدهیم.
آمریکا به دنبال جلوگیری از صادرات مجدد کالا به ایران است
دانشمند درباره امکان استفاده از ظرفیت صادرات مجدد کالا از کشور‌های واسطه گفت: استفاده از ظرفیت صادرات مجدد برای تامین نیاز‌های اساسی کشور و واردات کالا‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد. به شرط اینکه کشور‌های طرف‌مان هم توافق کنند که این کار را انجام دهند.
وی افزود: البته آمریکایی‌ها تلاش می‌کنند تا از صادرات مجدد کشور‌ها به ایران جلوگیری کنند و مسیر تجارت ایران را ببندند؛ بنابراین باید تلاش بکنیم بدون اینکه خیلی رسانه‌ای بکنیم، تجارتمان را انجام دهیم.
