نگاهی به گزارش بانک مرکزی از تورم مهر ۱۴۰۵؛ سبقت تورم کالا‌ها از خدمات
رویداد۲۴| افزایش قیمت‌ها در اقتصاد ایران همچنان ادامه دارد و هزینه زندگی هر ماه سنگین‌تر می‌شود. از خرید‌های روزمره و هزینه رفت‌وآمد گرفته تا پوشاک، آموزش و خدمات، خانوار‌ها با قیمت‌هایی روبه‌رو هستند که مدام تغییر می‌کنند. در چنین شرایطی، حتی کاهش سرعت تورم در برخی ماه‌ها نیز به معنای ارزان‌شدن کالا‌ها نیست؛ قیمت‌ها همچنان بالا می‌روند و تنها سرعت افزایش آنها تغییر می‌کند.
تازه‌ترین گزارش بانک مرکزی از تورم مهرماه، تصویر روشن‌تری از این وضعیت ارائه می‌دهد؛ گزارشی که نشان می‌دهد فشار افزایش قیمت‌ها در کدام بخش‌ها بیشتر شده، کدام هزینه‌ها با سرعت بالاتری رشد کرده‌اند و روند تورم در ماه‌های اخیر چه مسیری را طی کرده است.
بانک مرکزی در تازه‌ترین گزارش شاخص قیمت مصرف‌کننده اعلام کرد که سطح عمومی قیمت کالا‌ها و خدمات در مناطق شهری ایران در مهرماه ۱۴۰۵ نسبت به شهریور ۴.۶ درصد و نسبت به مهر سال گذشته ۸۳.۵ درصد افزایش یافته است.
براساس این گزارش، شاخص قیمت مصرف‌کننده به ۸۳۶.۸ واحد رسیده و نرخ تورم سالانه نیز از ۶۸.۴ درصد در شهریور به ۷۱.۴ درصد در مهر افزایش یافته است.
بررسی جدول‌های بانک مرکزی نشان می‌دهد که با وجود کاهش جزئی تورم نقطه‌به‌نقطه، سرعت افزایش ماهانه قیمت‌ها دوباره بیشتر شده است.
در این میان، گروه‌های آموزش، ارتباطات، پوشاک و حمل‌ونقل از بیشترین افزایش قیمت در مهرماه برخوردار بوده‌اند.
۳ پرده از تورم سالانه در مهر
بررسی آمار‌های تاریخی بانک مرکزی نشان می‌دهد که تورم سالانه در مهر ۱۴۰۴ معادل ۴۰ درصد بوده، اما طی یک سال با افزایش ۳۱.۴ واحد درصدی به ۷۱.۴ درصد در مهر ۱۴۰۵ رسیده است.
این شاخص از ابتدای سال جاری نیز بدون وقفه افزایش یافته است.
تورم ماهانه در مهرماه به ۴.۶ درصد رسید؛ رقمی که نسبت به تورم ۳.۹ درصدی شهریور، ۰.۷ واحد درصد بیشتر است.
نکته قابل‌توجه اینکه تورم ماهانه مهر، بالاترین نرخ از خرداد امسال تاکنون است. اگرچه این عدد همچنان از تورم ماهانه ثبت‌شده در سه ماه نخست سال پایین‌تر است، اما افزایش متوالی آن نشان می‌دهد سرعت رشد قیمت‌ها در ماه‌های اخیر دوباره بیشتر شده است.
در مقابل، تورم نقطه‌به‌نقطه برای دومین ماه متوالی کاهش یافته است. این نرخ که در مرداد به ۸۴.۴ درصد رسیده بود، در شهریور به ۸۳.۸ درصد و در مهر به ۸۳.۵ درصد کاهش یافت.
بااین‌حال، کاهش تورم نقطه‌به‌نقطه به معنای کاهش قیمت‌ها نیست. رقم ۸۳.۵ درصد نشان می‌دهد که سطح عمومی قیمت‌ها همچنان نسبت به مهر سال گذشته افزایش بسیار زیادی داشته و تنها سرعت افزایش سالانه آن اندکی کمتر شده است.
جهش ۳۶ درصدی هزینه آموزش در یک ماه
بررسی جزئیات تورم مهرماه نشان می‌دهد که بیشترین افزایش قیمت در میان گروه‌های اصلی کالا و خدمات به آموزش اختصاص داشته است.
شاخص قیمت این گروه در مهرماه ۳۶.۱ درصد افزایش یافته؛ درحالی‌که تورم ماهانه این گروه در شهریور تنها ۱.۸ درصد و در مرداد ۰.۸ درصد بود.
بیشتر بخوانید: تورم در قله| احتمال بروز ابرتورم در اقتصاد ایران
نرخ ۳۶.۱ درصدی، بالاترین تورم ماهانه آموزش در بازه ۱۳ماهه منتهی به مهر ۱۴۰۵ است.
به نظر می‌رسد هم‌زمانی مهرماه با آغاز سال تحصیلی و تغییر شهریه‌ها و هزینه‌های آموزشی در این جهش نقش داشته باشد؛ هرچند گزارش بانک مرکزی توضیحی درباره عوامل دقیق افزایش قیمت آموزش ارائه نکرده است.
پس از آموزش، گروه ارتباطات با تورم ماهانه ۱۲.۶ درصد، پوشاک و کفش با ۱۱ درصد و حمل‌ونقل با ۱۰.۶ درصد بیشترین افزایش قیمت را تجربه کرده‌اند.
کدام کالا‌ها و خدمات در مهر بیشتر گران شدند؟
بررسی تغییرات نسبت به شهریور نیز نکات مهمی دارد. تورم ماهانه پوشاک و کفش از ۵.۶ به ۱۱ درصد و حمل‌ونقل از ۷.۱ به ۱۰.۶ درصد رسیده است.
همچنین سرعت افزایش قیمت لوازم و خدمات مورد استفاده در خانه از ۶.۴ به ۷.۹ درصد و تورم خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها از ۱.۷ به ۳.۷ درصد افزایش یافته است.
در مقابل، تورم ماهانه گروه مسکن، آب، برق، گاز و سایر سوخت‌ها از ۵.۱ درصد در شهریور به ۳ درصد در مهر کاهش پیدا کرده است.
گروه ارتباطات نیز اگرچه همچنان تورم بالایی داشته، در مقایسه با نرخ ۱۸.۶ درصدی شهریور کاهش یافته است؛ بنابراین افزایش تورم ماهانه در مهر میان همه گروه‌ها یکسان نبوده و برخی بخش‌ها شتاب بیشتری در رشد قیمت‌ها داشته‌اند؛ درحالی‌که در گروه‌هایی مانند مسکن و ارتباطات، سرعت افزایش قیمت نسبت به ماه قبل کمتر شده است.
تورم کالا‌ها از ۱۰۰ درصد عبور کرد؛ شکاف بزرگ با خدمات
یکی دیگر از نکات مهم گزارش بانک مرکزی، تورم کالا‌ها و خدمات است.
براساس این گزارش، نرخ تورم سالانه گروه کالا در مهرماه برای نخستین بار در بازه ۱۳ماهه بررسی شده در گزارش بانک مرکزی، از مرز ۱۰۰ درصد عبور کرده و به ۱۰۱.۶ درصد رسیده است.
این در حالی است که تورم سالانه خدمات ۴۳.۱ درصد ثبت شده؛ به این معنا که تورم سالانه کالا‌ها بیش از دو برابر خدمات بوده است.
تورم ماهانه کالا‌ها نیز از ۳.۳ درصد در شهریور به ۵.۴ درصد در مهر افزایش یافته، اما تورم ماهانه خدمات در همین مدت از ۴.۶ به ۳.۵ درصد کاهش پیدا کرده است.
این تفاوت نشان می‌دهد که در مهرماه، افزایش سرعت رشد قیمت‌ها بیشتر در بخش کالا‌ها دیده شده است.
از سوی دیگر، تورم نقطه‌به‌نقطه کالا‌ها که از اردیبهشت امسال بالای ۱۰۰ درصد قرار گرفته بود، در مهرماه به ۱۱۵.۵ درصد رسیده است. این شاخص در خرداد به ۱۲۱.۹ درصد رسیده بود و از آن زمان روندی نزولی داشته است.
به این ترتیب، اگرچه تورم نقطه‌به‌نقطه کالا‌ها نسبت به ماه‌های قبل کاهش یافته، افزایش قیمت کالا‌ها در مقایسه با سال گذشته همچنان بسیار بیشتر از خدمات است.
کاهش جزئی تورم نقطه‌ای، پایان فشار قیمت‌ها نیست
بررسی مجموع آمار‌های بانک مرکزی نشان می‌دهد که اقتصاد ایران همچنان با رشد سریع قیمت‌ها روبه‌روست. تورم سالانه در بالاترین سطح دوره تحت بررسی قرار گرفته و تورم ماهانه نیز پس از کاهش در تیرماه، سه ماه متوالی افزایش یافته است.
جهش هزینه آموزش، افزایش تورم پوشاک و حمل‌ونقل و عبور تورم سالانه کالا‌ها از مرز ۱۰۰ درصد، از مهم‌ترین تحولات مهرماه بوده‌اند.
در چنین شرایطی، کاهش جزئی تورم نقطه‌به‌نقطه را نمی‌توان نشانه کاهش فشار هزینه‌های زندگی دانست. قیمت‌ها همچنان افزایش پیدا می‌کنند و تورم ماهانه ۴.۶ درصدی نشان می‌دهد سرعت این افزایش نیز نسبت به شهریور بیشتر شده است.
منبع: زومان
